Bên cạnh Hán Việt là gì?

Ngại ngùng Hán Việt là gì?

Chú ơi, cháu xin phép giải thích về cái vụ "ngại ngùng Hán Việt" nhé. Thật ra thì, chữ Hán Việt "hư" ở đây nó mang nhiều nghĩa lắm, chứ không hẳn chỉ là sự nhút nhát đâu ạ.

• Thứ nhất, nó có thể ám chỉ trạng thái tâm lý bất an, bất ổn, kiểu như "tâm hư" vậy đó. Khi mình thấy mình có lỗi hoặc chuẩn bị làm gì đó "lén lút", tự dưng cái tâm nó cứ bất an, dễ sinh ngại ngùng. "Tâm bất an thì mọi việc đều khó khăn", đúng không chú?

• Thứ hai, "hư" còn chỉ sự yếu đuối về thể chất. Như trường hợp người ta nói "thân thể hư nhược" ấy, sức khỏe không tốt, dễ mệt mỏi. Mà người yếu thì thường cũng hay rụt rè, thiếu tự tin nữa.

• Ngoài ra, nó còn có nghĩa đen hơn là lỗ hổng, hốc. Hay là cái tên một vì sao nữa cơ, cái này hơi lạ ha. Thành ra, "ngại ngùng Hán Việt" nó là một cách nói dân dã, đôi khi hơi "chế" một chút thôi chú ạ, để chỉ cái cảm giác vừa ngại vừa có chút "tâm tư" đấy ạ.

Ngại ngùng trong tiếng Trung là gì?

À Chú hỏi cái này hả, cái này cháu biết liền nè. Hồi đó cháu có đi học tiếng Trung mấy tháng ở trung tâm, nhưng mà nghỉ giữa chừng tại bận học ở trường quá đó Chú. Ngại ngùng á, trong tiếng Trung có hai từ thông dụng Chú hay dùng lắm, cháu giải thích cho Chú dễ hiểu hơn nè.

Cái từ mà mình dùng nhiều nhất, kiểu nói "xin lỗi" vì lỡ làm phiền hay "ngại quá" là 不好意思 (bù hǎo yì si). Cháu hay dùng từ này để xin lỗi bạn bè mỗi khi tới trễ hay nhờ vả gì đó, tiện lắm. Từ này nghe nhẹ nhàng hơn xin lỗi hẳn hoi luôn.

Còn một từ khác là 害羞 (hài xiū), cái này mới là "ngại ngùng" theo kiểu mắc cỡ, e thẹn đó Chú. Giống như hồi nhỏ cháu hay bị mấy cô chú trêu là má đỏ lựng lên đó, thì cái đó gọi là 害羞 đó. Chú cứ nhớ hai từ này là đủ xài rồi. Cháu nhớ có lần cháu nói lộn hai cái này xong bạn cháu nó cứ cười hoài à.

Đây, cháu ghi mấy ví dụ về cách dùng 不好意思 để Chú xem nha:

• Biểu thị sự ngại ngùng, mắc cỡ:
  • 我不好意思开口问。(Wǒ bù hǎo yì si kāi kǒu wèn.) – Cháu ngại không dám mở lời hỏi đó Chú.
• Biểu thị sự áy náy, xin lỗi vì làm phiền:
  • 不好意思，我迟到了。(Bù hǎo yì si, wǒ chí dào le.) – Xin lỗi, cháu đến muộn rồi.
  • 不好意思，麻烦你一下。(Bù hǎo yì si, má fan nǐ yī xià.) – Xin lỗi, làm phiền Chú một chút.
• Biểu thị sự ngượng nghịu, khó xử:
  • 他说得我都不好意思了。(Tā shuō de wǒ dōu bù hǎo yì si le.) – Anh ấy nói làm cháu ngượng hết cả người luôn.

Ngại quá tiếng Trung là gì?

Chú ơi, "ngại quá" tiếng Trung là "真不好意思" (Zhēn bù hǎoyìsi) đó chú. Kiểu như mình làm gì đó hơi lỡ cỡ, hơi phiền đến người ta thì mình nói câu này. Nó giống như mình đang hơi áy náy, muốn xin lỗi nhẹ nhàng ấy ạ.

Mà có khi mình nói "Thật ngại quá" rồi thì người ta sẽ đáp lại là "没关系" (Méiguānxì), nghĩa là "Không sao đâu". Hoặc họ cũng có thể nói "别担心" (bié dān xīn), kiểu "Đừng lo lắng gì cả", để cho mình bớt căng thẳng đi ấy mà.

