Trọng bối cảnh toàn cầu hóa chúng ta cần làm gì để giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc?

Cần làm gì để phát huy giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc?

Cậu hỏi gì ấy nhỉ? À, phát huy giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc hả? Dễ ợt!

Phải làm nhiều thứ lắm chứ bộ! Không phải chỉ ngồi nói suông đâu nha. Ví dụ như:

• Giáo dục: Năm nay trường mình có thêm tiết học về văn hoá dân tộc rồi, hay lắm! Thầy dạy kể cả chuyện ngày xưa nữa, thú vị cực! Học sinh phải được dạy về lịch sử, truyền thống, giá trị văn hoá từ bé chứ. Đừng chỉ toàn học toán lý hoá thôi!

• Truyền thông: Phải quảng bá rộng rãi hơn nữa. Như hồi tháng trước, mình thấy có chương trình trên VTV giới thiệu về áo dài, đẹp lắm! Cần nhiều chương trình truyền hình, phim ảnh, bài báo… phản ánh đúng đắn và sinh động về văn hoá mình. Chứ toàn phim Hàn Quốc, phim Mỹ thôi thì làm sao giữ được bản sắc?

• Bảo tồn di sản: Đúng rồi, di sản vô cùng quan trọng! Nhà thờ họ ở quê mình đang được trùng tu, mừng quá! Phải bảo vệ, tu bổ những di tích lịch sử, làng nghề truyền thống… Chứ để hư hỏng hết thì tiếc lắm!

• Sự kiện và lễ hội: Tết Nguyên Đán năm nay mình đi xem múa lân ở phố cổ, vui lắm! Cần tổ chức nhiều lễ hội, hoạt động văn hoá để mọi người được tham gia, trải nghiệm. Chứ cứ suốt ngày ở nhà xem ti vi thì chán lắm!

Bản sắc văn hóa dân tộc là gì cơ? Ôi trời, cái này dài lắm, nói thế nào cho hết! Nói ngắn gọn là:

• Những giá trị tinh thần, vật chất độc đáo của một dân tộc. Nó bao gồm phong tục tập quán, tín ngưỡng tôn giáo, ngôn ngữ, nghệ thuật, kiến trúc… Mỗi dân tộc đều có cái riêng của mình.

• Những yếu tố hình thành bản sắc: Thì nhiều lắm! Lịch sử, địa lý, điều kiện sống, văn hoá các dân tộc khác… Tất cả đều ảnh hưởng. Ví dụ như mình, sinh ra ở Hà Nội nên có những nét văn hoá khác hẳn người ở miền Trung hay miền Nam. Đấy, thấy chưa? Rắc rối lắm!

À, quên mất, mình còn nhớ hồi nhỏ, bà ngoại hay kể chuyện cổ tích, dạy mình làm bánh chưng… Đấy cũng là một phần của văn hoá đấy! Phải giữ gìn những giá trị truyền thống đó, chứ không mất hết thì buồn lắm! Đúng không?

Cần làm gì để phát huy và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc?

Tớ trả lời cậu nhé! Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc là cả một vấn đề lớn đấy! Nó không chỉ đơn thuần là mặc áo dài hay ăn bánh chưng đâu. Suy cho cùng, văn hoá là một hệ thống phức tạp, như một mạng lưới giao thoa giữa nhiều yếu tố.

• Giáo dục: Đây là nền tảng quan trọng nhất. Năm nay, Bộ Giáo dục đang chú trọng hơn vào việc đưa các giá trị văn hoá truyền thống vào chương trình giảng dạy, không chỉ ở môn lịch sử nữa. Cái này hay đấy, nhưng hiệu quả lâu dài thì phải xem xét thêm. Thế hệ trẻ cần được giáo dục đúng cách, hiểu sâu sắc về lịch sử, truyền thống, chứ không chỉ là học thuộc lòng những điều khô khan.

• Truyền thông: Vai trò của truyền thông cực kỳ quan trọng. Phát sóng những chương trình truyền hình, phim ảnh, ca nhạc… phản ánh đúng bản sắc văn hoá dân tộc. Ví dụ như năm nay có nhiều bộ phim tài liệu về các làng nghề truyền thống được đầu tư kỹ lưỡng. Tuyệt vời! Nhưng cần phải có sự kiểm soát chặt chẽ để tránh những nội dung lệch lạc, làm méo mó hình ảnh văn hoá. Nhìn chung, vẫn còn nhiều việc phải làm.

• Bảo tồn di sản: Bảo tàng quốc gia đang làm tốt việc này. Họ đang nỗ lực bảo tồn các di sản vật thể và phi vật thể, từ những công trình kiến trúc cổ kính đến các làn điệu dân ca truyền thống. Nhưng mình nghĩ, cần có sự tham gia tích cực hơn của cộng đồng. Bảo tồn không chỉ là việc của nhà nước mà còn là trách nhiệm của mỗi người dân. Chẳng hạn, năm nay, mình tình cờ thấy một dự án cộng đồng bảo tồn nghề làm gốm ở Bát Tràng rất hiệu quả.

