Người có công cách mạng gồm những ai?
Người có công cách mạng gồm những ai theo quy định?
Tìm hiểu về các nhóm đối tượng được xác định là người có công với cách mạng giúp nắm rõ chính sách ưu đãi của Nhà nước. Việc hiểu đúng quy định pháp luật về các diện chính sách này bảo đảm quyền lợi thiết thực cho người có công và gia đình.
Người có công cách mạng gồm những ai theo quy định pháp luật hiện hành?
Cách hiểu về diện đối tượng chính sách thường phụ thuộc vào ngữ cảnh lịch sử và các văn bản quy phạm pháp luật tại từng thời kỳ cụ thể. Người có công với cách mạng bao gồm: Người hoạt động cách mạng trước ngày 01/01/1945, người hoạt động cách mạng từ ngày 01/01/1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945, liệt sĩ, cùng với nhiều nhóm đối tượng cống hiến đặc biệt khác được Nhà nước ghi nhận.
Hệ thống pháp luật hiện hành phân định rõ 12 nhóm đối tượng chính thuộc diện người có công với cách mạng để áp dụng chính sách xã hội tương ứng.
Rất nhiều người không rõ các diện đối tượng nào được công nhận là người có công với cách mạng khi làm hồ sơ cho gia đình. Nói thật, lần đầu tiên cầm cuốn Pháp lệnh ưu đãi người có công để tra cứu giúp ông nội, mắt tôi hoa cả lên vì hàng chục điều khoản phức tạp.
Mất gần 3 ngày đọc đi đọc lại, tôi mới nắm được nguyên tắc phân loại cốt lõi. Nhưng có một sai lầm phổ biến mà phần lớn các gia đình hay mắc phải khi xác lập hồ sơ cống hiến - tôi sẽ giải thích chi tiết ở phần tiêu chuẩn phân loại phía dưới.
Danh sách đầy đủ các nhóm người có công với cách mạng hiện nay bao gồm: Nhóm cán bộ tiền khởi nghĩa: Người hoạt động cách mạng trước ngày 01/01/1945 và người hoạt động cách mạng từ ngày 01/01/1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945.
Nhóm hy sinh và thương tật: Liệt sĩ, Bà mẹ Việt Nam anh hùng, thương binh (bao gồm cả người hưởng chính sách như thương binh loại B), và bệnh binh. Nhóm danh hiệu vinh dự và kháng chiến: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng Lao động trong thời kỳ kháng chiến, người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học.
Nhóm cống hiến đặc thù: Người hoạt động cách mạng, kháng chiến, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế bị địch bắt tù, đày; người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế; và người có công giúp đỡ cách mạng.
Làm sao để tránh nhầm lẫn giữa các mốc thời gian lịch sử trong quy định về người có công với cách mạng?
Việc phân định quy định về người có công với cách mạng đối với thế hệ tham gia kháng chiến đầu tiên dựa hoàn toàn vào mốc thời gian ngày 01/01/1945 và thời điểm tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945. Hai cột mốc lịch sử này quyết định trực tiếp đến danh hiệu lão thành cách mạng hay cán bộ tiền khởi nghĩa của từng cá nhân.
Thực tế thì việc nhầm lẫn giữa các mốc thời gian lịch sử trong quy định pháp luật xảy ra thường xuyên ở các thế hệ con cháu khi kê khai lại lý lịch. Khoảng cách chỉ vài tháng trong năm 1945 cũng tạo ra sự khác biệt lớn về chế độ đãi ngộ của Nhà nước. Đừng nghĩ chỉ cần có giấy tờ cũ là xong. Sai một ngày cũng phải xác minh lại từ đầu.
Ai được công nhận là người hoạt động cách mạng trước năm 1945?
Người hoạt động cách mạng trước năm 1945 (thường gọi là cán bộ lão thành cách mạng) là những người gia nhập tổ chức cách mạng do Đảng Cộng sản Đông Dương lãnh đạo trước thời điểm lịch sử này. Hiếm khi nào một danh hiệu lại đòi hỏi quy trình thẩm định lý lịch chặt chẽ và khắt khe đến vậy. Họ phải hoạt động liên tục, không đầu hàng hay phản bội khi bị địch bắt.
Người hoạt động cách mạng từ ngày 01/01/1945 đến khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 gồm những ai?
