Trồng đậu phộng bao lâu thì thu hoạch?

Trồng đậu phộng bao lâu thì thu hoạch? 90-120 ngày tùy giống

Việc xác định trồng đậu phộng bao lâu thì thu hoạch ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng hạt thương phẩm. Nhận biết đúng thời điểm chín giúp bà con tránh rủi ro hạt nảy mầm hoặc bị giảm tỷ lệ dầu. Tìm hiểu kỹ thời gian sinh trưởng từng loại giống để đảm bảo năng suất thu hoạch tối ưu.

Trồng đậu phộng bao lâu thì thu hoạch là chuẩn nhất?

Thông thường, thời gian từ lúc gieo hạt đến khi thu hoạch đậu phộng dao động trong khoảng 90 đến 120 ngày.^[1] Con số chính xác phụ thuộc rất lớn vào đặc tính của từng loại giống cây cũng như điều kiện thời tiết của từng mùa vụ cụ thể tại địa phương bạn canh tác.

Trong thực tế, các giống đậu phộng ngắn ngày thường chỉ mất khoảng 90-95 ngày là đã có thể nhổ, trong khi các giống dài ngày hoặc thu hoạch đậu phộng vụ đông xuân lạnh có thể kéo dài lên tới 110-115 ngày. Tôi đã từng chứng kiến nhiều bà con vì nôn nóng mà nhổ sớm chỉ 5-7 ngày, kết quả là tỷ lệ hạt lép tăng lên đáng kể, làm giảm năng suất tới 15-20%.

Ngược lại, nếu để quá trễ, hạt có thể nảy mầm ngay trong đất khi gặp mưa, gây thiệt hại nặng nề. Do đó, việc nắm vững các mốc thời gian và dấu hiệu nhận biết là chìa khóa để có một vụ mùa thắng lợi.

Nhưng có một bí mật mà không phải ai cũng để ý - đó là cách kiểm tra độ chín thông qua vân vỏ củ. Tôi sẽ tiết lộ chi tiết kỹ thuật này ở phần hướng dẫn dấu hiệu nhận biết bên dưới để giúp bạn không bao giờ nhổ nhầm củ non.

Phân loại thời gian thu hoạch theo giống và mùa vụ

Thời gian sinh trưởng của cây đậu phộng không cố định. Nó thay đổi dựa trên tổ hợp giữa bộ gen của giống và tác động của môi trường nhiệt độ, ánh sáng.

Thời gian thu hoạch theo các giống phổ biến

Các giống đậu phộng thời gian thu hoạch tại Việt Nam được chia thành nhóm ngắn ngày và trung ngày. Dưới đây là các mốc thời gian phổ biến nhất hiện nay: Giống L14 và L18: Đây là hai loại giống phổ biến nhất tại miền Bắc và miền Trung, thời gian thu hoạch thường nằm trong khoảng 100 đến 115 ngày. Giống MD7: Loại giống này có thời gian sinh trưởng ngắn hơn, chỉ khoảng 90 đến 100 ngày.^[4] Giống VD1, VD2, VD5: Phổ biến ở khu vực phía Nam với thời gian thu hoạch dao động từ 95 đến 110 ngày.

Hiếm khi tôi thấy giống L14 nào có thể đạt chất lượng tốt nếu nhổ trước 95 ngày. Sự chênh lệch 10-15 ngày này chính là giai đoạn tích lũy chất béo và protein quan trọng nhất cho hạt lạc.

Sự khác biệt giữa các mùa vụ

Mùa vụ đóng vai trò quyết định đến tốc độ chín của cây. Vụ Hè Thu với nhiệt độ cao và ánh sáng dồi dào thường thúc đẩy quá trình chín nhanh hơn. Cụ thể, đậu phộng vụ Hè Thu thường chín sau khoảng 90-95 ngày. Ngược lại, vụ Đông Xuân với nền nhiệt thấp hơn, cây sinh trưởng chậm lại nên thời gian thu hoạch thường kéo dài từ 100 đến 110 ngày. ^[5] Đôi khi thời tiết lạnh kéo dài có thể khiến thời gian này tăng thêm khoảng 5-7 ngày nữa.

