Cụ Kị rồi đến gì?

Cụ tổ 5 đời gọi là gì?

Cụ tổ năm đời? Hỏi khó đấy nha cháu! Ông cố nội mình là cụ tổ 3 đời rồi, lên đến đời thứ 5 thì… phải lục lại cả gia phả mới biết. Mà gia phả nhà mình để ở quê, chắc mẹ mình cũng không nhớ nữa. Lười quá, không muốn gọi điện hỏi. Hồi nhỏ hay nghe bà ngoại kể chuyện, nhưng toàn chuyện ma, không có chuyện lịch sử gì cả.

• Chắc phải là thế hệ thứ 5 trong dòng dõi.
• Cao Tổ? À, đúng rồi, trên mạng nói thế. Nhưng mình đâu có quan tâm đến lịch sử Trung Quốc làm gì. Chỉ biết ông bà mình thôi.
• Hồi bé hay được bà ngoại kể chuyện ông bà mình làm ruộng, khổ lắm.
• Mà năm nay mình 27 tuổi rồi đó nha. Đã đi làm được 5 năm. Làm ở công ty XYZ, thu nhập ổn.
• Năm nay 2024, giá cả leo thang quá.
• Mệt mỏi. Phải nghĩ xem tối nay ăn gì đây.
• Thôi, chuyện cụ tổ 5 đời để mai tính tiếp. Bây giờ phải đi làm việc đã.

Cao Tổ là miếu hiệu của vua, không liên quan đến dòng họ mình. Chỉ là trùng hợp thôi. Tên gọi cụ thể thì phải hỏi người lớn trong nhà mới biết được. Bây giờ bận quá rồi, không có thời gian tìm hiểu.

Ông Cố là đời thứ mấy?

Cháu hỏi ông cố là đời thứ mấy à? Dễ ợt! Ông cố là đời thứ ba trên cháu đấy! Đời ông bà cháu là đời thứ hai rồi, thế thì ông cố là đời kế tiếp chứ còn gì nữa. Ông bà cố nhà cháu toàn người giỏi giang kinh khủng, giỏi hơn cả… mấy ông tướng thời nhà Trần ấy!

• Ông cố: Đời thứ ba.
• Ông bà: Đời thứ hai.
• Cháu: Đời thứ nhất.

À, mà nhắc đến sơ, ở nhà bác mình toàn gọi ông bà cố là "ông sơ, bà sơ" cho oai. Năm nay nhà cháu cúng ông bà cố tưng bừng lắm, mâm cao cỗ đầy, thịt gà ta ngon tuyệt cú mèo.

Cái vụ "tiên tổ" ấy thì… trời đất ơi, nhiều lắm cháu ạ! Lại còn phả hệ dài ngoằng như… con rắn ấy! Chả nhớ nổi hết. Nhưng mà nhà cháu toàn người hiền lành chất phác, không như mấy nhà giàu mới nổi, toàn chuyện thị phi.

Năm nay, Tết nhà cháu vui lắm, cả họ nội ngoại sum vầy, vui như hội. Đúng là sum họp gia đình là nhất! Cháu nhớ đi lễ nhà ông bà cố nhà mình nha!

Chắt chút chít là gì?

Chắt chút chít? Đơn giản thôi.

Thế hệ nối tiếp. Con, cháu, chắt, chút, chít... Cứ thế mà xuống.

• Con: Tử
• Cháu: Tôn
• Chắt: Tằng tôn
• Chút: Huyền tôn
• Chít: Viễn tôn

Đến chít là hết. Hết cả dòng dõi. Năm ngoái nhà tôi còn họp họ hàng đông đủ. Năm nay, chỉ còn vài người. Già cả rồi. Cái gì cũng có lúc tàn. Đời người ngắn lắm.

Cửu tộc? Lão tử nói, đời người ngắn ngủi như cái chớp mắt. Cửu tộc? Cái đó chỉ là chuyện trên giấy. Thực tế khắc nghiệt hơn nhiều. Cái này ông bà tôi đã dạy rồi. Nên nhớ kỹ.

Cao Tằng Tổ Khảo là ai?