Khác với nhóm trên, người hoạt động cách mạng từ ngày 01/01/1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 (cán bộ tiền khởi nghĩa) là những người tham gia vào các tổ chức Việt Minh hoặc lực lượng vũ trang bán vũ trang trong giai đoạn cao trào chuẩn bị tổng khởi nghĩa giành chính quyền tại từng địa phương. Mốc kết thúc sẽ tính theo đúng ngày tỉnh hoặc thành phố đó giành được chính quyền trong Cách mạng tháng Tám (tầm từ giữa đến cuối tháng 8/1945 tùy địa phương). Ranh giới rất rõ ràng.
Việc xác định chính xác từng nhóm đối tượng theo quy định pháp luật đòi hỏi phải đối chiếu chặt chẽ với các tiêu chuẩn cụ thể về hoàn cảnh hy sinh hoặc mức độ thương tật.
Tiêu chuẩn phân loại liệt sĩ và các diện thương tật được pháp luật quy định thế nào?
Ai là người có công với cách mạng thuộc diện liệt sĩ và thương binh sẽ được xác định dựa trên hoàn cảnh hy sinh, mức độ suy giảm khả năng lao động từ 21% trở lên và tính chất nhiệm vụ được giao. Không phải mọi trường hợp tử vong hay bị thương trong thời kỳ chiến tranh hoặc khi làm nhiệm vụ đều đương nhiên được công nhận.
Nhiều gia đình hiện nay vẫn chưa nắm rõ tiêu chuẩn phân loại liệt sĩ và người hoạt động cách mạng dẫn đến việc nộp hồ sơ nhiều lần nhưng không được duyệt.
Đây chính là sai lầm phổ biến mà tôi đã đề cập ở phần đầu bài viết: nhiều người mặc định cứ hy sinh trong thời kỳ chiến tranh hoặc chết khi đang tại ngũ thì đương nhiên là liệt sĩ, nhưng quy định pháp luật lại đòi hỏi phải có mối quan hệ nhân quả trực tiếp với nhiệm vụ chiến đấu, phục vụ chiến đấu hoặc dũng cảm cứu người, cứu tài sản của Nhà nước và nhân dân, khiến không ít hồ sơ bị trả về vì thiếu giấy tờ chứng minh hoàn cảnh hy sinh cụ thể.
Quá trình hoàn thiện hồ sơ vì thế đòi hỏi sự tỉ mỉ cao độ.
Đối với thương binh và bệnh binh - hai khái niệm mà rất nhiều người hay đánh đồng làm một - tiêu chuẩn cốt lõi nằm ở tỷ lệ tổn thương cơ thể tối thiểu là 21% do vết thương chiến tranh hoặc bệnh tật đặc thù gây ra. Quá trình giám định y khoa rất nghiêm ngặt. Rất nghiêm ngặt vì hội đồng y khoa phải đối chiếu từng vết thương thực tế với biên bản bị thương gốc từ hàng chục năm trước.
Các nhóm người có công với cách mạng khác và quy định về chính sách xã hội hiện nay
Ngoài các nhóm cốt lõi nêu trên, các nhóm người có công với cách mạng còn mở rộng sang những người chịu di chứng chiến tranh và người hậu thuẫn thầm lặng cho kháng chiến. Chính sách xã hội của Nhà nước đảm bảo mọi đóng góp xương máu cho độc lập dân tộc đều được đền đáp xứng đáng qua chế độ trợ cấp và ưu đãi toàn diện.
Thực tế giải quyết chế độ cho thấy khoảng 99% hồ sơ người có công rõ ràng về mặt giấy tờ gốc đều đã được giải quyết dứt điểm chế độ ưu đãi hàng tháng hoặc một lần.
Dữ liệu thống kê chi tiết về số lượng hồ sơ tồn đọng chưa có giấy tờ gốc tại từng xã phường khá hạn chế, nhưng quy trình xác minh nhân chứng lịch sử đang được chuẩn hóa để bảo vệ quyền lợi người dân. Nhiều người khuyên nên tự mình đi làm mọi thủ tục giấy tờ từ đầu đến cuối để tiết kiệm thời gian.
Nhưng qua thực tế hỗ trợ nhiều gia đình, tôi thấy việc làm việc trực tiếp với cán bộ chính sách cấp xã ngay từ bước đầu tiên - thay vì tự mày mò viết đơn rồi nộp vượt cấp lên huyện, lên tỉnh - lại giúp rút ngắn một nửa thời gian chờ đợi. Cán bộ cơ sở là người nắm rõ nhất danh sách nhân chứng lịch sử tại địa phương.
