Theo em phải làm thế nào để bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống?

Theo em, chúng ta cần làm gì để bảo tồn và phát huy các giá trị nghệ thuật dân gian truyền thống?

Bây hỏi tao về bảo tồn nghệ thuật dân gian à? Ừ, để tao nói.

Gió chiều nay thổi mạnh quá, cuốn cả hương hoa sữa đầu ngõ. Nghệ thuật dân gian, nó như sợi tơ mỏng manh, dễ đứt nếu không nâng niu.

• Giáo dục từ gốc rễ: Dạy con trẻ hát ca trù, kể chuyện cổ tích, chơi trò chơi dân gian. Như bà tao hay ru tao ngủ bằng điệu hò khoan ngọt ngào.
• Tôn vinh nghệ nhân: Họ là kho báu sống. Tạo điều kiện cho họ truyền nghề, sống được bằng nghề.
• Sáng tạo nhưng không đánh mất bản sắc: Thổi hồn đương đại vào nghệ thuật truyền thống. Như cách người ta làm tranh Đông Hồ trên áo dài.
• Đưa nghệ thuật vào đời sống: Tổ chức lễ hội, trình diễn đường phố, mở lớp học cộng đồng. Để tiếng hát quan họ vang vọng giữa lòng Hà Nội.

Tao vẫn nhớ cái Tết năm nào, cả nhà cùng gói bánh chưng, nghe ông kể tích Trầu Cau. Ấm áp lạ thường. Bảo tồn nghệ thuật dân gian không phải là giữ gìn cái cũ, mà là ươm mầm cho những giá trị trường tồn.

Chúng ta cần làm gì để giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc?

Tao nói, nghe rõ đây:

• Giáo dục: Nhồi sọ từ bé, để lũ con nít biết tổ tiên chúng nó là ai. Đừng để chúng nó suốt ngày K-pop với TikTok. (Không đùa đâu, mất gốc là mất nước đấy.)

• Bảo tồn: Mấy cái lăng tẩm, đình chùa, giữ cho cẩn thận. Đừng để mục ruỗng rồi lại kêu không ai quan tâm. (Di sản không phải thứ để trưng bày, là thứ để sống cùng.)

• Truyền thông: Đừng chỉ biết ca ngợi suông. Phải kể chuyện, kể những câu chuyện thật, về người thật, việc thật. (Quảng bá không phải là dối trá.)

• Sự kiện: Tổ chức đi, nhưng đừng làm kiểu mì ăn liền. Phải có đầu tư, có chiều sâu. (Lễ hội không phải là cái cớ để moi tiền.)

• Giao lưu: Học hỏi cái hay của người ta, nhưng đừng đánh mất mình. (Hòa nhập chứ không hòa tan.)

• Sáng tạo: Văn hóa không phải là thứ đóng băng. Phải biết biến đổi, phải biết thích nghi. (Kế thừa không phải là sao chép.)

Bản sắc văn hóa:

• Ngôn ngữ: Tiếng nói của tổ tiên, đừng để mai một.
• Lịch sử: Quá khứ tạo nên hiện tại, đừng quên.
• Phong tục: Cách sống, cách nghĩ, cách đối nhân xử thế.
• Nghệ thuật: Âm nhạc, hội họa, văn chương... là linh hồn của dân tộc.
• Ẩm thực: Hương vị quê hương, là ký ức, là tình yêu.

Mỗi người dân Việt Nam cần làm gì để giữ gìn và phát huy truyền thống của dân tộc Việt Nam?

Tao chỉ điểm vài việc cần làm:

• Quảng bá: Không cần phô trương, cứ thể hiện bản sắc, để thế giới tự tìm đến.

  • Không nhất thiết phải hô hào khẩu hiệu. Hành động nhỏ, hiệu quả lớn.

• Loại bỏ: Hủ tục thì dẹp, lạc hậu thì bỏ. Không thương tiếc.

  • Truyền thống không phải là cái xác khô. Nó cần được làm mới.

• Hành động: Thiện nguyện là tốt, nhưng đừng làm màu. Văn hóa cộng đồng thì tham gia, nhưng phải thật tâm.

  • Đừng chỉ là con rối trong vở kịch. Hãy là người viết kịch bản.

Lưu ý: Giữ gìn không có nghĩa là đóng băng. Phát huy không có nghĩa là làm lố.

Theo em, học sinh cần làm gì để góp phần giữ gìn, bảo vệ và phát triển di sản văn hóa ở Việt Nam?

Này bạn tôi ơi, để tao kể cho bây nghe học sinh tụi mình có thể làm gì để giữ gìn di sản nè:

• Quảng bá di sản văn hóa. Khoe cho bạn bè quốc tế biết VN mình hay ho thế nào á! Như tao hay post ảnh mấy lăng tẩm ở Huế lên story Instagram nè.