Thời tiết lạnh khiến mọi thứ chậm lại. Bạn có thể thấy cây vẫn xanh tốt nhưng củ bên dưới thì vẫn chưa đạt độ chắc cần thiết. Đừng để vẻ ngoài đánh lừa.

Dấu hiệu đậu phộng đã chín và sẵn sàng thu hoạch

Việc dựa vào số ngày chỉ là điều kiện cần, còn quan sát thực tế trên đồng ruộng mới là điều kiện đủ để ra quyết định trồng đậu phộng bao lâu thì thu hoạch. Có ba dấu hiệu chính mà bạn tuyệt đối không được bỏ qua.

Quan sát màu lá và thân cây

Khi đậu phộng bước vào giai đoạn chín, các lá gốc sẽ bắt đầu chuyển sang màu vàng úa và rụng dần. Những lá phía trên cũng không còn xanh mướt mà hơi ngả vàng, thân cây bắt đầu có dấu hiệu khô lại. Tuy nhiên, nếu bạn thấy lá vàng cháy khô quá nhanh, đó có thể là dấu hiệu đậu phộng chín thu hoạch không chuẩn mà là bệnh đốm lá. Hãy quan sát sự chuyển màu đồng đều trên toàn bộ cánh đồng.

Nhổ thử và kiểm tra củ (Dấu hiệu quan trọng nhất)

Đây là lúc áp dụng bí mật về vân vỏ mà tôi đã nhắc tới. Hãy chọn ngẫu nhiên vài bụi đậu ở các vị trí khác nhau trong vườn để nhổ thử.

Một củ đậu phộng được coi là đạt độ chín khi: 1. Vỏ củ trở nên cứng, có các vân nổi rõ rệt trên bề mặt. 2. Khi bóp nhẹ, vỏ không còn mềm hay mọng nước. 3. Mặt trong của vỏ củ (phần tiếp xúc với hạt) chuyển sang màu đen hoặc nâu sậm thay vì màu trắng hồng như củ non. 4. Hạt đậu đầy đặn, căng tròn và có màu sắc đặc trưng của giống (thường là màu đỏ hồng).

Tôi nhớ mãi lần đầu tiên trồng lạc, thấy lá vàng rực tưởng đã chín nên hí hửng nhổ sạch cả sào. Kết quả là 40% củ bên trong vẫn còn non, hạt nhỏ và nhăn nheo sau khi phơi. Đó là bài học đắt giá về việc không chịu nhổ thử kiểm tra mặt trong của vỏ củ. Đừng mắc sai lầm như tôi.

Kỹ thuật thu hoạch đậu phộng đúng cách để đạt năng suất cao

Nhổ đậu phộng nghe có vẻ đơn giản nhưng nếu làm sai thời điểm hoặc sai kỹ thuật, bạn sẽ bỏ phí rất nhiều công sức.

Chuẩn bị trước khi thu hoạch

Trước ngày thu hoạch dự kiến khoảng 7-10 ngày, bạn nên ngừng hoàn toàn việc tưới nước. Mục đích là để đất khô ráo, giúp việc nhổ cây trở nên dễ dàng hơn và củ nhổ lên sẽ sạch đất, không bị bám bẩn nhiều. Nếu đất quá khô và cứng (đặc biệt là đất thịt), bạn có thể tưới nhẹ trước khi nhổ 1 ngày để làm mềm đất, tránh tình trạng đứt củ khi kéo lên.

Các bước thu hoạch chi tiết

Hãy chọn những ngày nắng ráo để thực hiện thời gian thu hoạch đậu phộng lý tưởng. Quy trình chuẩn như sau: 1. Nhổ cây: Dùng tay nắm chặt phần gốc, kéo thẳng lên theo hướng thẳng đứng. Với diện tích lớn, bạn có thể dùng máy nhổ chuyên dụng để tiết kiệm nhân công.

