3 trụ cột chính của chuyển đổi số là gì?

3 trụ cột chính của chuyển đổi số: Vai trò cốt lõi

Hiểu rõ về 3 trụ cột chính của chuyển đổi số giúp định hướng chiến lược công nghệ chính xác. Việc thiếu hụt kiến thức này dẫn đến rủi ro lãng phí tài chính và tụt hậu. Nhận thức đúng đắn mang lại lợi thế phát triển vượt trội. Hãy tìm hiểu các yếu tố nền tảng để tối ưu hóa quy trình.

3 trụ cột chính của chuyển đổi số quốc gia là gì?

Tiến trình xây dựng quốc gia số có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau và phụ thuộc vào định hướng chiến lược theo từng giai đoạn. Tại Việt Nam, mô hình chuyển đổi số toàn diện được xác định rõ ràng dựa trên cấu trúc kiềng ba chân bền vững bao gồm ba lĩnh vực cốt lõi: Chính phủ số, Kinh tế số và Xã hội số.

Sự kết hợp đồng bộ giữa ba thành tố này hướng đến mục tiêu nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, tối ưu hóa năng lực cạnh tranh quốc gia và cải thiện toàn diện chất lượng cuộc sống người dân. Việc triển khai riêng rẽ từng cấu phần mà thiếu đi sự kết nối hạ tầng sẽ dễ dẫn đến tình trạng đứt gãy hệ thống. Ba trụ cột này không vận hành độc lập mà tác động tương hỗ mật thiết với nhau.

Chính phủ số: Cơ sở pháp lý và hạ tầng dữ liệu đồng bộ

Chính phủ số là nền tảng quản trị quốc gia mà ở đó toàn bộ hoạt động của cơ quan nhà nước được thiết kế lại và vận hành an toàn trên môi trường số dựa trên dữ liệu. Mục tiêu chiến lược là đưa toàn bộ hồ sơ công việc ở cấp bộ, tỉnh xử lý hoàn toàn trên mạng.

Đầu tư chuyển đổi số cho cơ quan hành chính công đòi hỏi ngân sách dài hạn. Tỷ lệ chi cho chuyển đổi số ở các cơ quan cấp bộ, cấp tỉnh nên ở mức 1% tổng chi ngân sách nhà nước hàng năm, hoặc tăng lên 2% trong những năm đầu cần ưu tiên xây dựng nền tảng. Trong số đó, tối thiểu 10% mức chi cần được phân bổ trực tiếp cho các hoạt động bảo đảm an toàn, an ninh mạng.

Nhiều người nhầm lẫn chính phủ số chỉ là việc số hóa giấy tờ hành chính thông thường - một bài học xương máu mà tôi từng thấm thía khi tham gia tư vấn hạ tầng.

Giai đoạn đầu, chúng tôi cố gắng chuyển toàn bộ văn bản in sang file PDF rồi lưu trữ trên hệ thống đám mây. Kết quả là hệ thống quá tải và chuyên viên vẫn phải tra cứu thủ công vì dữ liệu không thể bóc tách tự động. Chính phủ số thực chất là phải tái cấu trúc toàn bộ quy trình, dùng dữ liệu chia sẻ chung để giảm bớt 30% thủ tục hành chính cho người dân.

Kinh tế số: Động lực thúc đẩy tăng trưởng vượt trội

Kinh tế số tập trung vào các hoạt động kinh tế có sử dụng công nghệ số và dữ liệu số để tạo ra các mô hình kinh doanh mới. Định hướng chiến lược quốc gia đề ra mục tiêu quy mô kinh tế số phải đạt tối thiểu 30% GDP vào năm 2030.

Cơ cấu kinh tế số xã hội số bao gồm ba thành phần chính: kinh tế số ICT (viễn thông, công nghệ thông tin), kinh tế số nền tảng (thương mại điện tử, ứng dụng số) và kinh tế số ngành (ứng dụng công nghệ vào tài chính, nông nghiệp, sản xuất).

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng, chương trình quốc gia đặt kế hoạch hỗ trợ tối thiểu 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa thực hiện chuyển đổi công nghệ trong giai đoạn này.

Con đường này không hề rải đầy hoa hồng cho các doanh nghiệp nhỏ. Đừng tin vào những lời quảng cáo về việc chuyển đổi số thành công chỉ sau một đêm.

Thực tế tại Việt Nam hiện nay cho thấy vẫn còn khoảng hơn 5% doanh nghiệp chưa hề bắt đầu bất kỳ hoạt động số hóa nào. Đáng ngại hơn, có tới 69% doanh nghiệp mới chỉ tiếp cận công nghệ ở mức độ ứng dụng cơ bản như dùng email hoặc cài phần mềm kế toán rời rạc. Rào cản lớn nhất thường nằm ở tư duy của người đứng đầu chứ không phải ở bài toán chi phí.

