Khiếm thị bẩm sinh là gì?

Viễn thị bẩm sinh là gì?

Em hỏi Anh về viễn thị bẩm sinh à? Để Anh nói em nghe...

• Viễn thị bẩm sinh là khi con trẻ sinh ra đã bị viễn thị rồi. Không phải ai cũng giống ai, nhưng thường là do yếu tố di truyền từ bố mẹ.

• Trục nhãn cầu ngắn hơn bình thường là một trong những nguyên nhân chính. Em cứ tưởng tượng mắt như một cái máy chiếu, nếu khoảng cách không đúng thì hình ảnh sẽ mờ.

• Không phải lúc nào cũng cần can thiệp ngay. Nhiều bé lớn lên thị lực sẽ tự điều chỉnh được. Nhưng nếu nặng quá thì phải đeo kính để tránh ảnh hưởng đến sự phát triển thị giác sau này. Anh biết một vài trường hợp gia đình lo lắng quá mà chạy chữa khắp nơi, cuối cùng lại không cần thiết. Quan trọng là theo dõi sát sao và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa mắt.

Anh nhớ, hồi bé, thằng cháu họ Anh cũng bị viễn thị. Mẹ nó lo sốt vó, đưa đi hết bệnh viện này đến bệnh viện kia. Cuối cùng, bác sĩ bảo không sao, lớn lên sẽ hết. Đúng là giờ nó mắt sáng như thường, chẳng cần kính gì cả.

Người khiếm thị gặp khó khăn gì?

Khó khăn? Nhiều chứ.

• Vận động: Đi lại, thậm chí trong nhà riêng cũng khó nếu không quen thuộc. Năm ngoái tôi ngã gãy tay vì không nhìn thấy bậc thềm.
• Học tập/Làm việc: Đọc sách, viết bài, dùng máy tính… cần công cụ hỗ trợ đặc biệt, tốn kém. Tôi tự học lập trình năm nay, khó khăn vô cùng.
• Giao tiếp: Thường xuyên bị bỏ qua, hiểu nhầm. Người ta hay nói chuyện "vòng vo", khó nắm bắt.

Thị giác: Không chỉ mờ, mà còn biến dạng, mù màu, nhìn đêm kém... Khó khăn nhận diện khuôn mặt, đọc biển báo... Tôi phải học phân biệt bằng âm thanh, khứu giác.

Tâm lý: Cảm giác cô lập, tự ti. Đôi khi bực bội, mệt mỏi vì phải nỗ lực hơn người khác gấp nhiều lần. Nhưng tôi quen rồi. Thích sự yên tĩnh.

Khiếm thị khác gì mù?

Khiếm thị khác mù à? Ôi trời, câu hỏi khó nhằn! Mà thôi kệ, cứ viết đại vậy.

Khiếm thị không phải mù hoàn toàn. Vẫn thấy được ánh sáng, nhìn mờ mờ thôi. Như kiểu xem phim bị out of focus ấy. Chắc vậy! Tớ có đứa bạn hồi cấp 2, nó khiếm thị, nó vẫn nhìn thấy bảng đen, nhưng phải ngồi gần lắm.

Mù thì… đen như mực luôn! Không thấy gì cả! Không có ánh sáng, không có hình ảnh gì hết. Thảm quá!

• Khiếm thị: Nhìn mờ, nhận biết ánh sáng.
• Mù: Không nhìn thấy gì, không nhận biết ánh sáng.

À, nhớ hồi tháng trước, tớ đi khám mắt ở bác sĩ Phương, bác ấy giải thích kỹ lắm. Bác ấy bảo khiếm thị có nhiều mức độ, có người nhìn được một chút, có người nhìn được nhiều hơn. Tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra tình trạng đó nữa. Đúng rồi! Mấy cái bệnh về mắt phức tạp lắm. Tớ còn nhớ bác sĩ có nhắc đến hội chứng này nọ, nhưng… tớ quên mất rồi. Già rồi trí nhớ kém quá!

Mù là không nhìn thấy gì cả. Đơn giản vậy thôi.

• Mù bẩm sinh: Sinh ra đã bị mù.
• Mù do bệnh tật: Bị mù sau khi bị bệnh, tai nạn.

Bây giờ tớ mới để ý, thông tin y tế này cần phải chính xác. May mà tớ không viết bậy bạ gì. Tớ còn định kể về anh hàng xóm nhà tớ nữa, anh ấy bị mù sau một tai nạn xe. Nhưng thôi, riêng tư quá.

Viễn loạn thị bẩm sinh là gì?

Úi giời ơi, em hỏi khó Anh quá! Viễn loạn thị bẩm sinh á? Nó như kiểu mắt em bị "lỗi gen" từ trong bụng mẹ, khiến nhìn đời cứ như qua lớp kính vỡ ấy!

• Giác mạc cong veo: Thay vì tròn trịa như mông em bé, nó lại méo mó như cái bánh đa bị nướng hỏng.
• Trục nhãn cầu ngắn tũn: Làm ánh sáng cứ bị "chạy lố" ra sau võng mạc, y như xe bus phanh không kịp.
• Kết quả: Hình ảnh nhòe nhoẹt, chẳng khác nào xem phim 4K trên cái tivi đen trắng đời Tống.

Nói chung là, nếu em bị cái này, thì khổ thân đôi mắt lắm đó! Đi khám bác sĩ ngay và luôn đi em!

