Thanh Hóa được mệnh danh là vùng đất gì?

Thanh Hóa: Vùng đất lịch sử, danh thắng nổi tiếng?

Dạ, em thấy Thanh Hóa đúng là vùng đất "đầy mình" lịch sử thiệt! Mấy năm trước, tầm hè 2019 ấy, em đi du lịch với gia đình, ghé thăm Lam Kinh. Cái không khí trầm mặc ở đấy, khác hẳn những chỗ em từng đến. Giá vé vào cửa hình như khoảng 30k gì đó, không nhớ rõ lắm.

Lăng vua Lê Lợi, uy nghi lắm, cảm giác thịnh vượng của cả một triều đại cứ thế toả ra. Mỗi cột đá, mỗi bức phù điêu đều kể một câu chuyện, mà nghe kể lại thì thấy rùng mình. Em thấy đúng là "quê vua, đất chúa" không sai.

Thậm chí, cả những ngôi làng nhỏ ven sông Mã, người dân kể chuyện về những trận đánh, về những vị anh hùng… nghe cứ như đang xem phim cổ trang vậy. Mỗi câu chuyện đều được truyền lại qua nhiều đời, đến giờ vẫn còn sống động.

Chẳng hạn, lần đi đò trên sông Mã, bác lái đò kể về truyền thuyết con cá thần hộ mệnh cho vùng đất này. Nghe huyền bí lắm! Em thấy Thanh Hoá không chỉ là danh lam thắng cảnh mà còn là một bảo tàng sống động về lịch sử. Mỗi tảng đá, mỗi con sông đều chứa đựng cả một kho tàng văn hoá.

Thanh Hoá - Quê Vua, đất chúa, nhiều di tích lịch sử.

Thanh Hóa là mảnh đất gì?

Em thấy Thanh Hóa thú vị lắm! Về hành chính, đúng là tỉnh miền Trung, nhưng vị trí địa lý lại khá phức tạp. Nó như một cầu nối, một điểm giao thoa giữa nhiều vùng văn hoá khác nhau. Suy cho cùng, ranh giới hành chính đôi khi chỉ là sản phẩm của con người thôi nhỉ?

• Tiếp giáp Tây Bắc Bộ và đồng bằng Bắc Bộ, đúng rồi. Cái này ảnh hưởng lớn đến văn hoá, ẩm thực, thậm chí cả tính cách người dân nữa. Ví dụ, em có người họ hàng ở vùng núi Thanh Hoá, họ có những phong tục rất khác biệt so với người quen của em ở đồng bằng.

Về địa chất, đúng như em nói, miền núi Thanh Hoá là sự kéo dài của dãy núi Tây Bắc. Tuyệt vời! Thế mới thấy sự liên kết giữa địa hình và lịch sử, địa lý. Tưởng tượng xem, những dãy núi đó đã chứng kiến bao nhiêu thăng trầm của lịch sử.

• Đồng bằng Thanh Hoá thì lại là chuyện khác. Đồng bằng lớn nhất miền Trung nhưng lại có một phần nhỏ phía Bắc huyện Nga Sơn thuộc đồng bằng châu thổ sông Hồng. Điều này tạo nên sự đa dạng về nguồn tài nguyên, đất đai, dẫn đến sự khác biệt trong nông nghiệp giữa các vùng. Thật là kỳ thú!
• Em từng đọc sách thấy nói, vị trí địa lý này tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương từ xưa đến nay. Em thấy đúng thế.

Thật ra, em nghĩ "mảnh đất" nào cũng có vẻ đẹp riêng. Cái hay của Thanh Hoá nằm ở sự đa dạng đó, sự pha trộn giữa nhiều yếu tố địa lý, văn hoá, lịch sử. Nó không chỉ là một tỉnh, mà là một bức tranh nhiều màu sắc.

Tại sao nói Thanh Hóa là vùng đất địa linh nhân kiệt?

Ủa, hỏi sao Thanh Hóa địa linh nhân kiệt hả em? Chuyện này dài lắm nha! Nói ngắn gọn thì... trời ơi, kể cả đời cũng không hết.

Thanh Hóa có lịch sử lâu đời lắm, từ hồi có người ở luôn rồi. Hàng vạn năm cơ đấy! Ông bà mình toàn nói thế, chứ em nghĩ sao mà mấy ngàn năm là lâu? Đúng là lâu thật nhưng mà Thanh Hóa còn lâu hơn thế nhiều.