Tôi cũng từng chủ quan khi hướng dẫn một người bác họ tự viết bản khai thành tích kháng chiến mà không đối chiếu với lý lịch đảng viên gốc lưu tại huyện ủy. Kết quả là lệch tên bí danh thời kháng chiến.
Hồ sơ bị treo gần 4 tháng trời chỉ để xác minh hai cái tên đó là một người. Thật sự lúc đó vừa thương bác tuổi cao đi lại vất vả, vừa tự trách mình làm việc thiếu cẩn thận.
Để tránh tình trạng thiếu thông tin về các văn bản pháp luật hiện hành hướng dẫn chi tiết (như Nghị định 131/2021/NĐ-CP quy định chi tiết và biện pháp thi hành Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng), bạn cần rà soát kỹ tính khớp đúng của mọi thông tin nhân thân trước khi nộp.
Việc hiểu rõ người có công cách mạng gồm những ai không chỉ giúp các gia đình bảo vệ quyền lợi hợp pháp mà còn thể hiện sự trân trọng đối với lịch sử.
Quy định pháp luật có thể nhiều chữ và khô khan. Nhưng đằng sau mỗi dòng tiêu chuẩn trong Pháp lệnh ưu đãi người có công là sự ghi nhận của Nhà nước đối với những hy sinh xương máu. Điều quan trọng nhất khi làm hồ sơ không phải là cố gắng viết cho thật hay, mà là sự trung thực, chính xác và kiên nhẫn thu thập từng mảnh ghép chứng cứ lịch sử.
So sánh tiêu chuẩn giữa các nhóm người có công tiêu biểu
Để tránh nhầm lẫn khi xác định diện đối tượng hưởng chính sách, bạn có thể đối chiếu các tiêu chí cốt lõi giữa ba nhóm phổ biến nhất dưới đây.Người hoạt động cách mạng trước ngày 01/01/1945
- Hoạt động liên tục, giữ vững khí tiết cách mạng, được cơ quan có thẩm quyền công nhận
- Hưởng trợ cấp hàng tháng, phụ cấp ưu đãi cao nhất trong nhóm cán bộ tiền khởi nghĩa và cấp báo Nhân Dân hàng ngày
- Gia nhập tổ chức cách mạng do Đảng Cộng sản Đông Dương lãnh đạo trước ngày 01/01/1945
- Lý lịch cán bộ, lý lịch đảng viên gốc hoặc quyết định công nhận cán bộ lão thành cách mạng
Người hoạt động từ 01/01/1945 đến khởi nghĩa tháng Tám
- Đứng trong hàng ngũ Việt Minh hoặc các đội vũ trang, bán vũ trang chuẩn bị tổng khởi nghĩa
- Hưởng trợ cấp tiền khởi nghĩa hàng tháng, bảo hiểm y tế 100% và chế độ điều dưỡng định kỳ
- Tham gia từ ngày 01/01/1945 đến đúng ngày địa phương giành chính quyền trong tháng 8/1945
- Hồ sơ cán bộ trước năm 1975, giấy xác nhận của nhân chứng lịch sử hoặc tổ chức Đảng địa phương
Liệt sĩ và Thương binh
- Hy sinh vì sự nghiệp cách mạng hoặc suy giảm khả năng lao động từ 21% trở lên do vết thương khi làm nhiệm vụ
- Trợ cấp tuất hàng tháng cho thân nhân liệt sĩ hoặc trợ cấp thương tật theo đúng tỷ lệ phần trăm tổn thương
- Áp dụng xuyên suốt các thời kỳ kháng chiến, bảo vệ Tổ quốc và cả thời bình khi làm nhiệm vụ đặc biệt
- Giấy báo tử, Bằng Tổ quốc ghi công, biên bản bị thương và biên bản giám định y khoa
Sự khác biệt lớn nhất nằm ở căn cứ xác lập hồ sơ: hai nhóm đầu tiên phụ thuộc chặt chẽ vào mốc thời gian lịch sử năm 1945 và tính liên tục trong lý lịch Đảng, trong khi nhóm liệt sĩ và thương binh dựa trên sự kiện hy sinh hoặc tỷ lệ thương tật thực tế bất kể thời kỳ.Hành trình xác nhận hồ sơ cán bộ tiền khởi nghĩa của gia đình anh Tuấn tại Hà Nội
Anh Tuấn, một giảng viên 42 tuổi tại quận Đống Đa, Hà Nội, muốn làm hồ sơ công nhận người có công cho ông ngoại đã mất nhưng gia đình không rõ ông thuộc diện lão thành cách mạng hay tiền khởi nghĩa vì giấy tờ cũ đã mục nát.