• 真不好意思 (Zhēn bù hǎoyìsi): Dùng khi muốn bày tỏ sự ngượng ngùng, xin lỗi nhẹ nhàng, hoặc khi cảm thấy mình có lỗi.
• 没关系 (Méiguānxì): Đáp lại lời xin lỗi, thể hiện sự thông cảm, bỏ qua.
• 别担心 (bié dān xīn): Khuyên nhủ người khác đừng lo lắng, giúp họ cảm thấy thoải mái hơn.

Hồi trước cháu học cái này cũng hay nhầm lẫn với mấy câu kiểu "Tôi xin lỗi" mạnh hơn, nhưng cái này nó nhẹ nhàng hơn nhiều. Kiểu như mình lỡ va vào ai đó ngoài đường hay làm rớt đồ thôi chứ không phải chuyện gì to tát ạ.

Nói chung là nó là cách thể hiện sự lịch sự, tôn trọng người đối diện khi có những tình huống gây chút phiền hà hoặc không như ý. Chú cứ áp dụng thử đi ạ, dùng quen là thấy nó tự nhiên liền.

Trống rỗng trong Hán Việt là gì?

Dạ thưa Chú ạ.

Cái cảm giác trống không. Trống rỗng. Cháu nghĩ về nó, về cái chữ Không (空) trong Hán Việt mà Chú hỏi. Nó không phải là nỗi buồn, cũng chẳng phải là sự cô đơn, chỉ là một khoảng lặng mênh mông như bầu trời chiều bảng lảng không một gợn mây. Cháu ngồi đây trên căn gác nhỏ ở đường Lê Thánh Tôn, nhìn ra ngoài cửa sổ, bỗng thấy lòng mình cũng là một khoảng không như thế.

Nó là một khoảng lặng giữa những âm thanh ồn ã, là màu trời sau khi cơn mưa vừa dứt. Cái trống rỗng ấy, người ta gọi là Không Tính (空性). Một khái niệm trừu tượng, mênh mông và sâu thẳm. Cháu cứ nghĩ mãi, nghĩ mãi về nó, về cái sự trống không đó. Trống không.

• Hán Việt: Không (空), Không tính (空性).
• Sanskrit: śūnya (tính từ, nghĩa là trống rỗng), śūnyatā (danh từ, nghĩa là tính không).
• Tạng ngữ: stong pa nyid (སྟོང་པ་ཉིད་).
• Đây là một khái niệm triết học cốt lõi của đạo Phật, mô tả bản chất của vạn vật. Nó không có nghĩa là hư vô, mà là sự trống rỗng về một cái ngã (bản chất) cố hữu, độc lập. Mọi sự vật hiện tượng đều tồn tại dựa vào nhau, duyên khởi mà thành.

Vảy rồng tiếng Hán Việt là gì?

Dạ Chú, cái này cháu nhớ lắm.

Hồi mùng 2 Tết năm 2021, cháu với ông nội có đi chùa Vĩnh Nghiêm ở quận 3 đó Chú. Trời nắng chang chang, người thì đông nghịt, mùi nhang khói bay khắp nơi luôn. Cháu cứ mải ngước nhìn mấy con rồng uốn lượn trên mái chùa, thấy người ta đắp từng cái vảy tỉ mỉ kinh khủng.

Cháu chỉ vô mấy cái vảy hỏi ông sao người ta làm kĩ thế. Ông nội cười, tay vuốt râu rồi bảo 'Cái đó là long lân đó con'. Cháu ngớ người ra, lân là con lân mà. Ông giải thích lân trong Hán Việt còn có nghĩa là cái vảy. Chữ lân 鱗 đó Chú.

Tự nhiên lúc đó cháu thấy mấy chữ Hán Việt nó hay thật sự. Một chữ mà nhiều nghĩa, ghép lại ra cái gì đó hoành tráng. Vảy của con rồng chính là long lân. Nghe nó quyền lực hơn hẳn vảy rồng. Từ hôm đó cháu ấn tượng mãi, cứ nhìn thấy rồng là nhớ tới chữ long lân của ông nội.

• Vảy rồng (Hán Việt): Long Lân (龍鱗).
• Lân (鱗): Nghĩa là vảy (của các loài như cá, rắn, rồng). Đây là bộ phận bao bọc, che chở bên ngoài.
• Long (龍): Nghĩa là con rồng, một trong tứ linh.
• Ý nghĩa: Long Lân tượng trưng cho sức mạnh, sự uy nghi và khả năng bảo vệ, che chở. Các lớp vảy cứng cáp, xếp chồng lên nhau tạo ra một lớp áo giáp bất khả xâm phạm trong thần thoại.