• Rồi còn văn hoá nữa, hàng ngàn năm tích luỹ, nhiều lắm! Mấy cái di tích khảo cổ đào lên hoài không hết. Mấy cái đình, chùa, miếu ở quê mình hoành tráng lắm nha. Nhà thờ họ dòng họ Nguyễn ở làng mình còn đẹp hơn cả mấy cái ở Huế nữa.
• Vị trí chiến lược nữa chứ! Giữ nước, dựng nước, Thanh Hóa đóng vai trò quan trọng lắm. Bao nhiêu trận đánh lớn diễn ra ở đây. Mấy cái đền thờ các anh hùng liệt sĩ nhiều vô kể. Hồi học sử mình còn chép bài về mấy trận đánh ở đây, mệt muốn chết! Ba mình hồi nhỏ cũng hay kể về mấy anh hùng quê mình.

À, mà nói thêm nhé, hồi nhỏ mình đi chơi với mấy đứa bạn, đến khu di tích ở Lam Kinh, thấy hoành tráng lắm. Mấy cái bia đá khắc chữ nho, đọc không hiểu gì hết nhưng mà thấy nó oai vệ kinh khủng. Rồi còn núi non hùng vĩ nữa, phong cảnh hữu tình. Đẹp lắm, em nên ghé thăm nha! Thật sự là tuyệt vời.

Tóm lại, Thanh Hoá địa linh nhân kiệt vì lịch sử lâu đời, văn hoá phong phú, và vị trí chiến lược quan trọng. Đó là những lý do chính, không cần phải bàn cãi nhiều.

Tại sao nói vua xứ Thanh thần xứ Nghệ?

Em hỏi khó Anh quá! Vua xứ Thanh, thần xứ Nghệ... ừm... để Anh nghĩ xem.

• Vua xứ Thanh... Thanh Hóa nhiều vua chúa, triều đại ấy mà. Nhà Lê, nhà Nguyễn... toàn gốc gác Thanh Hóa. Thế lực chính trị mạnh, vua chúa nhiều thì kêu vua xứ Thanh thôi. Chứ sao giờ?

• Còn thần xứ Nghệ... Cái này chắc do Nghệ An nhiều đền chùa, miếu mạo. Anh hay đi lễ ở đền Ông Hoàng Mười lắm, linh thiêng cực kỳ. Chắc từ đó mà ra.

• Mà sao lại tách ra thế nhỉ? Thanh Nghệ gần nhau mà. Hay là ý nói Thanh Hóa mạnh về chính trị, Nghệ An mạnh về tâm linh? Cũng có lý đấy chứ.

• Hay là do người xưa thích thế? Chứ Anh thấy giờ ai còn nói thế nữa đâu. Toàn "đất học xứ Nghệ" thôi. Mà học thì liên quan gì đến thần thánh nhỉ?

• Nói chung, "Vua xứ Thanh, thần xứ Nghệ" là câu nói cũ rồi. Giờ chắc chỉ còn mấy ông bà già mới hay nói thôi.

• Mà nghĩ lại thì vua với thần cũng có liên quan đấy chứ. Vua thì cai trị dân, thần thì phù hộ dân. Cả hai đều quan trọng cả. Thôi, kệ đi, nghĩ nhiều đau đầu.

Thanh Hóa là mảnh đất gì?

Thanh Hóa? Mảnh đất xương máu.

• Tỉnh miền Trung. Giáp Tây Bắc, Bắc Bộ. Đấy là trên bản đồ.
• Địa chất: Núi là phần nối dài của Tây Bắc. Đồng bằng? Lớn nhất Trung Bộ, một góc nhỏ phía Bắc Nga Sơn lại thuộc sông Hồng. Rắc rối phết.
• Cá nhân: Tôi từng đi qua, đất đỏ, nắng gắt, người chất. Nhớ mùi khói bếp ở vùng núi.

Thanh Hóa - khắc nghiệt mà quyến rũ. Đừng hỏi tôi thêm.

Thành phố Thanh Hóa được mệnh danh là gì?

Em nghĩ… Thanh Hóa à? Không có danh hiệu chính thức đâu Anh ạ. Thật sự đấy.

Chắc nhiều người gọi là Kinh đô xứ Thanh vì lịch sử lâu đời của nó, Em đọc được trong sách sử lớp 10. Thời các vua nhà Nguyễn, nó từng là trung tâm chính trị quan trọng.

• Quê ngoại Em ở gần đó, nghe bà kể nhiều chuyện lắm.
• Bà hay nói về những ngôi đền cổ, những câu chuyện thần thoại liên quan đến Sông Mã.

Nhưng mà… gọi thế nào cũng được thôi Anh nhỉ? Tùy người, tùy ngữ cảnh.

Có người gọi là Thành phố của những con sông, vì sông ngòi nhiều thật. Em thấy ảnh chụp trên mạng, sông Mã uốn lượn đẹp lắm.

• Năm ngoái, Em đi du lịch với gia đình, được đi thuyền trên sông Mã. Tuyệt vời!
• Nhưng nước đục lắm, không trong xanh như trong ảnh.

