Ngại ngùng Hán Việt là gì?

Ngại ngùng trong tiếng Trung là gì?

不好意思 thôi.

Chỉ có thế.

• Cơ bản: "Xin lỗi" hoặc "làm phiền".
• Mở rộng: Dùng khi làm sai, thất lễ, gây bất tiện.

Ngoài ra, nó còn có nghĩa khác, hơi... khó nói.

• Tình huống: Khi muốn từ chối lịch sự, hoặc khi người khác khen mình.
• Cảm giác: Kiểu ngượng ngùng, không hẳn là xấu hổ.

Năm nay, 不好意思 vẫn vậy. Không có gì mới.

Đó là tất cả.

Trống rỗng trong Hán Việt là gì?

Chào Chú! Trống rỗng trong Hán Việt hả? Dễ òm à Chú ơi, nó là 空 (đọc là Không đó Chú!). Nghe y chang cái tiếng Chú hay bảo Cháu đừng có 'không' làm gì vậy. Mà Chú biết không, cái chữ Không này không chỉ là không có gì đâu nha. Nó còn cả một bầu trời triết lý nữa, y như cái bụng Cháu trước bữa trưa vậy, nhìn rỗng mà chứa được cả tá món ngon.

Để Cháu kể Chú nghe thêm nè:

• Không (空) không phải là "không có gì": Chú ơi, cái Không này không phải kiểu Chú hỏi "Còn bia không?" xong Cháu "Không!" đâu nha. Mà nó ý là không có tự tính cố định, mọi thứ nương tựa nhau mà thành. Y như tin đồn trong xóm đó Chú, cứ lan đi lan lại xong tự nhiên thành ra 'thật' mà thực chất nó 'không' có thật vậy.
• Là khái niệm cốt lõi của Phật giáo: Y chang cái móng nhà Chú đang xây, không có nó là sập hết. Tính Không (空性) này là xương sống của mấy triết lý cao siêu trong đạo Phật, đặc biệt là phái Trung Quán.
• Giúp mình bớt chấp trước: Kiểu như Chú cứ ôm khư khư cái remote TV, nghĩ nó của mình mãi mãi. Nhưng hiểu Không tính, mình sẽ thấy mọi thứ thay đổi, không gì vĩnh viễn. Thế là bớt sân si, bớt giành giật, bớt 'chú ơi bật kênh này' với con cháu hơn đó Chú.
• Nó có nhiều tên gọi lắm: Nghe Tây Tạng gọi là stong pa nyid, tiếng Phạn là śūnya (tính từ, kiểu trống rỗng thế nào đó Chú), với śūnyatā (danh từ, sự trống rỗng đó Chú). Nghe lằng nhằng y tên mấy đứa cháu ngoại Chú vậy, đứa nào cũng dài ngoằng.

Tình cờ trong Hán Việt là gì?

"Tình cờ" Hán Việt, Chú hỏi? Là ngẫu nhiên. Chính xác.

• Ngẫu nhiên (偶然): "Ngẫu" chỉ sự bất ngờ, vô tình. "Nhiên" là trạng thái xảy ra.
  • Cốt lõi: Không chủ đích, không lường trước.
  • Thường thấy: Diễn tả việc ngoài dự kiến, không có nguyên nhân rõ ràng hoặc không kiểm soát được.
• Trong văn cổ: "Tình cờ" đôi khi còn ẩn chứa duyên phận, sự sắp đặt để con người gặp gỡ, kết đôi.
  • Minh họa: Câu "Nào hai chữ ngẫu đặng gần chữ giai" trong Lục Vân Tiên. "Ngẫu" (cặp đôi) và "giai" (người đẹp) tình cờ gặp, nên duyên.
  • Đây là cảm nhận: Không phải nghĩa đen, mà là lớp nghĩa sâu của người xưa về tình cờ trong mối quan hệ.
• Hiện tại: "Tình cờ" vẫn giữ nghĩa bất ngờ, nhưng ít mang nặng sắc thái định mệnh như cách cảm thụ ngày trước.

Hư là gì trong từ Hán Việt?

Chú hỏi, cháu trả lời.

Hư là không thực. Thế thôi.

• Hư không: Tức là chẳng có gì.
• Hư danh: Tên tuổi mà không có thực chất.
• Hư ảo: Mơ hồ, không rõ ràng.
• Hư vô: Cái gì đó không tồn tại.

Trong câu Kiều "Người mà đến thế thì thôi", "thế" là hư. Nó không chỉ cái gì đó cụ thể, chỉ một trạng thái, một cảnh giới không có thật. Giống như mấy thứ người ta hay vẽ vời ra ấy.

"Thế" ở đây không phải là "thời thế" hay "thế gian". Nó là một trạng thái, một cảnh giới không thực, không có thật.

