Nhà trệt là nhà gì?

Nhà trệt là gì? Đặc điểm và các phòng chức năng

Tìm hiểu về nhà trệt là gì giúp bạn nắm rõ cấu trúc không gian sinh hoạt ở mặt đất. Việc nắm bắt thiết kế và các phòng chức năng hỗ trợ quá trình xây dựng tổ ấm diễn ra thuận lợi hơn.

Nhà trệt là gì và khái niệm chuẩn trong kiến trúc

Khái niệm về nhà trệt có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau tùy theo thói quen ngôn ngữ vùng miền và quy chuẩn kỹ thuật xây dựng. Để hiểu một cách đơn giản, nhà trệt là cách gọi phổ biến của người dân miền Nam dành cho tầng không gian đầu tiên của ngôi nhà nằm sát với mặt đất, đóng vai trò làm nền tảng cốt lõi cho toàn bộ cấu trúc công trình phía trên.

Theo quy chuẩn và các thông tư của Bộ Xây dựng, thuật ngữ chính thống được sử dụng trong văn bản pháp lý là tầng một, hoàn toàn không xuất hiện từ lầu hay trệt. Sự khác biệt này tạo nên một ranh giới thú vị trong đời thường: khi người miền Bắc bước vào nhà từ mặt đất thì gọi đó là tầng 1, kế tiếp là tầng 2, tầng 3; trong khi người miền Nam sẽ gọi không gian sát đất đó là tầng trệt là gì, và không gian ở sàn phía trên sẽ bắt đầu tính là lầu 1, lầu 2.

Trong bối cảnh đô thị hóa hiện nay, việc phân cấp công trình đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối để tính toán khoảng lùi và mật độ xây dựng. Bản thân tôi khi mới tham gia vào ngành thiết kế bản vẽ kỹ thuật cũng từng bối rối khi khách hàng từ các tỉnh thành khác nhau sử dụng những thuật ngữ đảo lộn này.

Một sai sót nhỏ trong việc đánh số tầng trên hợp đồng mua bán bất động sản hoặc hồ sơ xin cấp phép có thể dẫn đến những tranh chấp pháp lý không đáng có.

Phân biệt tầng trệt với các loại tầng khác trong ngôi nhà

Để tránh nhầm lẫn khi đọc bản vẽ kỹ thuật hoặc giao dịch bất động sản, việc hiểu rõ vị trí kết cấu của từng loại tầng là vô cùng quan trọng. Nhiều gia chủ thường mơ hồ khi phân cấp giữa tầng trệt với tầng lửng, lầu lửng hoặc các khu vực khuất dưới mặt đất. Bản chất mỗi không gian đều có cao độ cốt nền và công năng sử dụng hoàn toàn riêng biệt.

Sự khác biệt cốt lõi giữa các không gian chức năng này được thể hiện rõ qua các tiêu chí sau:

Tầng hầm và bán hầm: Nằm hoàn toàn hoặc một phần lớn phía dưới mặt đất, thấp hơn cao độ vỉa hè và sàn trệt, chủ yếu làm gara hoặc phòng kỹ thuật. Tầng lửng (gác lửng): Là tầng trung gian nằm lọt thỏm giữa tầng trệt và lầu phía trên, không được tính vào số tầng chính thức của công trình nếu diện tích sàn không vượt quá quy định pháp lý. Tầng lầu: Là tất cả các tầng không gian nằm ở phía trên tầng trệt, được ngăn cách bằng hệ sàn bê tông kiên cố.

Nhiều người vẫn thắc mắc liệu nhà cấp 4 có được xem là có tầng trệt hay không. Thực tế, vì nhà cấp 4 hoặc nhà một tầng chỉ có một mặt sàn tiếp xúc trực tiếp với đất, tầng này vẫn được tính là tầng trệt. Tuy nhiên, trong ngôn ngữ đời thường, chúng ta xu hướng gọi đơn giản là nhà một tầng để tránh cảm giác rườm rà. Hiểu đúng các thuật ngữ này sẽ giúp bạn dễ dàng làm việc với các nhà thầu xây dựng.