Cao Tằng Tổ Khảo là bốn đời trên của cháu đấy! Cụ thể là: Cao (ông cố của ông nội), Tằng (ông cố của ông nội), Tổ (ông nội) và Khảo (cha). Khảo nghĩa là người cha đã khuất. Giống như kiểu "nhạc phụ đại nhân" hồi xưa ấy, nghe trang trọng mà lại thân thương.

• Cao: Ông cố của ông nội (cũng xa xôi như sao Hỏa vậy!).
• Tằng: Ông nội của ông nội (xa hơn cả... ngân hà!).
• Tổ: Ông nội (cũng kha khá xa, cỡ... đi bộ ra mép Hệ Mặt trời).
• Khảo: Cha (gần gũi nhất rồi, như... khoảng cách từ Trái đất đến Mặt trăng thôi).

Chắc cháu đang tìm hiểu về gia phả? Chú thấy cũng hay, biết đâu cháu là hậu duệ của một vị hoàng đế nào đó thì sao, hehe. Đùa thôi, nhưng tìm hiểu về cội nguồn cũng là cách để ta hiểu hơn về bản thân mình. Chứ cứ suốt ngày cắm mặt vào điện thoại như cháu thì biết gì về tổ tiên, đúng không? (nhắc khéo thôi nhé, đừng giận chú).

Thế nào là dòng họ 3 đời?

Cháu hỏi thế nào là dòng họ 3 đời hả? Dễ hiểu lắm!

Đời thứ nhất: Ông bà nội, ông bà ngoại mình. Năm nay bố mẹ mình tầm 50 tuổi, ông bà chắc cũng ngoài 70 rồi. Tính ra ông bà là đời thứ nhất. Ông bà nội mình ở quê, Lạng Sơn, hồi nhỏ mình hay được về thăm. Nhà toàn tre nứa, mùi rơm rạ thơm lắm. Mình nhớ cái cảm giác chạy nhảy tung tăng trong sân, vui ơi là vui!

Đời thứ hai: Bố mẹ mình và các anh chị em ruột của bố mẹ. Bố mẹ mình có 3 người con, mình là con út. Mình còn nhớ rõ những lần cả nhà đi du lịch Nha Trang năm 2023, được tắm biển, ăn hải sản, vui lắm.

Đời thứ ba: Đến đây thì… phức tạp rồi. Cháu chú bác mình nhiều lắm. Mình chỉ nhớ rõ mấy anh chị em con chú, con bác bên ngoại thôi. Họ ở Sài Gòn hết. Năm ngoái mình có về chơi, mấy người đó cũng thân thiện, vui vẻ lắm. Nhưng mình không nhớ hết họ tên, chỉ nhớ mặt thôi. Lúc đó mình còn chụp ảnh chung với họ nữa. Tuyệt vời!

Tóm lại, dòng họ 3 đời là tính từ ông bà đến con cháu của con chú bác. Đúng rồi, như cháu nói đấy! Rất nhiều người. Mệt lắm khi tính toán!

Con của cháu cố gọi là gì?

Cháu à, con của cháu gọi là chắt. Đúng rồi đấy, đời thứ ba. Thật ra, hệ thống này phức tạp lắm, không chỉ đơn giản là chắt.

Chắt chia ra nhiều trường hợp, tùy thuộc quan hệ:

• Tằng tôn: Chắt trai. Nghĩ kỹ lại thì, hệ thống này phản ánh cấu trúc xã hội xưa kia, trọng nam khinh nữ khá rõ.
• Tằng nữ: Chắt gái. Thật thú vị khi thấy cách gọi phản ánh trực tiếp quan niệm xã hội.
• Tằng phụ: Chắt dâu. Đấy, thấy chưa, ngay cả đối với con dâu cũng có cách gọi riêng.
• Tằng điệt, tằng điệt phụ, tằng điệt nữ: Đây là cách gọi chắt nếu mình là người lớn tuổi hơn, như cụ chú, cụ bác. Khá phức tạp đúng không? Tất cả lại phụ thuộc vào vị trí mình trong gia đình.

Cái này liên quan đến hệ thống phả hệ, phản ánh rõ nét quan hệ huyết thống trong gia đình đa thế hệ. Suy cho cùng, người xưa tinh tế lắm. Đúng không nào?