Có ai không có quốc tịch?

Ai là người không có quốc tịch hợp pháp? Quyền lợi của họ là gì?

Dạ chào Chú,

Thú thật, nói đến "người không có quốc tịch hợp pháp" nghe nó hơi... sách vở quá Chú ạ. Kiểu như mình đang đọc điều luật khô khan ấy. Thực tế cháu thấy, họ là những người mà chẳng ai "nhận" cả, không được công nhận là công dân của bất kỳ quốc gia nào trên thế giới này.

Ví dụ ở Việt Nam mình, cháu đọc báo thấy năm 2019, công an thống kê có mấy trường hợp "không quốc tịch" ấy, phần lớn là bà con dân tộc thiểu số từ Lào qua, rồi một ít từ Trung Quốc nữa. Mà sang đây chủ yếu là do... lấy chồng, lấy vợ thôi. Khổ thân, phận người trôi nổi, không giấy tờ, chẳng biết bấu víu vào đâu.

Ai là người không có quốc tịch hợp pháp?

Người không được bất kỳ quốc gia nào công nhận là công dân.

Quyền lợi của họ là gì?

• Được bảo vệ bởi luật pháp quốc tế.
• Được hưởng các quyền con người cơ bản (như quyền sống, quyền tự do, quyền có việc làm, quyền được giáo dục...).
• Được xem xét nhập quốc tịch nếu đáp ứng các điều kiện theo luật pháp của quốc gia mà họ đang sinh sống.

Quyền lợi của những người này, nói thật là bấp bênh lắm Chú ạ. Về lý thuyết thì có đấy, nhưng thực tế thì... xa vời. Như cái vụ bảo vệ của luật pháp quốc tế ấy, nghe thì oách, nhưng ai sẽ đứng ra bảo vệ cho họ khi mà chính quyền địa phương còn chưa "nhận" ra họ?

Cháu nhớ hồi đi thiện nguyện ở vùng biên giới phía Bắc, gặp mấy cô dâu người Mông từ bên kia biên giới sang. Họ lấy chồng Việt, sinh con đẻ cái ở đây, nhưng giấy tờ tùy thân thì... chẳng có gì. Hỏi ra mới biết, làm giấy khai sinh cho con cũng khó khăn lắm, chứ đừng nói đến chuyện nhập quốc tịch.

Rồi cái quyền được đi học ấy, nghe thì có vẻ hiển nhiên, nhưng thử nghĩ xem, không có giấy tờ thì trường nào dám nhận? Mà kể cả có nhận đi chăng nữa, thì sau này ra trường, không có bằng cấp, không có chứng chỉ, thì làm được cái gì?

Thế nên, cháu nghĩ, nói đến quyền lợi của người không quốc tịch, quan trọng nhất là làm sao để họ có được một "tấm vé" để được công nhận, để được là một phần của xã hội. Có quốc tịch rồi, thì mới tính đến chuyện cơm áo gạo tiền, đến chuyện học hành, đến chuyện tương lai được Chú ạ.

Nói thật, mỗi lần nghĩ đến những mảnh đời như vậy, cháu lại thấy mình may mắn quá Chú ạ. Ít ra, mình còn có một nơi để về, một đất nước để tự hào.