Lần đầu tiên nộp hồ sơ lên quận, anh Tuấn kê khai ông thuộc diện hoạt động trước năm 1945 dựa theo trí nhớ của người họ hàng, nhưng hồ sơ bị trả về vì lý lịch đảng viên gốc lưu trữ tại tỉnh Nam Định chỉ ghi nhận ông tham gia đội tự vệ Việt Minh từ tháng 3/1945.
Nhận ra sự nhầm lẫn giữa hai mốc thời gian lịch sử, anh Tuấn đã về lại quê gốc ở Nam Định, xin trích lục bản sao lý lịch đảng viên năm 1960 và điều chỉnh lại đơn đề nghị sang diện người hoạt động cách mạng từ ngày 01/01/1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945.
Sau khoảng 45 ngày thẩm định theo đúng diện đối tượng mới, gia đình anh Tuấn đã nhận được quyết định công nhận và truy lĩnh đầy đủ chế độ thờ cúng cũng như trợ cấp một lần theo đúng quy định của Nhà nước.
Bổ sung giấy tờ giám định thương tật cho cựu chiến binh tại Quảng Trị
Ông Hòa, cựu chiến binh 74 tuổi tại huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, bị mảnh đạn găm vào đùi từ năm 1972 nhưng giấy chứng nhận bị thương bị thất lạc trong một trận bão lụt lớn nên suốt nhiều năm chưa được hưởng chế độ thương binh.
Ông tự viết đơn gửi thẳng lên Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh kèm theo phim chụp X-quang hiện tại, tuy nhiên hồ sơ không thể giải quyết vì thiếu căn cứ xác định hoàn cảnh bị thương ban đầu và xác nhận của đơn vị cũ.
Được cán bộ chính sách xã hướng dẫn, ông Hòa đã liên hệ với Ban Chỉ huy quân sự để trích lục lại danh sách quân nhân bị thương trong hồ sơ lưu trữ của sư đoàn, đồng thời hoàn thiện thủ tục giới thiệu đi giám định tại Hội đồng giám định y khoa.
Với tỷ lệ tổn thương cơ thể được xác định ở mức 32% cùng hồ sơ lưu trữ khớp đúng, ông Hòa chính thức nhận thẻ thương binh và khoản trợ cấp hàng tháng sau 3 tháng hoàn tất thủ tục.
Những Điều Quan Trọng Nhất
Xác định đúng 1 trong 12 nhóm đối tượng chính sáchPháp lệnh ưu đãi người có công hiện hành quy định 12 nhóm đối tượng cụ thể, bắt đầu từ người hoạt động cách mạng trước ngày 01/01/1945, cán bộ tiền khởi nghĩa, liệt sĩ cho đến người có công giúp đỡ cách mạng.
Phân biệt rõ mốc thời gian ngày 01/01/1945Ranh giới trước và sau ngày 01/01/1945 quyết định việc một cá nhân được công nhận là cán bộ lão thành cách mạng hay cán bộ tiền khởi nghĩa với các mức chế độ trợ cấp khác nhau.
Để được công nhận là thương binh hoặc bệnh binh, cá nhân bắt buộc phải có biên bản giám định y khoa xác nhận mức độ suy giảm khả năng lao động từ 21% trở lên gắn liền với hồ sơ gốc.
Đối chiếu lý lịch gốc trước khi nộp hồ sơLuôn trích lục và kiểm tra tính đồng nhất về tên gọi, bí danh và ngày tháng trong lý lịch đảng viên hoặc hồ sơ quân nhân gốc để tránh việc hồ sơ bị trả lại nhiều lần.
Hướng dẫn Đọc Thêm
Làm sao khi gia đình không rõ các diện đối tượng nào được công nhận là người có công với cách mạng?