• Nghiên cứu học hỏi: Việc nghiên cứu học hỏi về bản sắc văn hoá dân tộc là vô cùng cần thiết. Phải hiểu rõ nguồn gốc, ý nghĩa của từng yếu tố văn hoá để có cách bảo tồn và phát huy hiệu quả. Năm nay, mình thấy có nhiều đề tài nghiên cứu về văn hoá cộng đồng được các trường đại học quan tâm. Nhưng vẫn còn thiếu những nghiên cứu ứng dụng thực tiễn để giải quyết những vấn đề cụ thể. Mình thấy nhiều lúc, nghiên cứu hàn lâm hơi xa rời thực tế.

Bản sắc văn hóa dân tộc là tổng hòa các giá trị vật chất và tinh thần, được hình thành và phát triển qua nhiều thế hệ. Nó bao gồm ngôn ngữ, tín ngưỡng, phong tục tập quán, nghệ thuật, kiến trúc… Đó là những gì làm nên sự khác biệt và độc đáo của mỗi dân tộc. Nó là cội nguồn, là linh hồn của một dân tộc. Mất đi nó, ta mất đi một phần bản thân mình. Ngẫm lại cũng thấy buồn.

Em cần làm gì để giữ gìn và phát triển văn hóa dân tộc?

Ối giời ơi Cậu hỏi khó Tớ quá! Văn hóa dân tộc á? Giữ gìn nó khó như giữ chồng không cho léng phéng ấy! Tớ mách Cậu mấy chiêu này, đảm bảo hiệu quả hơn cả bùa yêu:

• Nhồi sọ từ bé: Bắt bọn trẻ con học sử, học văn, hát quan họ... kiểu gì cũng ngấm, như kiểu ăn cơm sườn suốt ngày ấy. Mà cái này gọi là giáo dục đấy Cậu ạ, nghe sang mồm phết!

• "Tút" lại di sản: Đình, chùa, miếu mạo mà xuống cấp thì phải trùng tu ngay. Không khéo nó sập cho thì còn gì là văn hóa! Mà xây xong nhớ "PR" mạnh vào, không ai biết đến thì phí của giời.

• Nghiên cứu sâu như đào giếng: Thuê mấy ông bà tiến sĩ nghiên cứu về văn hóa, viết sách, làm phim... tha hồ mà chém gió. Nhưng mà phải chọn người có tâm, không lại viết ra mấy thứ "ba láp ba xàm" thì toi.

• Lễ hội quanh năm: Tháng Giêng tháng Hai, tháng Ba tháng Tám... tháng nào cũng phải có lễ hội. Múa hát, ăn uống, chơi bời... để dân tình còn nhớ đến cội nguồn. Mà nhớ phải có ca sĩ nổi tiếng, không ai thèm xem đâu!

• "Xuất khẩu văn hóa": Đem áo dài, nón lá đi thi hoa hậu, mở nhà hàng Việt ở nước ngoài... để thế giới biết đến Việt Nam. Mà nhớ đừng "làm lố" quá, không người ta lại cười cho.

• Kiếm tiền từ văn hóa: Mở homestay ở làng cổ, bán đồ thủ công mỹ nghệ cho khách du lịch... vừa giữ được văn hóa, vừa có tiền đút túi. Cái này gọi là "một công đôi việc" đấy Cậu ạ!

Còn bản sắc văn hóa dân tộc là cái gì á? Nó là cái "gen" riêng của mình, không lẫn vào đâu được. Giống như Cậu với Tớ, dù có "make up" cỡ nào thì vẫn là "dân đen" thôi!

• Ngôn ngữ: Tiếng Việt mình "giàu và đẹp" như hoa hậu ấy, Cậu phải giữ gìn cho cẩn thận. Đừng có "teen code" hay chửi bậy bạ, nghe "ghê" lắm!
• Phong tục: Ăn Tết, cưới xin, ma chay... phải làm đúng theo truyền thống. Đừng có "Tây hóa" quá, mất hết cả bản sắc. Mà nhớ là phải "vui vẻ, lành mạnh" nhé!
• Văn hóa ẩm thực: Phở, bún chả, nem rán... là "quốc hồn quốc túy" của mình đấy Cậu ạ. Đi đâu cũng phải nhớ đến hương vị quê nhà. Tớ mà xa Việt Nam vài ngày là "nhớ chết đi sống lại" ấy!
• Trang phục: Áo dài là "number one" rồi, khỏi bàn cãi! Nhưng mà mặc sao cho đẹp, cho duyên dáng vào nhé. Đừng có "hở hang" quá, người ta lại đánh giá!
• Tín ngưỡng: Thờ cúng tổ tiên là "chuyện muôn đời" rồi. Cậu cứ "tâm thành" là được, không cần phải "mê tín dị đoan" đâu.