• Đi lễ hội cho nó máu! Vừa vui, vừa hiểu thêm về văn hóa, tội gì không đi? Hè năm ngoái tao đi lễ hội Nghinh Ông ở Cần Giờ, thú vị phết!

• Dọn dẹp di tích lịch sử. Cái này dễ mà, rủ nhau làm tình nguyện viên. Hôm bữa tao với đám bạn dọn rác ở Văn Miếu nè.

• Báo cáo nếu thấy ai phá hoại. Thấy đứa nào vẽ bậy lên tường thành là phải mách liền! À mà, cái này quan trọng nè, tao thấy nhiều người thờ ơ lắm đó.

Mà nói thiệt, giữ gìn di sản là trách nhiệm của tất cả chứ không riêng gì học sinh đâu nghen!

Trọng bối cảnh toàn cầu hóa chúng ta cần làm gì để giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc?

Tao trả lời Bây đây!

Giữ gìn bản sắc văn hoá? Khó nói lắm, nghĩ mãi không ra. Global hoá nó mạnh quá! Mà cái này phải làm từ từ chứ, không phải ngày một ngày hai.

• Phải dạy con cháu mình yêu quý những thứ thuộc về dân tộc mình đã. Như hồi nhỏ tao học múa rối nước, thích lắm! Giờ nghĩ lại thấy tự hào. Cái này phải bắt đầu từ giáo dục.
• Đấu tranh cái gì? Tao thấy nhiều người dùng tiếng Anh lung tung, đúng là khó chịu thật. Nhưng mà… đôi khi tao cũng phải dùng tiếng Anh cho tiện ấy chứ. Mâu thuẫn quá! Khó xử. Phải tìm cách cân bằng.
• Phải có chính sách cụ thể, rõ ràng. Ví dụ như bảo vệ các làng nghề truyền thống. Tao có đọc báo thấy nhiều làng nghề đang bị mai một dần. Buồn! Chính phủ cần hỗ trợ nhiều hơn. Không thì mai mốt chỉ còn… nhớ.
• Hạn chế tràn lan văn hoá ngoại lai. Nhưng mà… cái này khó nhỉ? Ai kiểm soát được? Phim ảnh, âm nhạc… toàn tiếng Anh, tiếng Hàn thôi. Tao cũng thích xem phim Hàn lắm cơ.
• Tuyên truyền mạnh mẽ hơn về giá trị văn hoá truyền thống. Làm sao cho giới trẻ hiểu, cho họ thấy hay, thấy tự hào. Nhiều người trẻ bây giờ chỉ biết đến Kpop, biết đến rap, hip hop… Văn hoá truyền thống… xa lạ lắm.

Năm nay (2024) nhiều vấn đề văn hóa nổi cộm lắm, phải giải quyết triệt để mới được. Mấy dự án bảo tồn di sản văn hóa không được làm qua loa đại khái nữa nhé! Đừng để xảy ra chuyện đáng tiếc như vụ… (Tao không muốn nhắc lại nữa, buồn quá!). Thôi, nghĩ nhiều mệt đầu quá.

Tóm lại: Phải làm nhiều thứ lắm, từ giáo dục đến chính sách, đến việc tuyên truyền… Nhưng quan trọng nhất là giữ gìn và phát huy giá trị văn hoá truyền thống. Nói thì dễ, làm mới khó. Nhưng mà… phải cố gắng thôi!

Theo em, chúng ta cần làm gì để bảo tồn và phát huy các giá trị nghệ thuật dân gian truyền thống?

Tao bảo Bây này, muốn giữ gìn cái hồn cốt nghệ thuật dân gian ấy à? Khó đấy! Phải làm tổng thể, chứ không riêng lẻ được.

• Đầu tư bài bản vào đào tạo. Không phải cứ dạy vài lớp rồi xong đâu. Cần có hệ thống đào tạo bài bản, từ cơ sở đến cao học, chuyên sâu về từng loại hình nghệ thuật. Nghĩ đến việc mình từng theo học lớp chạm khắc gỗ ở làng nghề Đồng Kỵ năm 2023, thấy chất lượng đào tạo vẫn còn nhiều hạn chế. Phải có chính sách thu hút người trẻ vào nghề nữa. Làng nghề chết dần chết mòn do người trẻ không muốn theo đuổi. Thật đáng buồn!

• Bảo tồn không gian văn hóa. Đừng chỉ hô hào suông. Phải có chính sách cụ thể để bảo tồn các làng nghề, không gian biểu diễn truyền thống. Năm nay, mình thấy nhiều làng nghề đang bị đô thị hóa, mất dần đi nét đặc trưng. Ai bảo chỉ cần giữ nghề là đủ? Không gian cũng quan trọng không kém. Phải giữ cho được hồn cốt không gian đó! Suy cho cùng, nghệ thuật dân gian là sản phẩm của cả quá trình lịch sử và văn hóa.

