Đau bụng quặn từng cơn kèm tiêu chảy buồn nôn là bệnh gì?

Đau bụng quặn từng cơn kèm tiêu chảy buồn nôn là bệnh gì? Do viêm ruột

Dấu hiệu đau bụng quặn từng cơn kèm tiêu chảy buồn nôn là bệnh gì cảnh báo những bất ổn nghiêm trọng về chức năng đường ruột. Việc nhận biết sớm nguyên nhân giúp bạn chủ động phòng ngừa biến chứng mất nước nguy hiểm và bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa hiệu quả. Hãy tìm hiểu thông tin để xử lý đúng cách.

Đau bụng quặn từng cơn kèm tiêu chảy buồn nôn là bệnh gì?

Hiện tượng đau bụng quặn từng cơn kèm tiêu chảy buồn nôn có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau và không có đủ thông tin để kết luận ngay một bệnh lý duy nhất. Tổ hợp triệu chứng này thường xuất phát từ sự kích ứng cấp tính của niêm mạc đường tiêu hóa hoặc các đợt bùng phát co thắt cơ trơn dạ dày - ruột.

Thực tế thì, những biểu hiện đau bụng đi ngoài buồn nôn là bị sao thường quy về hai nhóm nguyên nhân chính: nhiễm trùng tiêu hóa cấp tính (như ngộ độc thực phẩm, viêm dạ dày ruột do virus) và các bệnh lý đại tràng (viêm đại tràng cấp/mãn tính, hội chứng ruột kích thích).

Bản thân tôi từng có một phen nhớ đời khi bị đau quặn bụng kèm tiêu chảy và buồn nôn liên tục suốt đêm sau khi ăn một món gỏi vỉa hè.

Đầu tiên tôi cứ nghĩ là đau bụng thông thường, nhưng khi các cơn co thắt ập đến dồn dập kèm theo nôn mửa, tôi thực sự hoảng loạn. Cảm giác mệt lả và mất nước làm chân tay bủn rủn, mắt hoa lên. Trải nghiệm đó giúp tôi hiểu sâu sắc rằng việc lắng nghe và phân định đúng tính chất cơn đau là cực kỳ quan trọng.

Các nguyên nhân phổ biến gây đau quặn bụng tiêu chảy buồn nôn

Khi đối mặt với tình trạng bị đau quặn bụng kèm tiêu chảy và buồn nôn, chúng ta cần xem xét dòng thời gian khởi phát và tính chất của chất thải để khu trú nguyên nhân.

Ngộ độc thực phẩm và Viêm dạ dày ruột cấp tính

Đây là thủ phạm phổ biến nhất cho các ca cấp tính. Viêm dạ dày ruột cấp tính chiếm tỷ lệ áp đảo trong các ca nhập viện vì đường ruột, thường do Norovirus, Rotavirus hoặc vi khuẩn Salmonella và E. coli gây ra.^[1] Khi độc tố vi khuẩn tấn công, ruột sẽ tăng co bóp dữ dội để tống chất độc ra ngoài, gây nên những cơn đau bụng quặn từng cơn kèm tiêu chảy buồn nôn dồn dập.

Tình trạng này xuất hiện khá dột ngột - thường là vài giờ sau khi ăn thực phẩm nhiễm khuẩn. Cơn đau thường lan tỏa khắp bụng và thuyên giảm đôi chút ngay sau mỗi lần đi ngoài, nhưng sau đó lại quặn lên theo chu kỳ co thắt của ruột.

Bệnh đại tràng và Hội chứng ruột kích thích (IBS)

Nếu các triệu chứng đau bụng từng cơn kèm tiêu chảy diễn ra dai dẳng, tái đi tái lại nhiều tuần hoặc nhiều tháng, nguy cơ cao nằm ở bệnh lý đại tràng mãn tính. Viêm đại tràng hoặc viêm hồi tràng khiến niêm mạc ruột già bị tổn thương, loét, trở nên siêu nhạy cảm với thức ăn.

Trong khi đó, hội chứng ruột kích thích lại là một rối loạn chức năng - tức là cấu trúc ruột hoàn toàn bình thường nhưng trục thần kinh não - ruột bị quá mẫn.

Rối loạn chức năng này ảnh hưởng đến một tỷ lệ không nhỏ dân số toàn cầu, dao động khoảng 5-10% tùy từng khu vực địa lý, thường bùng phát mạnh khi người bệnh gặp stress, mất ngủ hoặc ăn đồ lạ.^[2] Cơn đau trong viêm đại tràng mãn tính hay IBS thường cố định hơn, hay khu trú ở vùng bụng dưới bên trái hoặc hông chậu, đi kèm cảm giác mót rặn và đi ngoài ra chất nhầy.

Phân biệt nhiễm trùng tiêu hóa cấp tính và bệnh đại tràng mãn tính

Để giúp người bệnh bớt hoang mang không rõ đây là ngộ độc thực phẩm cấp tính hay dấu hiệu bệnh lý đại tràng mãn tính, việc đối chiếu các đặc điểm lâm sàng là rất cần thiết. Sự khác biệt chủ yếu nằm ở thời gian kéo dài, sự hiện diện của phản ứng viêm toàn thân (sốt) và tính chất phân.

Cách xử lý đau bụng quặn từng cơn kèm tiêu chảy an toàn tại nhà

Nhiều người khi gặp triệu chứng này thường lúng túng không biết cách xử lý đau bụng quặn từng cơn kèm tiêu chảy an toàn tại nhà trước khi gặp bác sĩ. Nguyên tắc cốt lõi là bảo vệ tính mạng bằng cách chống mất nước và tuyệt đối không tự ý uống thuốc cầm tiêu chảy ngay lập tức.

