Tại sao bầu lại sợ mùi?

Tại sao bầu lại sợ mùi? Thay đổi khứu giác ở 67% thai phụ

Hiện tượng tại sao bầu lại sợ mùi mang lại nhiều sự xáo trộn lớn trong sinh hoạt hàng ngày của phụ nữ mang thai. Việc hiểu đúng những nguyên nhân sinh học kích thích thính giác nhạy cảm giúp các mẹ có sự chuẩn bị tốt nhất. Hãy cùng khám phá cơ chế tự nhiên này để chủ động bảo vệ sức khỏe thai kỳ.

Hiện tượng khứu giác nhạy cảm khi mang thai và câu hỏi tại sao bầu lại sợ mùi

Tình trạng nhạy cảm khứu giác này xuất hiện rõ rệt nhất từ tuần thai thứ 4 đến tuần thứ 9, thường liên quan đến nhiều yếu tố sinh học khác nhau thay vì một nguyên nhân duy nhất.^[1] Phụ nữ mang thai tại sao bầu lại sợ mùi xuất phát từ sự gia tăng đột ngột nồng độ hormone estrogen và progesterone gây kích thích thụ thể khứu giác. Tăng lưu lượng máu tuần hoàn làm giãn nở mạch máu vùng mũi và phản ứng tự bảo vệ cơ thể cũng là nguyên nhân chính.

Ước tính khoảng 67% phụ nữ mang thai tự nhận thấy sự thay đổi rõ rệt ở khứu giác ngay trong tam cá nguyệt đầu tiên.^[2] Bản thân tôi khi mang thai đứa con đầu lòng cũng từng trải qua những ngày tháng khốn khổ vì chiếc mũi siêu thính này.

Mùi cơm sôi, mùi nước xả vải vốn dĩ quen thuộc bỗng trở thành nỗi ác mộng kinh hoàng làm tôi nôn thốc nôn tháo. Nhưng có một yếu tố tiềm ẩn vô cùng bất ngờ - liên quan mật thiết đến chiếc tủ lạnh trong nhà - mà hầu hết các mẹ bầu đều vô tình bỏ qua, tôi sẽ bật mí chi tiết ở phần giải pháp phía dưới nhé.

Nguyên nhân mẹ bầu sợ mùi dưới góc nhìn khoa học

Sự xáo trộn nội tiết tố chính là tác nhân hàng đầu kích ngòi cho cuộc cách mạng mùi vị này. Khi phôi thai làm tổ, cơ thể tăng tốc sản xuất nội tiết tố nữ để bảo vệ thai kỳ, đẩy nồng độ estrogen lên cao gấp nhiều lần so với bình thường. Điều này vô tình làm các tế bào thần kinh khứu giác ở niêm mạc mũi trở nên nhạy bén một cách cực đoan. Sợi dây liên kết giữa mũi và trung tâm [bnghe] tại sao mang thai lại hay nôn nghén [/bnghe] ở não bộ bị siết chặt hơn bao giờ hết.

Bên cạnh đó, lưu lượng máu trong cơ thể người mẹ tăng khoảng 50% trong suốt thai kỳ để nuôi dưỡng thai nhi.^[3] Hệ quả là các mạch máu nhỏ ở vùng mũi bị giãn nở, khiến lớp niêm mạc dày lên và vô tình làm tăng diện tích tiếp xúc với các phân tử mùi xung quanh. Mũi bạn lúc này giống như một chiếc radar được khuếch đại tần số tối đa. Bất cứ mùi gì cũng bị phóng đại lên gấp đôi.

Quá tải hệ thống. Đó là cảm giác chính xác nhất.

Dưới góc độ tiến hóa, hiện tượng nghén mùi ở phụ nữ mang thai còn được xem là một cơ chế tự vệ sinh học tuyệt vời. Khoảng 90% thai phụ cho biết họ cảm thấy cực kỳ ghét mùi thịt sống, cá tanh hoặc khói thuốc lá. Đây đều là những nguồn có nguy cơ chứa vi khuẩn, độc tố hoặc chất hóa học gây hại cho sự phát triển của phôi non. Cơ thể bạn đang chủ động bật chế độ từ chối để bảo vệ mầm sống bên trong đấy.

Tại sao mang thai lại hay nôn nghén khi ngửi mùi lạ?

Khứu giác nhạy cảm và dạ dày có một mối quan hệ cộng hưởng vô cùng chặt chẽ. Khi mũi tiếp nhận một mùi hương khó chịu, tín hiệu thần kinh lập tức được truyền về vùng dưới đồi của não, kích hoạt phản xạ co thắt dạ dày đột ngột. Đồng thời, hormone progesterone tăng cao cũng làm giãn các cơ trơn của hệ tiêu hóa, khiến tốc độ rỗng của dạ dày giảm xuống đáng kể. Thức ăn ứ đọng kết hợp với luồng kích thích từ mũi tạo nên những trận nôn nghén dữ dội.

Nhiều người thường khuyên mẹ bầu phải cố nhịn nôn và ép bản thân ăn uống để có chất cho con. Theo kinh nghiệm đồng hành cùng hàng trăm mẹ bầu của tôi, đây là một quan niệm sai lầm lớn. Việc cố ép bản thân ngửi hay ăn những món đang sợ chỉ làm tăng chứng ám ảnh tâm lý, khiến hệ tiêu hóa bị tổn thương nặng hơn và làm trầm trọng thêm tình trạng mất nước.

