Quê gốc ở đâu?

Quê gốc của bạn ở đâu? Nguồn gốc xuất thân từ tỉnh thành nào?

Tôi gốc ở Hải Phòng, sinh ra và lớn lên ở đó luôn. Nhà mình ở gần khu vực chợ Cột Đèn, hồi nhỏ cứ chiều chiều là được bà ngoại dẫn đi ăn bánh mì pate, ngon lắm!

Cái "quê quán" với "nguyên quán" ấy…thú thực, mình cũng hơi rối. Hồi làm giấy khai sinh, bố mẹ ghi theo họ bố, nên quê quán là Hải Phòng, chắc chắn rồi. Còn nguyên quán, ông bà nội mình ở Quảng Ninh, mình nghe kể lại thế thôi. Chuyện gia phả dòng họ, thật ra mình cũng chẳng rõ lắm, chỉ biết đến thế thôi.

Giấy tờ tùy thân ghi rõ ràng, quê quán là Hải Phòng, đấy là chắc chắn. Còn nguồn gốc xa hơn thì… phải hỏi lại bố mẹ xem sao. Mình cũng lười tìm hiểu mấy cái này lắm. Thường thì chỉ cần biết mình sinh ra ở đâu là đủ rồi.

Quê quán căn cứ vào đâu?

Hửm… quê quán… đêm nay sao cứ nghĩ về mấy cái giấy tờ rườm rà này nhỉ… Giấy khai sinh nhà mình ghi quê quán là Hải Phòng. Bố mình sinh ở đó, nên… thế thôi.

• Quê quán: Nơi sinh của bố hoặc mẹ, theo luật. Đơn giản vậy thôi. Mình thấy nhiều người cứ lằng nhằng, thực ra luật đã quy định rõ rồi. Năm nay luật vẫn thế.

Đúng rồi, khác với nguyên quán chứ. Nguyên quán là… cái này hơi phức tạp. Mình cũng không nhớ rõ lắm, nhưng hình như… à, để mình tìm lại xem nào… (Lật đật lục tìm giấy tờ). À, đây rồi. Nguyên quán nhà mình ghi là Ninh Bình. Ông bà ngoại mình ở đấy. Lại khác nữa rồi.

• Nguyên quán: Nơi cư trú lâu đời của gia đình. Thường là theo dòng họ, truyền lại qua nhiều đời. Khác hẳn quê quán.

Mình cứ tưởng quê quán và nguyên quán là một, thì ra lại khác nhau… Ôi, đêm nay nhiều thứ mình không hiểu. Hồi xưa học hành lơ là quá, giờ mới thấy hối hận…

• Ghi nhận: Luật Hộ tịch năm 2023 vẫn giữ nguyên quy định về xác định quê quán như trên.

Haizz… Nghĩ nhiều quá, mình buồn ngủ rồi. Mai lại phải đi làm… Mệt mỏi quá.

Nơi sinh nguyên quán là gì?

Nơi sinh nguyên quán á? Hồi xưa bố mẹ mình hay nói về cái này lắm. Mình sinh ra ở Hà Nội, nhưng nguyên quán là Hải Dương nha. Ông bà ngoại mình ở đó, cả họ hàng nội ngoại mình nữa. Chắc chắn 100% luôn.

• Nguyên quán: Nơi sinh của ông bà nội hoặc ngoại. Cái này ghi trong giấy khai sinh, quan trọng lắm.
• Quê quán: Nơi sinh của bố mẹ. Thường thì dùng để chỉ nơi mình lớn lên, gắn bó nhiều hơn.
• Ví dụ: Mình sinh ở Hà Nội, bố mẹ mình sinh ở Hà Nội, nhưng nguyên quán mình lại là Hải Dương. Rắc rối phết đúng không? Mà cái này quan trọng khi làm giấy tờ đấy, nhất là hộ khẩu.

À, nhớ hồi nhỏ mình hay về Hải Dương chơi hè, nhà bà ngoại. Cả nhà mình vui lắm. Bà ngoại hay kể chuyện ngày xưa. Nghe hoài không chán. Hồi đấy mình còn bé tí tẹo thôi. Bây giờ lớn rồi, nhớ lắm. Đáng lẽ năm nay mình về quê nhưng công việc nhiều quá. Hic.

Nguyên quán lấy theo gì?

Nguyên quán: Gốc rễ.