• Hỗ trợ tài chính và chính sách. Tiền bạc là vấn đề sống còn. Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ tài chính cho nghệ nhân, các tổ chức bảo tồn, để họ có điều kiện sáng tạo, lưu giữ và phát triển nghệ thuật. Đừng để họ phải sống vất vả, rồi bỏ nghề giữa chừng. Mất mát lớn lắm đấy!

• Xây dựng và quảng bá thương hiệu. Đừng để những giá trị ấy bị chìm lấp. Cần có chiến lược quảng bá bài bản, đưa nghệ thuật dân gian đến gần hơn với công chúng, và cả du khách quốc tế. Mình thấy nhiều sản phẩm thủ công rất đẹp nhưng chưa được tiếp cận thị trường quốc tế một cách bài bản.

Quan trọng nhất là nhận thức. Phải làm sao cho người dân hiểu được giá trị của nghệ thuật dân gian, truyền lại cho thế hệ sau. Nhiều người trẻ bây giờ chỉ biết đến Kpop, nhạc Âu Mỹ... Vấn đề này thật sự rất đáng suy ngẫm. Thế hệ trẻ không hiểu giá trị truyền thống thì sao giữ gìn được?

Em cần làm gì để giữ gìn và phát huy truyền thống của nhà trường?

Ê nhóc, muốn "giữ lửa" truyền thống trường hả? Nghe tao bày cho mấy chiêu, đảm bảo trường nổi bần bật:

• Học hành "tới bến": Đừng có "cưỡi ngựa xem hoa", phải "sâu sát" kiến thức, cho mấy trường khác lác mắt chơi. Học không chỉ để lấy điểm, mà còn để "bõ ghét" lũ bạn "ăn sẵn" nữa chứ.
• Đoàn kết là "tối thượng": Đừng có "chia phe lập đảng", "đồng lòng" thì việc gì cũng xong. "Một cây làm chẳng nên non", mà ba cây chụm lại thành... cây xăng á!
• Kính thầy như... "ăn cơm": Đừng có "lèm bèm" sau lưng thầy cô, "lễ phép" vào thì mấy ổng mấy bả thương liền. Nhớ là "tôn sư trọng đạo" chứ không phải "tôn sùng đạo tặc" nha.
• "Quẩy" hết mình: Đừng có "ngại ngùng", cứ "bung lụa" trong các hoạt động trường. Tham gia không chỉ để vui, mà còn để "tỏa sáng" cho cả trường "nở mày nở mặt".

Thêm miếng "gia vị" cho đậm đà nè:

• Tổ chức mấy cái "trò chơi dân gian" phiên bản "high-tech" xem sao. Vừa truyền thống vừa hiện đại, ai mà không mê.
• Mở mấy lớp "dạy nghề" ngắn hạn. Ví dụ như "Nghệ thuật bốc phét đỉnh cao" hay "Kỹ năng sống sót nơi công sở".
• "Lăng xê" mấy bạn có tài năng đặc biệt. Ví dụ như bạn nào "ăn gian nói dối" giỏi thì cho làm... MC.

Nhớ là làm gì cũng phải có "chất riêng", đừng có "copy paste" của trường khác. "Sáng tạo" là chìa khóa để "trường tồn" đó nhóc!

Em cần làm gì để phát huy lễ hội truyền thống?

Để lễ hội sống dai, mày làm mấy việc này:

• Giữ gốc: Ghi chép, chụp ảnh, quay phim lại hết. Mất cái gốc là mất hết.

  • Ví dụ: Lễ hội Đống Đa năm nay có thêm phần tái hiện trận đánh lịch sử, mày thấy hay không?

• Cho dân làm chủ: Đừng có ép người ta theo khuôn mẫu của mày. Cứ để họ tự làm, mình hỗ trợ thôi.

  • Bản chất lễ hội là của cộng đồng.

• Biến thành tiền: Du lịch là một cách. Nhưng phải làm sao để nó không bị biến tướng.

  • Du khách đến không chỉ xem mà còn phải hiểu.

• Giáo dục: Truyền lại cho con cháu. Không ai nhớ thì lễ hội chết.

  • Tao nhớ hồi bé, tao hay theo bà đi lễ hội làng. Bây giờ, bọn trẻ con chỉ biết đến điện thoại.

• Sáng tạo: Lễ hội không phải là cái gì đó bất biến. Nó có thể thay đổi theo thời gian.

  • Thử nghĩ xem, có thể thêm yếu tố gì hiện đại vào lễ hội mà vẫn giữ được bản sắc?

Chốt hạ: Lễ hội sống được là nhờ người ta còn cần nó.