Tôi từng có một tuần nghén đỉnh điểm, cứ nhìn thấy bếp là khóc vì sợ mùi dầu mỡ. Sau đó, tôi chấp nhận buông bỏ áp lực ăn uống hoàn hảo, chỉ ăn những món thanh đạm nguội lạnh và kết quả là tình trạng nôn ói giảm hẳn.

Giải pháp giảm thiểu tình trạng nôn nghén và sợ mùi an toàn

Bây giờ, hãy quay trở lại với yếu tố bất ngờ về chiếc tủ lạnh mà tôi đã đề cập ở phần đầu bài viết. Hầu hết các mẹ bầu đều cố gắng lau chùi nhà cửa bằng nước lau sàn thơm phức để át mùi, nhưng lại không nhận ra rằng chính các luồng hơi lạnh mang theo phân tử mùi tích tụ lâu ngày từ thức ăn cũ trong tủ lạnh mới là thủ phạm giấu mặt gây buồn nôn dai dẳng mỗi khi mở cửa.

Hãy dọn sạch tủ lạnh, dùng bã cà phê hoặc than hoạt tính để khử mùi hoàn toàn thay vì dùng chất tạo hương hóa học.

Để sống sót qua giai đoạn khứu giác nhạy cảm khi mang thai này, bạn có thể áp dụng các mẹo nhỏ dưới đây: Ưu tiên thực phẩm nguội hoặc ấm nhẹ: Thức ăn nóng thường phát tán phân tử mùi mạnh hơn gấp nhiều lần so với đồ ăn nguội.

Sử dụng mùi hương tự nhiên làm dịu: Tinh dầu chanh, gừng tươi hoặc vỏ bưởi có khả năng đánh lạc hướng khứu giác, cắt đứt cơn buồn nôn nhanh chóng. Chia nhỏ bữa ăn hàng ngày: Giữ dạ dày luôn ở trạng thái lửng lơ, không quá đói và không quá no để giảm áp lực trào ngược.

Lưu ý: Nếu bạn có tiền sử bệnh lý dạ dày nặng hoặc tình trạng nôn nghén khiến bạn sụt cân nhanh chóng, hãy tham khảo ý kiến chuyên gia để có phương án hỗ trợ dinh dưỡng phù hợp, tránh tự ý sử dụng các mẹo dân gian không rõ nguồn gốc.

So sánh các nhóm mùi dễ gây nghén và mức độ ảnh hưởng

Mùi thực phẩm sống (Thịt, cá, hải sản)

- Nhờ người thân chế biến hộ hoặc chuyển sang dùng các nguồn đạm thực vật

- Phản ứng tự vệ tự nhiên của cơ thể để tránh nguy cơ nhiễm khuẩn từ đồ sống

- Cực kỳ cao, thường gây buồn nôn tức thì ngay khi ngửi thấy

Mùi hóa chất gia dụng (Nước hoa, nước lau sàn, xà phòng)

- Chuyển sang các dòng sản phẩm không mùi hoặc có nguồn gốc hữu cơ thiên nhiên

- Hương liệu nhân tạo kích thích mạnh lên niêm mạc mũi đang bị giãn mạch

- Trung bình đến cao, dễ gây đau đầu và buồn nôn dai dẳng

Mùi thức ăn chín (Dầu mỡ hành tỏi phi, cơm sôi)

- Bật máy hút mùi tối đa, mở toang cửa sổ hoặc ăn đồ ăn đã để nguội bớt

- Nhiệt độ cao làm tăng tốc độ phát tán của phân tử mùi vào không khí

- Cao, đặc biệt là vào buổi sáng hoặc khi bụng đang đói

Hành trình vượt qua khủng hoảng nghén mùi của chị Lan tại Hà Nội

Chị Lan, một nhân viên văn phòng 27 tuổi sống tại Hà Nội, bước vào tuần thai thứ 6 với tình trạng nhạy cảm mùi nghiêm trọng. Cô không thể chịu nổi mùi nước hoa của đồng nghiệp và mùi thức ăn từ bếp cơm tập thể, cơ thể luôn ở trạng thái mệt mỏi rã rời.

Sai lầm đầu tiên là cô cố gắng dùng dầu gió và xịt phòng hương quế để át mùi xung quanh. Kết quả là sự pha trộn hỗn tạp này khiến chị Lan bị đau đầu dữ dội, nôn khan liên tục đến mức phải xin nghỉ làm 3 ngày.

Sau khi nhận ra việc dùng mùi nhân tạo chồng chéo chỉ làm niêm mạc mũi thêm kích ứng, Lan quyết định thay đổi chiến thuật hoàn toàn. Cô dọn sạch tủ lạnh, chuyển sang dùng khẩu trang vải có nhỏ vài giọt tinh dầu bưởi tự nhiên.

Sau 2 tuần kiên trì cách ly mùi hương công nghiệp và chia nhỏ bữa ăn thành 6 bữa mỗi ngày, tình trạng nôn nghén của chị Lan đã giảm hẳn, cô ăn ngủ ngon hơn và tự tin quay trở lại với nhịp sống công sở.

Thông tin trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo và giáo dục, không thể thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hoặc điều trị y khoa chuyên nghiệp. Do cơ địa của mỗi sản phụ có sự khác biệt lớn, bạn nên luôn tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa trước khi thay đổi chế độ dinh dưỡng hoặc áp dụng bất kỳ phương pháp chăm sóc thai kỳ nào.