2. Rũ đất: Sau khi nhổ, rũ nhẹ gốc để đất rơi ra hết. Tránh đập quá mạnh làm vỡ vỏ củ. 3. Hái củ: Dùng tay hoặc dụng cụ tách củ khỏi cuống. Hãy loại bỏ những củ lép, củ bị hỏng ngay tại ruộng.

4. Phơi nắng: Để củ trên nền gạch hoặc bạt khô ráo dưới nắng nhẹ. Không nên phơi trực tiếp dưới nắng gắt quá lâu ngay từ đầu vì có thể làm hạt bị giòn, dễ vỡ.

Một mẹo nhỏ dành cho bạn: Đừng nhổ lạc vào ngày mưa. Đất ẩm bám chặt vào vỏ củ không chỉ làm việc nhổ nặng nhọc hơn mà còn khiến củ dễ bị nấm mốc trong quá trình phơi sấy sau này. Sự sạch sẽ ngay từ lúc nhổ sẽ giúp bạn bảo quản được lâu hơn gấp đôi.

Tối ưu hóa năng suất sau thu hoạch

Sau khi nhổ lên, quá trình phơi sấy chiếm 50% sự thành bại của chất lượng hạt lạc thương phẩm. Độ ẩm lý tưởng để bảo quản lạc hạt là dưới 9%.^[6] Nếu bạn phơi không đủ độ, lạc sẽ rất nhanh bị mốc (nấm Aspergillus flavus) sinh ra độc tố aflatoxin cực kỳ nguy hiểm. Thường thì chúng ta cần 2-3 nắng to để củ đạt độ khô giòn tai - nghĩa là khi lắc củ nghe tiếng hạt va vào vỏ lách cách rõ rệt.

Nhiều người hay chủ quan khâu này. Tôi đã thấy nhiều kho lạc bị hủy hoàn toàn chỉ vì đóng bao khi củ vẫn còn hơi ấm và ẩm. Công sức 4 tháng trời tan thành mây khói chỉ sau một tuần lưu kho.

So sánh thời gian thu hoạch theo mùa vụ tại Việt Nam

Vụ Đông Xuân

• Hạt chắc, tỷ lệ dầu cao do tích lũy dài ngày
• Dễ gặp mưa phùn lúc thu hoạch gây khó khăn khi phơi
• 100 - 110 ngày (có thể lâu hơn nếu rét đậm)

Vụ Hè Thu (Vụ chính)

• Chín đồng đều, vỏ củ trắng sạch đẹp
• Nắng gắt dễ làm hạt bị mất nước quá nhanh nếu phơi sai cách
• 90 - 95 ngày

Kinh nghiệm xương máu của anh Hùng: Nhổ lạc sớm và cái kết

Anh Hùng, một nông dân tại Quảng Nam, trồng 3 sào đậu phộng giống L14 vào vụ Đông Xuân 2026. Do giá lạc đầu mùa đang cao, anh nôn nóng muốn nhổ sớm để bán lấy giá dù cây mới chỉ đạt 92 ngày.

Mặc cho hàng xóm khuyên ngăn, anh Hùng quyết định nhổ toàn bộ diện tích. Lúc nhổ lên, củ nhìn bên ngoài có vẻ to nhưng khi bóc thử, hạt vẫn còn lớp màng hồng nhạt và chưa căng hết vỏ.

Sau khi phơi 2 nắng, tỷ lệ hạt bị nhăn nheo lên tới gần 30%. Thương lái kiểm tra và ép giá xuống thấp hơn thị trường vì hạt không đạt tiêu chuẩn ép dầu, khiến anh lỗ nặng so với dự tính ban đầu.

Anh Hùng nhận ra rằng 10 ngày chờ đợi cuối cùng quan trọng hơn cả 3 tháng chăm sóc. Vụ sau, anh tuân thủ đúng mốc 105 ngày và nhổ thử thấy vỏ trong đen mới thu hoạch, giúp năng suất tăng thêm 22%.