Việt Nam có bao nhiêu người câm điếc?

Việt Nam có bao nhiêu người câm điếc và khiếm thính?

Thống kê về số lượng người khiếm thính tại Việt Nam cho thấy những rào cản lớn trong đời sống và y tế. Việc tìm hiểu chi tiết các số liệu giúp chúng ta nhận thức rõ hơn về nhu cầu hỗ trợ cho cộng đồng việt nam có bao nhiêu người câm điếc.

Bức tranh toàn cảnh về số lượng người câm điếc tại Việt Nam

Thực trạng khuyết tật thính lực liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau khi chúng ta nhìn vào các số liệu thống kê y tế và xã hội tại nước ta. Theo các nguồn dữ liệu chính thức từ cơ quan chức năng, Việt Nam hiện có khoảng 2.500.000 người khuyết tật nghe nói và khiếm thính. Con số này chiếm một tỷ lệ đáng kể trong tổng số hơn 7.000.000 người khuyết tật trên toàn quốc, tương đương với quy mô dân số của cả một tỉnh lớn thuộc nhóm đầu đất nước.

Nói thật, khi lần đầu nhìn vào những con số này, tôi đã bị choáng ngợp. Chúng ta thường chỉ vô tình gặp một vài người khiếm thính trên đường hay tại các cửa hàng đặc biệt, nhưng thực tế ngoài kia, cộng đồng của họ lớn hơn chúng ta tưởng rất nhiều. Sự thiếu hụt các kênh giao tiếp đồng bộ khiến họ vô tình trở nên vô hình trong mắt xã hội, và đó là một thực tế khá buồn mà tôi nhận ra sau nhiều năm làm việc trong ngành công tác xã hội.

Cơ cấu độ tuổi và những thách thức về sinh kế

Trong người khiếm thính tại Việt Nam thống kê, có đến 60% đang ở độ tuổi lao động.^[3] Đây là một lực lượng dồi dào nhưng lại đang phải đối mặt với rào cản cực lớn trong việc tìm kiếm việc làm ổn định. Hầu hết các doanh nghiệp hiện nay vẫn chưa sẵn sàng điều chỉnh quy trình giao tiếp để tiếp nhận lao động đặc thù này.

Nhưng có một khía cạnh đau lòng hơn mà ít bài viết nào đề cập thẳng thắn - tôi sẽ phân tích kỹ hơn về hành trình giáo dục đầy nước mắt của họ ở phần dưới của bài viết này.

Thực trạng phát hiện sớm và can thiệp thính lực đầu đời

Hàng năm tại nước ta có khoảng 1.500 đến 2.000 trẻ em mắc dị tật thính giác bẩm sinh chào đời. Tuy nhiên, tỷ lệ trẻ được can thiệp bằng các thiết bị hỗ trợ thính giác hoặc phẫu thuật ngay từ giai đoạn vàng vẫn còn ở mức rất thấp, dẫn đến việc nhiều trẻ bị mất hoàn toàn cơ hội phát triển ngôn ngữ nói tự nhiên.

Hiện nay, chỉ có khoảng 30% số trẻ sơ sinh được tiếp cận với các chương trình sàng lọc thính lực sau khi sinh.^[4] Điều này đồng nghĩa với việc phần lớn trẻ khiếm thính chỉ được gia đình phát hiện khi đã lên 2 hoặc 3 tuổi - độ tuổi mà việc học nói đã trở nên vô cùng khó khăn.

Bản thân tôi từng chứng kiến một người bạn thân loay hoay suốt 3 năm trời chỉ để tìm nơi đo thính lực chính xác cho con mình tại một tỉnh lẻ.

Chứng kiến cảnh người mẹ trẻ bất lực nhìn con khóc mà không thể hiểu, tôi mới thấm thía rào cản địa lý và thông tin tại các vùng sâu vùng xa khắc nghiệt đến mức nào.

Sự phân hóa sâu sắc theo vùng miền

Tỷ lệ dị tật thính giác bẩm sinh có sự chênh lệch rõ rệt giữa các địa phương do điều kiện kinh tế và nhận thức y tế không đồng đều. Ở hai đô thị lớn là Hà Nội và TP.HCM, tỷ lệ này chỉ rơi vào khoảng 0,2%. Trái lại, tại khu vực Tây Nguyên, con số này vọt lên tới 3,5% - một mức cao đáng báo động.