Khi ruột đang nhiễm trùng, tiêu chảy là phản ứng tự vệ để trục xuất mầm bệnh. Nếu bạn uống các thuốc kháng co bóp mạnh để cầm tiêu chảy, vi khuẩn và độc tố sẽ bị giữ lại trong lòng ruột, ngấm ngược vào máu gây nhiễm độc thần kinh, nhiễm trùng huyết cực kỳ nguy hiểm. Thay vào đó, hãy tập trung bù nước bằng dung dịch điện giải Oresol đúng cách.

Lưu ý về cách pha Oresol: Bạn bắt buộc phải pha nguyên một gói Oresol with đúng lượng nước lọc chỉ định trên bao bì (thường là 200 ml hoặc 1000 ml tùy loại gói). Tuyệt đối không được chia nhỏ gói thuốc ra để pha từng chút một vì sẽ làm sai lệch nồng độ thẩm thấu, có thể gây teo tế bào hoặc phù não nghiêm trọng.

Cần uống từng ngụm nhỏ liên tục, không uống một mạch hết cả cốc vì việc đổ quá nhiều nước vào dạ dày đang kích ứng sẽ kích hoạt phản ứng nôn mửa dữ dội hơn.

Khi nào đau bụng tiêu chảy cần đi khám khẩn cấp?

Phần lớn các ca viêm dạ dày ruột lành tính sẽ tự giới hạn và thuyên giảm sau 2-3 ngày. Tuy nhiên, nếu bạn nhận thấy các dấu hiệu đe dọa tính mạng dưới đây, hãy đến ngay cơ sở y tế gần nhất: Dấu hiệu mất nước nặng: Môi khô khốc, khát nước dữ dội, tiểu rất ít hoặc không có nước tiểu trong 6 giờ, mắt trũng sâu, mệt lả không thể đứng vững.

Tính chất phân nguy hiểm: Đi ngoài ra máu tươi hoặc phân có màu đen hắc ín, lẫn nhiều mủ nhầy. Triệu chứng toàn thân nặng: Sốt cao liên tục trên 38.5 độ C không đáp ứng thuốc hạ sốt, nôn mửa liên tục đến mức không thể giữ được một ngụm nước nào trong bụng.

Cơn đau bất thường: Đau bụng quặn dữ dội không giảm sau khi đi ngoài, bụng cứng đơ hoặc đau khu trú tăng dần ở vùng bụng dưới bên phải, đây chính là thời điểm khi nào đau bụng tiêu chảy cần đi khám khẩn cấp (cảnh báo viêm ruột thừa cấp).

Bảng đối chiếu lâm sàng giữa Nhiễm trùng cấp tính và Bệnh lý mãn tính

Nhiễm trùng tiêu hóa cấp tính (Ngộ độc)

• Khởi phát đột ngột, diễn tiến dồn dập và thường tự khỏi hoàn toàn trong vòng 2-5 ngày.
• Phân lỏng toàn nước, có thể lẫn thức ăn chưa tiêu hóa, mùi tanh nồng do nhiễm khuẩn.
• Thường kèm theo sốt cao, nôn mửa dữ dội xuất hiện cùng lúc với tiêu chảy.

Bệnh lý đại tràng mãn tính (Viêm đại tràng/IBS)

• Kéo dài dai dẳng trên 2-4 tuần hoặc tái phát thành từng đợt mãn tính nhiều năm.
• Phân nát, lổn nhổn, thường xuyên có chất nhầy mũi hoặc lẫn máu cá mủ mủ.
• Hiếm khi gây sốt cao hay nôn mửa dồn dập; thường đi kèm đầy bụng, sụt cân, mệt mỏi kéo dài.

Hành trình xử trí sai lầm và bước ngoặt của anh Hùng

Anh Hùng, một kỹ sư xây dựng 35 tuổi tại Đà Nẵng, bị đau bụng quặn từng cơn kèm tiêu chảy buồn nôn dữ dội sau bữa tiệc hải sản cùng đối tác. Lo lắng triệu chứng tiến triển nặng ảnh hưởng đến chuyến công tác ngày mai, anh tự ý ra hiệu thuốc mua thuốc cầm nôn và loperamid để chặn đứng cơn tiêu chảy.

Sau khi uống hai viên loperamid, anh Hùng không còn đi ngoài nữa nhưng bụng bắt đầu chướng căng lên như quả bóng. Cơn đau bụng quặn không mất đi mà trái lại trở nên âm ỉ, dữ dội hơn, kèm theo cảm giác sốt hầm hập và người mệt lả, nôn khan liên tục.

Quá hoảng sợ, anh gọi điện cho một người bạn là bác sĩ tiêu hóa. Anh nhận ra sai lầm chết người của mình: việc tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy khi bị ngộ độc đã giữ độc tố vi khuẩn lại trong ruột, gây liệt ruột cơ năng và nhiễm độc ngược.

Theo hướng dẫn, anh lập tức ngừng thuốc cầm, chuyển sang uống Oresol pha chuẩn tỷ lệ từng ngụm nhỏ và nhập viện truyền dịch. Sau 24 giờ điều tra độc tố và bù nước, anh Hùng đã cắt sốt, hết đau bụng và hồi phục sức khỏe hoàn toàn.

Thông tin trong bài viết này chỉ mang tính chất giáo dục và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hoặc điều trị y tế chuyên nghiệp. Sức khỏe và cơ địa của mỗi cá nhân có sự khác biệt rất lớn. Luôn tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia y tế có thẩm quyền trước khi đưa ra các quyết định thay đổi phác đồ điều trị hoặc tự xử lý tại nhà. Nếu bạn gặp các triệu chứng cấp tính hoặc trở nặng nguy hiểm, hãy đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.