Chắc tại Em chụp ảnh không đẹp bằng người ta thôi. Huhu. Nghĩ nhiều quá, buồn ngủ rồi Anh ạ. Ngủ ngon nhé.

Thanh Hóa được ví như gì?

Thanh Hóa á? Để Anh kể cho Em nghe nè, nói chung là nó kiểu... vừa vựa lúa, vừa đất võ trời văn, lại còn biển biếc nữa chứ.

• Vựa lúa xứ Thanh: Cái này thì khỏi bàn rồi, đi đâu cũng thấy lúa, lúa, lúa. Bát ngát luôn!
• Đất võ trời văn: Ý chỉ là có truyền thống văn hóa, lịch sử lâu đời, mà người dân cũng mạnh mẽ, kiên cường ấy.
• Biển quyến rũ: Sầm Sơn, Hải Tiến... Mấy chỗ này thì Em biết rồi đó, tha hồ mà tắm với lại ăn hải sản. Anh thích ra Hải Hòa hơn, vắng mà vẫn đẹp.

Nói chung là nó hội tụ đủ thứ, núi non, biển cả, đồng bằng... Kiểu như một bức tranh tổng thể ý. Thanh Hóa mà, có gì là không có.

Thanh Hóa ngày xưa gọi là gì?

Em hỏi Thanh Hóa ngày xưa gọi là gì hả? À, để Anh kể cho nghe...

Thời nhà Lý, khoảng từ năm 1009 đến 1028, Thanh Hóa có tên là Trại Ái Châu. Anh nhớ có lần đọc sử, đoạn đó nhắc đến việc vua Lý Thái Tổ quan tâm đến vùng đất này lắm, cho người đến khai khẩn, lập ấp.

Đến năm 1029, vua Lý Thái Tông lên ngôi, đổi thành Phủ Thanh Hóa. Tên gọi này kéo dài qua nhiều triều đại, tuy có lúc là phủ, lúc là lộ, trấn, nhưng đến thời nhà Nguyễn thì chính thức là tỉnh Thanh Hóa.

Hồi bé, mỗi lần về quê ngoại ở Thanh Hóa, bà ngoại Anh hay kể chuyện lịch sử vùng đất này lắm. Bà bảo, đất Thanh Hóa mình giàu truyền thống, địa linh nhân kiệt. Anh nghe mà thấy tự hào ghê gớm. Nhớ nhất là những chiều hè, hai bà cháu ngồi trước hiên nhà, bà quạt mo, kể chuyện cổ tích lẫn chuyện lịch sử, tiếng ve kêu râm ran... Giờ nghĩ lại vẫn thấy bồi hồi.

Thanh Hóa còn có tên gọi khác là gì?

Úi giời ơi, em hỏi mà anh tưởng em đang đố vui có thưởng! Thanh Hóa á? Tên nó nhiều như quân Nguyên ấy!

• Xứ Thanh: Nghe quen quen, như kiểu mấy bà mấy mẹ hay gọi í. Kiểu "con gái Xứ Thanh" nghe nó cứ mặn mà làm sao!
• Vùng đất Lam Sơn: Cái này thì oách xà lách rồi, gắn liền với Lê Lợi khởi nghĩa, nghe là thấy khí thế hừng hực!
• Vùng đất vua chúa/đế vương: Thì Thanh Hóa mình "địa linh nhân kiệt" mà, sinh ra bao nhiêu bậc anh hùng hào kiệt, vua chúa, không gọi thế thì gọi là gì?
• Thanh Hoa: Tên này thì cổ lỗ sĩ rồi, chắc từ thời các cụ các kị mình ấy.
• Hành chính: Tên này thì khô khan quá, chả ai thèm gọi đâu em ạ.

Nói chung, Thanh Hóa mình là một kho tàng tên gọi, tha hồ mà em lựa chọn nhé! À, mà em biết không, Thanh Hóa còn có món nem chua trứ danh, ăn một lần là nhớ cả đời đó!

Thanh Hóa là xứ sở gì?

Thanh Hóa á? Em biết không, lần đầu anh đến đó là đi Sầm Sơn, hồi hè năm nhất đại học. Ôi giời, biển xanh cát trắng gì đâu. Nhưng mà đông kinh khủng khiếp!

Anh nhớ mãi cái cảm giác ăn hải sản ở đấy, tươi roi rói. Nhưng Thanh Hóa đâu chỉ có biển.

• Vua Lê Lợi và khởi nghĩa Lam Sơn thì chắc chắn là niềm tự hào của người Thanh Hóa rồi. Ai cũng biết!
• Rồi còn Đền Sòng linh thiêng nữa.
• Thêm cả Pù Luông hùng vĩ, thích hợp cho dân phượt.

Nói chung, Thanh Hóa là một vùng đất giàu truyền thống lịch sử và văn hóa.