Nhà trệt gồm những phòng nào và cách bố trí công năng

Thông thường, không gian tầng dưới cùng này sẽ được ưu tiên bố trí các phòng chức năng mang tính chất sinh hoạt chung cho cả gia đình. Do lợi thế tiếp cận trực tiếp với đường giao thông, mặt tiền và không cần di chuyển qua cầu thang, đây là nơi diễn ra các hoạt động đối ngoại lẫn đối nội nhiều nhất trong một ngày.

Quy trình thiết kế công năng cho khu vực mặt sàn này thường xoay quanh các phòng cơ bản:

1. Phòng khách: Nằm ngay sau cửa chính, là bộ mặt của ngôi nhà nhằm tiếp đón khách và tạo ấn tượng đầu tiên. 2. Phòng bếp và nhà ăn: Thường đặt ở phía sau phòng khách, kết nối qua không gian mở hoặc vách ngăn nhẹ để tạo sự thông thoáng.

3. Khu vực để xe (Gara): Đối với nhà phố, một phần diện tích sát mặt đường thường được cắt giảm để làm nơi đỗ phương tiện. 4. Phòng ngủ nhỏ: Đôi khi được tích hợp ở góc trong cùng dành riêng cho người cao tuổi nhằm hạn chế việc leo trèo cầu thang nguy hiểm.

Bố trí công năng tại đây đòi hỏi sự tính toán kỹ lưỡng về luồng giao thông. Nếu không phân bổ hợp lý, bụi bẩn từ khu vực để xe hoặc mùi dầu mỡ từ nhà bếp có thể tràn ngập phòng khách, làm giảm đáng kể chất lượng sống của gia đình.

Bí quyết tối ưu không gian và ánh sáng cho tầng trệt

Lo lắng về việc bố trí không gian ở tầng dưới cùng sát đất có chật hẹp hay thiếu sáng không là nỗi niềm chung của rất nhiều gia chủ khi chuẩn bị xây dựng nhà phố. Đặc thù của các ngôi nhà lô phố hiện nay là mặt tiền hẹp và bị kẹp chặt bởi các công trình cao tầng xung quanh. Nếu không có giải pháp kiến trúc phù hợp, không gian này rất dễ rơi vào cảnh tối tăm, ẩm thấp và bí bách.

Để giải quyết triệt để bài toán này, các kiến trúc sư thường áp dụng giải pháp thiết kế mở liên hoàn kết hợp khoảng thông tầng hoặc giếng trời ở giữa nhà. Việc loại bỏ các bức tường gạch dày cộp ngăn cách giữa phòng khách và phòng bếp giúp luồng ánh sáng tự nhiên từ mặt tiền có thể xuyên suốt vào tận sâu bên trong.

Hệ thống cửa kính cường lực lớn cũng là một vũ khí đắc lực để đánh lừa thị giác, tạo cảm giác không gian rộng rãi hơn so với diện tích thực tế.

Nói thật, tôi từng chứng kiến nhiều chủ nhà cố chấp xây tường ngăn kín mít vì muốn giấu không gian bếp nấu. Kết quả là căn nhà tối om như một cái hầm, ban ngày cũng phải bật đèn tuýp. Sau một thời gian chịu đựng, họ lại phải tốn tiền thuê thợ đến đập bỏ bức tường đó để làm vách ngăn kính di động. Đừng lặp lại sai lỗi này, hãy ưu tiên sự thông thoáng ngay từ đầu và xem nhà trệt gồm những phòng nào để bố trí khoa học.

Tiêu chuẩn chiều cao tầng trệt hợp pháp trong xây dựng

Chiều cao của không gian tầng dưới cùng không thể xây dựng một cách tùy tiện mà bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt theo quy hoạch lộ giới đường phố. Các cơ quan quản lý đô thị đưa ra những giới hạn này nhằm mục đích đảm bảo tính đồng nhất về kiến trúc cảnh quan, an toàn phòng cháy chữa cháy và không gây ảnh hưởng đến hệ thống hạ tầng kỹ thuật xung quanh.