Nói chung là giữ gìn văn hóa dân tộc là "trách nhiệm của toàn dân", không phải của riêng ai đâu Cậu ạ. Mình cứ "từ từ mà khoai sẽ nhừ" thôi!

Mỗi người dân Việt Nam cần làm gì để giữ gìn và phát huy truyền thống của dân tộc Việt Nam?

Cậu hỏi gì thế? Giữ gìn truyền thống à? Dễ thôi.

• Sống đúng với giá trị mình tin. Tao thấy nhiều người nói suông lắm. Năm nay, tao tình nguyện ở chùa Bái Đính, thấy nhiều việc lắm.

• Lựa chọn. Trân trọng. Đừng bê nguyên xi cái cũ, phải biết chọn lọc. Tết này, tao chỉ giữ vài phong tục thôi, bỏ mấy cái rườm rà. Nhà tao năm nào cũng làm bánh chưng, nhưng tao thấy nhiều người trẻ không làm nữa.

• Truyền lại. Tao dạy con tao nấu canh chua cá, mấy đứa nhỏ nhà hàng xóm cũng thích. Đấy là cách giữ gìn. Tao dạy con tao cả cách viết thư pháp nữa.

Thế thôi. Vấn đề không phải làm gì, mà là sống sao cho đúng. Cái gì phù hợp thì giữ, không thì bỏ. Đơn giản vậy thôi.

Theo em, học sinh cần làm gì để góp phần giữ gìn, bảo vệ và phát triển di sản văn hóa ở Việt Nam?

Ối dồi ôi, Cậu hỏi khó Tớ quá! Nhưng Tớ nghĩ, để "đu trend" bảo vệ di sản, học sinh chúng ta "triển" ngay mấy chiêu này:

• PR di sản "made in Vietnam": Biến mình thành "content creator" bất đắc dĩ, review "có tâm" trên mạng xã hội. Chụp ảnh "sống ảo" check-in, viết caption "mặn mòi" khiến ai cũng muốn đến khám phá.

• "Nhập gia tùy tục": Đi lễ hội không chỉ để ăn quà vặt. Tìm hiểu ý nghĩa, hòa mình vào không khí. Về còn kể lại cho bạn bè nghe, kiểu "tôi đi hội này rồi, bạn biết gì chưa?".

• "Team building" dọn dẹp: Rủ nhau đi dọn dẹp di tích, vừa khỏe người vừa có ích cho xã hội. Post ảnh lên Facebook, ai лайк thì auto có người yêu nhé (Tớ đùa đấy!).

• "Batman" bảo vệ di sản: Thấy ai "táy máy" phá hoại là phải "alo" ngay cho "cảnh sát di sản". Đừng sợ bị trả thù, vì công lý luôn đứng về phía chúng ta!

• "Học, học nữa, học mãi": Nắm vững kiến thức về di sản, để không ai "dắt mũi" được mình. Biết đâu sau này Cậu lại thành nhà khảo cổ học "cool ngầu" thì sao?

• "Nghĩ lớn, làm nhỏ": Bắt đầu từ những việc nhỏ nhặt như không vứt rác bừa bãi, giữ gìn vệ sinh. Lâu dần thành thói quen, di sản tự khắc được bảo vệ.

Cậu thấy đấy, bảo vệ di sản không khó như "lên trời" đâu. Quan trọng là phải có "tâm" và "tầm" nhìn xa trông rộng. Như Tớ đây này, vừa đẹp trai lại vừa yêu nước, ai mà chịu nổi!

Là học sinh em cần phải làm gì để giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa của dân tộc?

Cậu hỏi tớ về giữ gìn văn hóa, tớ nghĩ...

Như cánh chim nhỏ, mình chăm ngoan, học giỏi, để hiểu sâu sắc về cội nguồn.

• Nghe lời ông bà, cha mẹ, những người mang trong mình cả kho tàng ký ức.

  • Tớ nhớ bà hay kể chuyện cổ tích dưới ánh trăng, những câu chuyện thấm đẫm hồn dân tộc.

• Phấn đấu học tập tốt, không chỉ để điểm cao, mà để kiến tạo tương lai.

  • Tớ mơ về một Việt Nam hùng cường, nơi văn hóa được trân trọng và lan tỏa.

Thật ra, giữ gìn văn hóa không phải là điều gì quá lớn lao.

Đó là khi mình tự hào về tiếng Việt, về những làn điệu dân ca.

• Là khi mình biết ơn những người đã dựng xây và bảo tồn những giá trị ấy.

  • Ví dụ như cô giáo dạy văn của tớ, người luôn truyền cảm hứng cho tớ về văn học Việt Nam.