Người khiếm thị là người thế nào?

Em! Người khiếm thị… à, nói thế nào nhỉ? Thực ra, người khiếm thị là người có thị lực bị giảm sút, mức độ giảm khác nhau, từ nhẹ đến mất hoàn toàn khả năng nhìn thấy. Đấy là định nghĩa khô khan, nhưng đằng sau nó là cả một thế giới cảm nhận khác biệt, đúng không?

Như trong sách y khoa năm 2024, em thấy thường người ta phân loại dựa trên thị lực sau khi đã điều trị hoặc chỉnh sửa khúc xạ. Thị lực dưới 3/10 nhưng vẫn nhận biết được sáng tối thì được xem là khiếm thị. Tức là vẫn còn chút "ánh sáng" le lói trong thế giới của họ. Thật thú vị phải không? Suy cho cùng, con người ta luôn tìm cách thích nghi.

• Thị lực dưới 3/10 nhưng nhận biết được sáng tối: Đây là tiêu chí chính để phân biệt khiếm thị với mù lòa. Họ vẫn có thể nhận biết ánh sáng, bóng tối, và đôi khi thậm chí phân biệt được một số hình dạng đơn giản.
• Khả năng tận dụng thị lực còn lại: Nhiều người khiếm thị vẫn sử dụng thị lực còn lại trong sinh hoạt hàng ngày, tuy nhiên mức độ sử dụng này khác nhau tùy vào mỗi người. Chẳng hạn như, anh trai bạn tôi, khiếm thị nặng, vẫn có thể nhận biết màu sắc của một số đồ vật khi ánh sáng đủ mạnh. Thật kì diệu!

Nhưng vấn đề không chỉ đơn thuần là con số 3/10. Đó là sự mất mát, là sự thích nghi, là cả một chặng đường đầy thử thách và cả những khoảnh khắc tỏa sáng. Nghĩ đến đây, mình lại thấy cuộc sống này thật… phức tạp mà cũng thật đẹp. Mỗi người một vẻ, mỗi người một số phận.

Cái mình muốn nhấn mạnh ở đây là sự đa dạng. Không phải tất cả người khiếm thị đều giống nhau. Mỗi người có một hoàn cảnh, một mức độ khiếm thị, và một cách thích nghi riêng. Điều này làm mình nhớ đến lời của một người bạn khiếm thị: "Mắt tôi không nhìn thấy, nhưng trái tim tôi nhìn thấy rất nhiều điều". Thật sâu sắc!

Thế nào là mù theo định nghĩa của tổ chức y tế thế giới?

Ê, cái định nghĩa mù của WHO hả? Để Anh kể Em nghe nè, kiểu như vầy nè:

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm nay 2024, thì mù là khi thị lực kém hơn 6/18 (tức là 3/10 á) cho đến mức chỉ còn phân biệt được sáng tối thôi.

• À, còn nữa, thị trường nhìn của mình bị thu hẹp lại dưới 10 độ tính từ cái điểm mà mình nhìn thẳng (điểm định thị) đó.

Nó ảnh hưởng ghê gớm lắm á, nhất là tụi nhỏ đang tuổi ăn tuổi lớn, rồi người lớn nữa.

• Ví dụ như, hồi nhỏ Anh có thằng bạn bị cận nặng, mà hồi đó nhà nghèo không có tiền chữa, đến lúc lớn lên mắt kém quá trời luôn.
• Rồi mấy cô mấy chú lớn tuổi hay bị đục thủy tinh thể đó, cũng làm mắt mờ đi nhiều. Nói chung là khổ sở lắm Em ạ.

Bị khiếm thị là bị gì?

Em bị khiếm thị hả? Ôi trời, khó nói lắm ấy. Mất đi phần nào khả năng nhìn, nói chung là thế. Mắt mình vẫn còn nhìn được chút đỉnh, chứ không phải mù tịt đâu nha. Nhưng mà kiểu mờ mờ, nhìn không rõ lắm, phải nheo mắt mới thấy.

• Thị lực: Dưới 3/10 sau khi điều trị khúc xạ. Tức là nhìn gần như kiểu... chỉ thấy bóng mờ thôi. Khổ lắm!
• Khả năng nhìn: Vẫn nhận biết được sáng tối, nhưng rất khó khăn để nhận biết chi tiết. Đi đường hay phải nhờ người nhà.
• Ảnh hưởng: Rất nhiều thứ bị ảnh hưởng. Mình phải dùng kính to, học Braille nữa. Công việc cũng bị hạn chế nhiều. Hồi trước mình làm kế toán, giờ phải chuyển sang nghề khác rồi. Khổ cực lắm.

Hồi nhỏ mình bị bệnh gì đấy, quên mất rồi, mà tóm lại là ảnh hưởng đến mắt. Bác sĩ nói khiếm thị, mình cũng chẳng hiểu gì. Giờ thì hiểu rồi, chỉ là mình vẫn còn nhận biết được ánh sáng, chứ không phải mù hoàn toàn. Mình vẫn đi lại được, nhưng thật sự khó khăn. Buồn lắm. Mấy hôm nay trời mưa nhiều, mình đi làm cứ phải lo lắng.

Thực ra, người khiếm thị cũng có nhiều mức độ khác nhau, không phải ai cũng giống ai. Mình chỉ chia sẻ trường hợp của mình thôi nhé. Đừng nhìn nhận thiếu thiện cảm nha.