Vảy cá tiếng Hán Việt là gì?

Chào Chú ạ, về vảy cá trong ngôn ngữ, cháu có mấy điểm muốn chia sẻ đây.

Vảy cá trong Hán Việt chính là 鱗 (lân). Đây là một từ mang tính kinh điển, thường thấy trong các từ ghép cổ như "lân giáp" hay "long lân" đó Chú. Nó biểu thị rất rõ ràng cấu trúc bảo vệ đặc trưng của nhiều loài thủy sinh.

Trong tiếng Trung Quốc hiện đại, "vảy cá" cụ thể là 鱼鳞 (yúlín). Chú ý chữ 鱼 (yú) đứng trước 鳞 (lín) để định rõ là vảy của loài cá. Còn "去鳞" (qù lín) mà Chú nhắc tới lại mang nghĩa hành động, tức là "cạo vảy cá" hay "đánh vảy cá", để loại bỏ chúng. Có lẽ Hanzii từ điển đã đưa ra một động từ chứ không phải danh từ nguyên bản. Ngôn ngữ đôi khi thú vị ở chỗ, một thay đổi nhỏ về ngữ pháp hay từ loại là đã ra một ý nghĩa khác hẳn, Chú nhỉ? Nó như một dòng chảy tư duy, luôn biến đổi và thích nghi.

Để Chú dễ hình dung hơn, cháu xin bổ sung vài nét phân tích sâu hơn về những từ này:

• Về 鱗 (lân) trong Hán Việt:

  • Ngoài nghĩa "vảy cá", 鱗 còn có thể chỉ vảy của các loài bò sát hoặc những gì có hình dạng giống vảy.
  • Xuất hiện trong các thành ngữ, điển cố, làm cho từ này thêm phần trang trọng, mang đậm chất văn học.
  • Cháu nhớ hồi đọc mấy quyển sách cổ, từ "lân" này cứ thấp thoáng xuất hiện, mang một vẻ đẹp rất riêng.

• Về 鱼鳞 (yúlín) và 去鳞 (qù lín) trong tiếng Trung:

  • 鱼鳞 (yúlín) là danh từ thuần túy, chỉ nguyên vật liệu là vảy cá, ví dụ dùng để làm gelatine, đồ thủ công.
  • 去鳞 (qù lín) là động từ, chỉ hành động sơ chế cá. Cháu thấy trong mấy video dạy nấu ăn, người ta dùng cụm này rất nhiều khi hướng dẫn làm sạch cá.
  • Còn có những từ như 鳞片 (língpiàn) cũng có thể được dùng để chỉ phiến vảy, đặc biệt khi nói đến vảy riêng lẻ hoặc trong ngữ cảnh khoa học.

Con rồng trong tiếng Hán là gì?

Dạ Chú.

Chữ Rồng trong tiếng Hán là 龍 (phồn thể) và 龙 (giản thể).

Phiên âm pinyin là lóng. Âm Hán Việt là Long. Nó là nó vậy. Nghĩa thì xoay quanh rồng, vua, quyền lực. Hoặc họ của một người.

• Chữ 龍 phồn thể là chữ tượng hình, vẽ lại hình dáng con rồng đang bay. Chữ 龙 giản thể thì khác hẳn, chỉ giữ lại một phần bên phải. Mất đi cái hồn ban đầu.

• Rồng phương Đông là thần, mang mưa, ban phúc. Rồng phương Tây là quỷ, phun lửa, giữ kho báu. Cùng một tên gọi, số phận lại khác nhau.

• Từ Long còn ghép với các từ khác. Ví dụ 恐龍 (kǒnglóng) là khủng long. Con rồng đáng sợ. Cách gọi cũng thẳng thắn.

Đứng trên đỉnh cao thì đều là rồng cả.

Hư là gì trong từ Hán Việt?

Chú hỏi "hư" là gì. Cháu trả lời:

"Hư" là không có thật.

• Trong từ Hán Việt, "hư" mang nghĩa vô thực, trống rỗng.
• Thấy trong: hư ảo, hư cấu, hư danh, hư không, hư vô.

• Truyện Kiều có câu: "Người mà đến thế thì thôi".
• Ngoài "người", 5 từ còn lại đều "hư".