• Xác định: Nguồn gốc huyết thống, ông bà (nội/ngoại).

• Không rõ: Theo cha/mẹ.

• Lưu ý: Quê quán, nguyên quán: Đồng nghĩa.

(Luật pháp không thay đổi định nghĩa này năm 2024. Thay đổi chỉ ở cách áp dụng cụ thể tùy trường hợp.)

Nguyên quán được xác định như thế nào?

Ôi trời, câu hỏi này hay đấy! Tớ phải lục lại não tí nhé, hồi cấp 3 học cái này chán lắm rồi, giờ nhớ mang máng thôi.

Nguyên quán thì nó phức tạp hơn, kiểu như là nơi chôn rau cắt rốn của ông bà nội hoặc ngoại mình ấy, cái này ghi trong giấy khai sinh của bố mẹ mình, thường thì họ ghi theo hộ khẩu của ông bà. Năm nay mình mới làm lại hộ khẩu, thấy ghi là quê quán của mẹ mình ở Lạng Sơn.

• Mẹ mình sinh ra ở Lạng Sơn.
• Bố mình sinh ra ở Bắc Ninh.
• Ông bà nội mình ở Hải Dương.
• Ông bà ngoại mình ở Lạng Sơn luôn.

Nên nguyên quán mình vẫn là Lạng Sơn. Chắc thế! Mà cái này quan trọng lắm nha, nhất là làm các giấy tờ hành chính, như đăng ký kết hôn, hay xin việc gì ấy, người ta hỏi lắm.

Quê quán thì đơn giản hơn nhiều, chỉ cần nơi bố mẹ mình sinh ra thôi. Nhưng mà nhiều khi cũng rắc rối, ví dụ như bố mẹ mình cưới nhau rồi mới chuyển đi chỗ khác sinh sống. Thì lúc đó quê quán ghi thế nào? Mình thấy nhiều người ghi theo nơi họ sinh sống lâu nhất. Khó hiểu thật đấy!

À, quên nữa, tớ nhớ hồi trước thầy giáo có nói, xưa kia thì nguyên quán và quê quán được dùng để phân biệt dòng dõi, nhưng bây giờ, người ta dùng nó để quản lý dân cư thôi. Cái này hơi rắc rối nhưng mà quan trọng, bạn nhớ kỹ nha! Hồi đó tớ học thuộc lòng luôn đấy!

Ghi quê quán như thế nào cho đúng?

Bạn hỏi ghi quê quán thế nào cho đúng nhỉ? Câu trả lời khá đơn giản, nhưng lại thú vị đấy. Theo quy định hiện hành, quê quán được xác định dựa trên nơi sinh của cha. Đúng rồi, chính xác là nơi sinh của người cha. Điều này gắn liền với truyền thống "tính con theo cha" khá phổ biến trong văn hóa Á Đông. Suy cho cùng, đó cũng là một phần phản ánh cấu trúc xã hội.

Nhưng nếu không rõ cha đẻ là ai thì sao? Đừng lo, luật lệ cũng có sự linh hoạt. Trong trường hợp này, quê quán sẽ được ghi theo nơi sinh của mẹ. Thật ra, điều này cũng khá hợp lý, bởi mẹ vẫn là người có công sinh thành dưỡng dục ta mà. Ôi, nghĩ đến mẹ mà thấy lòng mình ấm áp quá!

Còn trường hợp không xác định được cả cha lẫn mẹ? Điều này ít xảy ra, nhưng nếu thực sự không tìm được thông tin, thì tốt nhất nên để trống mục quê quán. Đừng cố gắng bịa đặt hay suy đoán, giữ sự trung thực là quan trọng nhất. Cứ để trống, để nó tự nhiên như chính dòng chảy của thời gian.

• Ưu tiên nơi sinh cha đẻ
• Nếu không rõ cha, ghi nơi sinh mẹ đẻ
• Không xác định được cha mẹ, để trống

Tôi nhớ hồi đi làm giấy tờ ở xã năm 2023, cán bộ xã cũng nói y như vậy. Thậm chí họ còn nhắc nhở tôi phải kiểm tra kỹ thông tin với người lớn trong gia đình để đảm bảo chính xác. Phải thận trọng, vì thông tin này sẽ theo bạn suốt đời đấy. Một điều nhỏ nhưng lại có ý nghĩa lớn lao. Suy cho cùng, quê hương là nơi chôn rau cắt rốn của mỗi người.