Bạn nên mang toàn bộ giấy tờ lịch sử hiện có của thân nhân như huân huy chương, lý lịch cán bộ, hoặc giấy xuất ngũ đến gặp trực tiếp công chức Lao động - Thương binh và Xã hội tại Ủy ban nhân dân cấp xã. Cán bộ chuyên trách sẽ đối chiếu thông tin thực tế với 12 nhóm đối tượng trong Pháp lệnh ưu đãi người có công để phân loại chính xác nhất. Việc này giúp gia đình tránh phải làm đi làm lại hồ sơ do kê khai sai diện đối tượng.
Tại sao hay có sự nhầm lẫn giữa các mốc thời gian lịch sử trong quy định pháp luật về năm 1945?
Sự nhầm lẫn này thường xuất phát từ việc người dân gọi chung những người tham gia kháng chiến thời kỳ đầu là cán bộ lão thành. Tuy nhiên, pháp luật tách biệt rất rõ mốc trước ngày 01/01/1945 và mốc từ ngày 01/01/1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 để áp dụng hai mức chế độ ưu đãi khác nhau. Bạn cần kiểm tra kỹ ngày tháng gia nhập tổ chức cách mạng ghi trong lý lịch gốc để xác định đúng nhóm.
Nếu chưa nắm rõ tiêu chuẩn phân loại liệt sĩ và người hoạt động cách mạng thì tra cứu ở đâu?
Bạn có thể tra cứu trực tiếp tại Điều 3 và Điều 14 của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng năm 2020. Văn bản này liệt kê chi tiết từng trường hợp hy sinh được công nhận là liệt sĩ cũng như các điều kiện về tổ chức và thời gian đối với người hoạt động cách mạng. Nếu tình huống thực tế của gia đình có nhiều điểm phức tạp, hãy gửi văn bản hỏi trực tiếp Sở Lao động - Thương binh và Xã hội địa phương để được giải đáp bằng văn bản.
Thiếu thông tin về các văn bản pháp luật hiện hành hướng dẫn chi tiết làm hồ sơ thì phải làm thế nào?
Hiện nay, văn bản hướng dẫn chi tiết và đầy đủ nhất về thủ tục, mẫu đơn cũng như quy trình xét duyệt là Nghị định 131/2021/NĐ-CP của Chính phủ. Bạn không cần phải đọc hết toàn bộ nghị định dày hàng trăm trang này mà chỉ cần tìm đúng chương quy định về nhóm đối tượng của gia đình mình. Ngoài ra, bộ thủ tục hành chính niêm yết công khai tại bộ phận một cửa cấp xã cũng cung cấp sẵn các biểu mẫu chuẩn để bạn điền thông tin.
- Theo em, em cần làm gì để giữ gìn, bảo tồn và phát huy nét văn hóa truyền thống tại địa phương mình?
- Theo em, học sinh cần làm gì để góp phần giữ gìn, bảo vệ và phát triển di sản văn hóa Việt Nam?
- Thành tích chạy cự li 100m của vận động viên điền kinh khoảng bao nhiêu?
- Truyền thông quê hương có ý nghĩa như thế nào với đời sống con người và xã hội?
- Sông ngòi ở miền Trung nước ta có đặc điểm gì?
- Vùng Duyên hải miền Trung có khí hậu như thế nào?
- Theo em, học sinh cần làm gì để góp phần giữ gìn, bảo vệ và phát triển di sản văn hóa Việt Nam?
- Đường bộ từ Việt Nam sang Ấn Độ bao nhiêu km?
- Nơi lạnh nhất của Việt Nam là bao nhiêu độ?
- Sự ra đời của máy hơi nước cuối thế kỷ XVIII gắn liền với công lao to lớn của ai?
- Theo em, em cần làm gì để giữ gìn, bảo tồn và phát huy nét văn hóa truyền thống tại địa phương mình?
- Xem thu chi MB Bank ở đâu?
- Số CVV thẻ ở đâu?
- Nem chua rán chiên trong bao lâu?
- Ai khẳng định Trái đất quay quanh Mặt Trời?
- Spratly là tên của ai?
- Tại sao vi khuẩn gram âm có tính kháng cồn?
- Shopee có mặt tại Việt Nam khi nào?
- Làm sao để khôi phục ảnh đã xoá trên Google Photos?
- Trứng lộn luộc bảo nhiêu phút là chín?
- Honda Blade có tốc độ bao nhiêu?
- Dịch vụ Omnichannel là gì?
Góp ý câu trả lời:
Cảm ơn bạn đã đóng góp ý kiến! Góp ý của bạn rất quan trọng giúp chúng tôi cải thiện câu trả lời trong tương lai.