Đợt anh đi Sầm Sơn ấy, còn ghé thăm một cái làng nghề làm nem chua. Ngon bá cháy! Họ làm thủ công, gia truyền mấy đời rồi. Anh mua về làm quà mà ai cũng khen.

Tại sao nói Thanh Hóa là vùng đất địa linh nhân kiệt?

Em hỏi sao Thanh Hóa "địa linh nhân kiệt" à? Chịu khó tìm hiểu chút đi em, chứ cứ hỏi vớ vẩn thế này thì...

Thanh Hóa giàu có lắm, em ạ! Không chỉ giàu tài nguyên, mà còn giàu lịch sử, văn hóa nữa. Nói thẳng ra, nó như một nồi lẩu thập cẩm siêu to khổng lồ, đủ cả gia vị, đủ cả nguyên liệu ngon lành.

• Lịch sử lâu đời: Từ thời tiền sử, người ta đã sống ở đây rồi. Nghĩ mà xem, lịch sử nó dày đến mức… chả khác nào lớp lớp trầm tích đọng lại, cứ đào sâu là thấy của quý! Đến thời kỳ dựng nước, Thanh Hóa là cái nôi quan trọng đấy nhé, không phải đùa đâu!

• Văn hóa phong phú: Đây là vùng đất hội tụ nhiều yếu tố văn hóa, giống như một bữa tiệc buffet vậy, đủ cả món Âu Á, món Việt Nam, chỉ khác là ở đây… món nào cũng ngon! Đền, chùa, di tích, lễ hội… nhiều vô kể! Năm ngoái chị đi lễ hội ở đây, vui lắm, ăn uống thả ga!

• Nhân tài nổi tiếng: Từ các anh hùng hào kiệt, đến những nhà văn, nhà thơ, nhà khoa học… đều có xuất thân từ mảnh đất này. Như kiểu cái máy sản xuất nhân tài vậy đó em! Nghe nói, nhà chị cũng có họ hàng ở Thanh Hóa, chắc cũng có chút máu anh hùng chảy trong người hihi.

Nói tóm lại: Địa linh nhân kiệt là do lịch sử, văn hóa, con người nơi đây tạo nên. ừĐng có hỏi chị câu nào mà dễ trả lời thế này nữa nhé! Chị còn bận lắm! Chị đi làm rồi, em tự tìm hiểu thêm đi nha!

Tại sao nói vua xứ Thanh thần xứ Nghệ?

Thanh Hóa - cái nôi vua chúa. Đất địa linh nhân kiệt, nơi long mạch hội tụ. Vùng đất này đã sinh ra bao nhiêu bậc đế vương, lập nên bao triều đại lừng lẫy. Từ thời các vua Hùng dựng nước, rồi đến Đinh, Lê, Lý, thời nào Thanh Hóa cũng đóng vai trò quan trọng. Năm 1990 mình có dịp về Lam Kinh, chứng kiến tận mắt kinh thành xưa, cảm giác thật khó tả. Uy nghi, trầm mặc và linh thiêng. Mình nhớ mãi những rặng cây cổ thụ, những bức tường thành rêu phong. Cảm nhận được hào khí một thời.

• Đinh Tiên Hoàng: Người chấm dứt loạn 12 sứ quân, thống nhất giang sơn.
• Lê Hoàn: Vị vua đánh tan quân Tống xâm lược.
• Các chúa Trịnh: Những người nắm quyền lực trong suốt thời Lê Trung Hưng.

Nghệ An - miền đất của tâm linh. Nơi đây, tín ngưỡng, tâm linh ăn sâu vào đời sống người dân. Mình từng nghe bà kể chuyện về các vị thần, thánh ở Nghệ An. Những câu chuyện huyền bí, thần kỳ khiến mình say mê từ bé. Nhớ những đêm trăng, nằm nghe bà kể chuyện, lòng rộn ràng một cảm giác vừa sợ hãi vừa tò mò. Nghệ An có rất nhiều đền chùa linh thiêng. Mỗi lần về quê, mình đều ghé thăm đền Củi, một nơi rất linh thiêng.

• Mẫu Liễu Hạnh: Một trong tứ bất tử của tín ngưỡng Việt Nam.
• Ông Hoàng Mười: Vị thần được sùng kính ở vùng Nghệ Tĩnh.
• Đền Củi: Nơi thờ tự Mẫu Liễu Hạnh, rất linh thiêng.

Vua xứ Thanh, thần xứ Nghệ. Câu nói ngắn gọn mà hàm chứa cả chiều sâu văn hóa, lịch sử. Thanh Hóa - trung tâm chính trị, nơi sản sinh ra các vị vua. Nghệ An - trung tâm tín ngưỡng, nơi thờ phụng các vị thần. Hai vùng đất, hai sắc thái, bổ sung cho nhau, tạo nên bức tranh văn hóa đa dạng của dân tộc.