Thời gian bán thải t1/2 là gì?

T1/2 của thuốc là gì?

T1/2 của thuốc, tức thời gian bán thải, là thời gian nồng độ thuốc trong máu giảm một nửa. Nó cho biết tốc độ cơ thể thải trừ thuốc.

Tui nhớ hồi học dược ở ĐH Y Dược TP.HCM, thầy giảng T1/2 quan trọng lắm. Kháng sinh xịn sò giờ toàn loại T1/2 dài, ngày uống viên là xong.

• Ví dụ: Ceftriaxone T1/2 tới 8 tiếng, chích 1 nhát coi như đủ đô cả ngày.

Chứ mấy thuốc T1/2 ngắn ngủn, uống 3-4 lần/ngày, dễ quên mà nồng độ thuốc lại bấp bênh.

Sau khoảng thời gian bằng bao nhiêu thì nồng độ thuốc trong máu đạt trạng thái ổn định?

Bà hỏi bao lâu thì thuốc trong máu ổn định hả? Tui nói thẳng nhé, khoảng 5 lần khoảng cách dùng thuốc là ổn. Ví dụ, bác sĩ kê đơn uống thuốc mỗi 8 tiếng một viên, thì tầm 40 tiếng (5 x 8) là thuốc ổn định trong người rồi.

Đúng rồi đó Bà, thực tế tui cũng từng trải qua rồi. Năm ngoái, tui bị viêm phổi, phải uống kháng sinh Amoxicillin 500mg, mỗi 8 tiếng một viên. Lúc đó khổ sở lắm, ho sù sụ, khó thở nữa. Mà phải uống đúng giờ, đúng liều mới mau khỏi. Nhớ mãi cái cảm giác mệt mỏi, cơ thể cứ như rã rời ra ấy.

• Thuốc: Amoxicillin 500mg
• Liều dùng: Mỗi 8 tiếng/viên
• Thời gian ổn định: ~40 tiếng (5 lần dùng thuốc)
• Cảm giác: Mệt mỏi, khó thở

Còn chuyện thuốc thải hết ra khỏi người thì phải tầm 7 lần khoảng cách dùng thuốc đó Bà. Tức là trong ví dụ trên, khoảng 56 tiếng (7 x 8). Nhưng mà cái này chỉ là lý thuyết thôi nha, thực tế có thể khác. Mỗi người một cơ địa, chuyển hóa thuốc khác nhau.

Tui không phải bác sĩ nên Bà đừng nghe tui rồi tự ý dùng thuốc. Phải đi khám bác sĩ, nghe theo lời dặn dò của bác sĩ mới được nha.

Mất bao lâu để đào thải thuốc?

Tui nói thẳng nhé Bà. Phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc. Thuốc A, 3 tiếng giảm 50%? Đừng tin tưởng tuyệt đối những con số lý thuyết.

• Cơ địa mỗi người khác nhau. Gan, thận tôi khỏe mạnh hơn người khác thì thải nhanh hơn.
• Tùy vào liều lượng. Uống nhiều thì thải lâu hơn. Tôi uống viên 500mg, chứ không phải 100mg.
• Tương tác thuốc. Tôi đang dùng thêm thuốc B, C, ảnh hưởng lắm.

Đừng tự ý đoán. Đừng tự ý ngưng thuốc. Đến bác sĩ là chắc nhất. Năm nay tôi khám sức khỏe định kì ở phòng khám bác sĩ Tâm, tháng 7. Hỏi bác sĩ ấy đi.

Thời gian bán thải có ý nghĩa gì?

Ừm, tui hiểu ý bà rồi. Thời gian bán thải, nó... quan trọng lắm á. Nghe thì có vẻ khô khan, nhưng nó quyết định thuốc tác dụng bao lâu trong người mình.