Môi trường sống, việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc thai sản kém và thói quen tự mua thuốc điều trị của thai phụ ở các vùng bản địa là những nguyên nhân cốt lõi. Khó khăn chồng chất khó khăn.

Rào cản giáo dục và cơ hội hòa nhập cộng đồng

Đây chính là nút thắt mà tôi đã đề cập ở phần trước: Rào cản giáo dục đối với người câm điếc. Hiện tại, chỉ có khoảng 66,5% trẻ em khuyết tật trong độ tuổi tiểu học tại Việt Nam được đến trường. Tỷ lệ này thấp hơn rất nhiều so với mức 97% của trẻ em bình thường nói chung.

Mọi người thường nghĩ: Thì cứ mở thêm trường chuyên biệt là xong. Nhưng sau nhiều năm đi thực tế, tôi nhận ra góc nhìn đó quá ngây thơ. Việc xây trường không khó, cái khó là thiếu giáo viên được đào tạo bài bản về tổng số người khuyết tật câm điếc việt nam và các giáo trình thiếu tính liên thông lên các cấp học cao hơn.

Hệ quả là mỗi năm, trong số hàng triệu người khiếm thính, chưa đầy 10 người có cơ hội bước chân vào giảng đường đại học. Một con số khiến chúng ta phải giật mình suy ngẫm.

Các giải pháp can thiệp và hỗ trợ giao tiếp hiện nay

Ngôn ngữ ký hiệu (Sign Language)

• Rất thấp, chủ yếu là thời gian học tập của người bệnh và người thân trong gia đình
• Mọi lứa tuổi, đặc biệt quan trọng cho trẻ em không có điều kiện can thiệp y tế
• Hạn chế, do đại đa số cộng đồng người nghe bình thường không hiểu ngôn ngữ ký hiệu

Máy trợ thính đường không

• Trung bình, dao động từ vài triệu đến vài chục triệu đồng tùy công nghệ
• Phù hợp cho người bị giảm thính lực từ nhẹ đến trung bình nặng
• Khá cao, giúp người bệnh nghe được âm thanh môi trường và lời nói trực tiếp

Phẫu thuật cấy ốc tai điện tử

• Rất cao, thường nằm trong khoảng vài trăm triệu đến cả tỷ đồng cho mỗi bên tai
• Hiệu quả tối ưu nhất cho trẻ dưới 5 tuổi trong giai đoạn phát triển ngôn ngữ
• Xuất sắc, giúp trẻ nghe rõ và có khả năng học nói, đi học trường hòa nhập bình thường

Hành trình tìm lại âm thanh của Khôi: Từ bóng tối ra ánh sáng

Chị Lan, một người mẹ trẻ sinh sống tại huyện Krông Pa, tỉnh Gia Lai, phát hiện con trai mình là bé Khôi không có phản ứng với tiếng sấm sét hay tiếng động mạnh khi đã tròn 18 tháng tuổi. Chị đưa con đi khám tại trạm y tế xã nhưng không có thiết bị chuyên dụng, khiến gia đình rơi vào hoang mang, bế tắc suốt nửa năm trời.

Vay mượn khắp nơi, chị mang con xuống TP.HCM để đo thính lực và nhận kết quả bàng hoàng: Khôi bị điếc sâu bẩm sinh cả hai tai. Gom góp được ít tiền mua máy trợ thính cũ, nhưng Khôi liên tục giật máy ra, gào khóc đau đớn vì âm thanh khuếch đại không chuẩn, khiến tai bé bị đau nhức và hoảng sợ.

Bước ngoặt đến khi chị Lan tham gia vào một dự án hỗ trợ ngôn ngữ ký hiệu miễn phí của cộng đồng. Thay vì ép con nghe một cách vô vọng, chị bắt đầu học cách giao tiếp bằng tay, kiên nhẫn lặp đi lặp lại từng cử chỉ nhìn vào mắt con để tạo điểm kết nối thính giác ảo.

Sau 1 năm kiên trì, Khôi đã làm chủ được hơn 200 ký hiệu cơ bản, không còn cáu gắt ăn vạ. Đến năm 2026, nhờ một quỹ từ thiện tài trợ phẫu thuật cấy ốc tai điện tử thành công, Khôi bước đầu nghe được giọng nói của mẹ và bắt đầu bập bẹ những tiếng "mẹ, ba" đầu đời ở tuổi lên 5.