Quy định về chiều cao hoàn thiện tính từ mặt vỉa hè lên đến sàn tầng kế tiếp được chia cụ thể dựa trên bề rộng lộ giới đường trước nhà như sau:

Lộ giới đường dưới 3,5m: Chiều cao tối đa cho phép là 3,8m. Đối với trường hợp ngõ nhỏ này, quy định đô thị nghiêm cấm hoàn toàn việc xây dựng tầng lửng. Lộ giới đường từ 3,5m đến dưới 20m: Được phép thiết kế cao tối đa lên đến 5,8m.

Khoảng chiều cao này rất lý tưởng để gia chủ tích hợp thêm một tầng lửng nhằm tối ưu hóa diện tích sử dụng. Lộ giới đường rộng từ 20m trở lên: Công trình có thể đẩy chiều cao tầng một lên tối đa tới 7,0m, tạo không gian sảnh đón tiếp cực kỳ thông thoáng và sang trọng.

Việc nắm rõ các thông số và thế nào là tầng trệt trong nhà giúp bạn chủ động hơn trong khâu lên phương án thiết kế ban đầu. Xây dựng sai phép chiều cao không chỉ khiến bạn đối mặt với các khoản phạt hành chính nặng nề, mà còn có nguy cơ buộc phải tháo dỡ toàn bộ phần công trình vi phạm, gây tổn thất nghiêm trọng về mặt tài chính.

So sánh cách gọi và quy ước đánh số tầng trệt trên thế giới

Kiến trúc miền Nam Việt Nam

Thường ký hiệu là T, Trệt hoặc tầng 1

Gọi là Lầu 1, lầu 2, lầu 3

Gọi là Tầng trệt

Kiến trúc miền Bắc Việt Nam

Ký hiệu rõ ràng là tầng 1, tầng 2

Gọi là Tầng 2, tầng 3, tầng 4

Gọi là Tầng 1

Quy ước Anh - Anh (Châu Âu)

Ký hiệu là G hoặc GF

Gọi là First Floor (Tầng 1)

Gọi là Ground Floor

Quy ước Anh - Mỹ

Ký hiệu bắt đầu từ 1st Floor

Gọi là Second Floor (Tầng 2)

Gọi là First Floor (Tầng 1)

Hành trình tối ưu không gian trệt của anh Hùng: Từ ngột ngạt đến thông thoáng

Anh Hùng, một nhân viên văn phòng 35 tuổi tại quận Bình Thạnh, TP.HCM, sở hữu mảnh đất nhà phố hẹp ngang chỉ 3,5m. Khi chuẩn bị xây dựng, anh vô cùng lo lắng không biết tầng trệt bố trí không gian sinh hoạt chung có bị chật hẹp, ngột ngạt và thiếu sáng hay không.

Sai lầm ở lần đầu tiên thiết kế: Anh quyết định xây một bức tường gạch kiên cố để ngăn cách hoàn toàn phòng khách phía trước với không gian bếp nấu phía sau nhằm che mùi thức ăn. Hệ quả là căn nhà trở nên tối tăm, bí bách, ban ngày cũng phải bật đèn.

Sau hai tuần sống thử trong không gian ngột ngạt, anh Hùng nhận ra sai lầm của mình. Anh quyết định thuê thợ đến đập bỏ hoàn toàn bức tường ngăn gạch kiên cố, thay thế bằng một hệ vách kính di động thông minh phối hợp giếng trời nhỏ ở khu vực cầu thang.

Kết quả vô cùng mỹ mãn, không gian trệt dường như rộng mở gấp đôi, tràn ngập ánh sáng tự nhiên từ mặt tiền xuyên suốt ra sau nhà. Luồng gió đối lưu hoạt động tốt giúp căn bếp luôn khô ráo, biến tầng trệt thành nơi sinh hoạt lý tưởng cho cả gia đình.