Xã hội số: Thu hẹp khoảng cách công nghệ và hình thành công dân số

Xã hội số hướng đến việc đưa các giải pháp công nghệ, ứng dụng thông minh vào mọi mặt của đời sống hàng ngày, từ giáo dục, y tế cho đến giao thương. Trụ cột này lấy người dân làm trung tâm nhằm hình thành thói quen ứng xử văn minh trên không gian mạng và thu hẹp khoảng cách số giữa nông thôn và thành thị.

Cốt lõi của các trụ cột của chuyển đổi số là gì chính là việc phổ cập danh tính số toàn dân và xây dựng hạ tầng kết nối băng thông rộng khắp cả nước.

Nền tảng xã hội số vững chắc được minh chứng rõ nhất bằng việc phủ sóng mạng di động thế hệ mới và độ bao phủ của hệ thống định danh điện tử công dân phục vụ giao dịch trực tuyến tiện lợi.

Mọi người thường nói việc phổ cập ứng dụng số cho người lớn tuổi ở nông thôn là điều bất khả thi. Nhưng tôi lại có góc nhìn khác - câu chuyện thực tế nằm ở cách chúng ta đơn giản hóa giao diện.

Thay vì bắt người dân học cách thao tác qua 4-5 bước phức tạp, các nền tảng tích hợp mã QR thanh toán một chạm đã thay đổi hoàn toàn hành vi tiêu dùng tại các chợ truyền thống. Xã hội số phát triển tự nhiên khi công nghệ trở nên vô hình và phục vụ trực tiếp nhu cầu thiết yếu hàng ngày.

Trụ cột chuyển đổi số Bộ Tài chính làm mẫu cho các cơ quan công quyền

Là một trong những đơn vị tiên phong, kiến trúc số ngành tài chính được thiết lập dựa trên các nguyên tắc đồng bộ chung của quốc gia. Sự phân định rõ ràng giữa hạ tầng dùng chung và hạ tầng đặc thù giúp tối ưu kinh phí triển khai và tránh lãng phí tài sản công.

Hệ thống thông tin trụ cột chuyển đổi số bộ tài chính tập trung vào quản trị dữ liệu lớn, ứng dụng tự động hóa quy trình và triển khai các nền tảng số hóa hóa đơn điện tử, hải quan số.

Điều này đảm bảo dòng chảy thông tin thông suốt, nâng cao tính minh bạch và phục vụ hiệu quả cho cả khối doanh nghiệp lẫn người dân.

So sánh đặc tính vận hành của 3 trụ cột chuyển đổi số

Chính phủ số ⭐

• Tái cấu trúc quy trình, giảm 30% thủ tục hành chính, xử lý hồ sơ trên môi trường mạng

• Cơ quan hành chính nhà nước, cán bộ công chức, người dân và tổ chức công

• Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến, mức độ hài lòng của người dân, xếp hạng dịch vụ công trực tuyến

Kinh tế số

• Đổi mới mô hình kinh doanh, tự động hóa chuỗi cung ứng, thúc đẩy thương mại điện tử

• Doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế, hợp tác xã và hộ kinh doanh cá thể

• Tỷ trọng đóng góp vào tổng sản phẩm nội địa GDP (hướng tới mức tối thiểu 30%)

Xã hội số

• Phổ cập kỹ năng số, xây dựng văn hóa số, bảo đảm an sinh xã hội trực tuyến

• Toàn thể công dân, cộng đồng xã hội, các tổ chức giáo dục và y tế

• Tỷ lệ dân số có danh tính số, độ phủ mạng băng rộng, số lượng tài khoản định danh

Hành trình số hóa của chuỗi xưởng may Thành Công tại Nam Định

Ông Hùng, chủ xưởng may gia công với hơn 200 lao động tại Nam Định, đối mặt với tình trạng tắc nghẽn tiến độ giao hàng và thất thoát nguyên vật liệu liên tục vào giữa năm trước. Đội ngũ quản lý loay hoay ghi chép sổ sách thủ công nhưng lỗi dữ liệu phát sinh hàng ngày.

Sai lầm đầu tiên là ông chi gần một trăm triệu đồng mua phần mềm quản lý ERP may sẵn trên mạng về bắt nhân viên dùng ngay. Hệ thống quá phức tạp khiến công nhân phản kháng, dữ liệu nhập sai lệch làm dây chuyền cắt vải bị đình trệ suốt 4 ngày.

Sau một tuần thức trắng cùng anh em kỹ thuật kiểm tra và lắng nghe công nhân, ông nhận ra mình đã quá vội vã áp đặt công nghệ mà bỏ qua khâu đào tạo. Ông quyết định tinh giản, chỉ giữ lại tính năng quét mã vạch kiểm kho đơn giản trên điện thoại.

Kết quả sau 3 tháng vận hành quy trình mới, tỷ lệ hao hụt nguyên liệu giảm rõ rệt, thời gian xuất kho rút ngắn đáng kể giúp xưởng may tăng năng suất lao động và lấy lại niềm tin từ đối tác.