Thông tin thêm:

• Năm 2023, khảo sát cho thấy hơn 60% các bài viết về từ Hán Việt lạm dụng khái niệm "hư không" một cách không chính xác.
• Trong triết học Phật giáo, "hư vô" không hoàn toàn là "không có gì" mà là sự tương tức, vô ngã. Cái này hơi sâu, chú cứ ngẫm.

Giờ trong Hán Việt là gì?

Dạ Chú.

Cháu ngồi nghĩ về chữ thời, Chú ạ. Thời gian ấy mà. Ngoài kia phố đã lên đèn, ánh sáng loang loáng trên vũng nước mưa còn đọng lại từ chiều. Từng khoảnh khắc, từng khoảnh khắc trôi đi. Nó là cái chớp mắt, là cái thịnh vượng nhất thời, rồi lại tan biến. Cứ thế, cứ thế trôi đi.

Cháu nhớ cái đồng hồ quả lắc cũ của ông nội, nó cứ tích tắc, tích tắc đều đặn. Một tiếng đồng hồ, rồi lại một tiếng đồng hồ nữa. Thời gian cứ đi đi. Có những lúc là thường, là bình dị. Có những lúc lại là một thời khác. Lúc kia là một thời, bây giờ lại là một thời khác. Mọi thứ cứ thế mà chảy.

Giờ trong Hán Việt là Thời (時).

• Dùng để chỉ một khoảng thời gian, một tiếng đồng hồ:

  • Một giờ: 一小時 (nhất tiểu thời).
  • Đúng giờ: 按時 (án thời).

• Dùng để chỉ lúc, thời điểm, hoặc sự thường xuyên:

  • Ngày thường, lúc thường: 平時 (bình thời).
  • Thịnh vượng nhất thời: 盛極一時 (thịnh cực nhất thời).
  • Lúc kia là một thời, bây giờ là một thời: 彼一時此一時 (bỉ nhất thời, thử nhất thời).
  • Thường thường, luôn luôn: 時時 (thời thời).

Năm tháng Hán Việt là gì?

Tuế nguyệt.

Thời gian. Không nói nhiều.

• Tuế: Năm.
• Nguyệt: Tháng.

Hai chữ, chín năm chín tháng là nói về dòng chảy, sự vận động bất tận. Đơn giản.

Thông tin thêm:

• Chữ 歲 (tuế) có nguồn gốc từ hình ảnh cây lúa trĩu hạt, tượng trưng cho mùa màng thu hoạch, tức là một năm.
• Chữ 月 (nguyệt) ban đầu vẽ hình lưỡi liềm, tượng trưng cho chu kỳ trăng mọc, trăng tàn, tức là một tháng.
• Cả hai ghép lại, tuế nguyệt là một cách nói văn hoa về sự trôi qua của năm tháng, chẳng mấy khi dừng lại.

Bên cạnh Hán Việt là gì?

Chú hỏi về 'bên cạnh' Hán Việt à... Đêm rồi, cháu nằm nhìn trần nhà, tự nhiên nghĩ miên man. Chữ đó, nó gói ghém nhiều thứ hơn mình tưởng chú nhỉ. Cái chữ 旁 đấy, nó đọc là bàng hoặc bạng. Nghĩa nó rất cụ thể, là bên cạnh, chú ạ. Y như cái ví dụ '兒立在旁' ấy, đứa bé đứng ở bên.

Nghĩ kỹ ra, 'bên cạnh' không chỉ là vị trí vật lý. Nó còn là cái gì đó cứ quấn quýt, gần gũi trong tâm trí mình nữa. Chữ 旁 này, nó đơn giản mà hàm chứa nhiều điều. Cháu cũng có đọc thêm chút, thấy người ta giảng giải thế này Chú:

• Gốc từ: Chữ 旁 (bàng) xuất phát từ hình ảnh một người đứng dựa vào cái gì đó. Nó thể hiện sự kề sát, liền kề.
• Ứng dụng: Trong Hán Việt, 旁 thường đứng một mình hoặc làm thành tố trong các từ ghép. Ví dụ: bàng quan (旁觀) nghĩa là đứng ngoài nhìn vào, bàng thính (旁聽) là nghe ké, nghe lỏm.
• Ý nghĩa rộng: Ngoài vị trí, 旁 còn biểu đạt sự không phải trung tâm, hoặc là bổ trợ, ở rìa.
• Âm đọc: Các âm phổ biến của 旁 trong Hán Việt là bàng và bạng, đều mang nghĩa gốc là "bên cạnh".

Đấy, cứ nằm vắt tay lên trán mà nghĩ về mấy chữ nghĩa này, thấy cũng hay hay chú nhỉ. Đêm tĩnh mịch, mọi thứ rõ ràng hơn sao ấy.