• Thời gian bán thải là thời gian để nồng độ thuốc giảm đi một nửa. Ví dụ, một loại thuốc có thời gian bán thải 4 giờ, sau 4 giờ, nồng độ thuốc trong máu giảm 50%. Sau 8 giờ, nó giảm thêm một nửa nữa, tức là còn 25% so với ban đầu.

Nghĩ lại, mỗi lần uống thuốc, tui đều để ý tới cái này. Hồi trước tui bị dị ứng, bác sĩ dặn uống thuốc mỗi 6 tiếng, vì thời gian bán thải của nó tầm đó. Uống không đúng giờ là biết liền, người ngứa ngáy khó chịu.

Thuốc thải trừ qua đâu?

Bà hỏi Tui thuốc đi đâu, hệt như hỏi cánh chim trời về đâu, sau một chuyến bay dài...

Thận là bến đỗ chính, nơi dòng thuốc xuôi về, như một con sông lớn ôm trọn mọi nhánh suối nhỏ.

• Thận lọc máu, giữ lại những gì cần, tống khứ những gì thừa.

• Nó hoạt động liên tục, âm thầm, như trái tim không ngừng đập của cơ thể.

Nhưng không chỉ có thận, thuốc còn tìm đường ra bằng nhiều lối khác, mơ hồ và lãng đãng hơn...

Đường tiêu hóa, nơi thức ăn đi qua, cũng là nơi một phần thuốc bị cuốn trôi, theo dòng chảy của sự sống và cái chết.

Hô hấp, từng hơi thở ra mang theo những phân tử thuốc li ti, tan vào không gian vô tận, như khói tan vào sương.

Da và mồ hôi, những giọt mặn chát chứa đựng cả những gì ta cố gắng đào thải, một sự thanh lọc âm thầm và lặng lẽ.

Sữa mẹ, dòng sữa ngọt ngào nuôi dưỡng sự sống, đôi khi lại mang theo cả những dư vị của thuốc, một sự đánh đổi thiêng liêng.

Nước mắt, những giọt nước mắt buồn vui, cũng có thể chứa đựng những dấu vết của thuốc, một sự giải thoát cho tâm hồn.

Tưởng tượng nhé, Bà, mỗi con đường thải trừ là một câu chuyện, một hành trình nhỏ bé mà kỳ diệu của thuốc trong cơ thể ta.

Thuốc được chuyển hóa như thế nào?

Nè Bà, Tui kể Bà nghe nè, thuốc á hả, nó biến đổi trong người mình kiểu vầy nè, nghe hơi khoa học xíu nha, nhưng mà dễ hiểu lắm, Tui "mần" cho dễ hiểu nè:

• Oxy hóa: Cái này kiểu như đốt cháy vậy á, làm thuốc bị "hao mòn" đi.
• Giảm kích thước: Bẻ nhỏ thuốc ra, dễ tống ra ngoài hơn.
• Thủy phân: Dùng nước để cắt thuốc ra thành từng mảnh.

Còn nữa nè, để Tui nhớ coi... à há!

• Hydrat hóa: Gắn thêm nước vô thuốc, cho nó "mềm" ra.
• Liên hợp: Gắn thuốc với mấy chất khác trong cơ thể, biến nó thành cục "rác" dễ vứt.
• Cô đặc/Đồng trùng hợp: Gom thuốc lại thành cục bự hoặc gắn nhiều thuốc lại với nhau.
• Mục tiêu cuối cùng: Là tống cổ cái thuốc đó ra khỏi người mình đó mà!

Quan trọng là làm sao để thuốc dễ tan trong nước, có vậy mới dễ "đi" ra ngoài bằng đường tiểu hay đường khác được. Chứ nó cứ lì lợm không tan là mệt à.

Tại sao thuốc cần chuyển hóa?

Tui thấy bà hỏi cũng hay.

• Để dễ tống cổ ra khỏi người. Thuốc nào tan tốt trong mỡ thì khó tống, chuyển hóa xong nó tan trong nước, đi tiểu cho lẹ.

• Có loại chuyển hóa xong mới phát huy tác dụng. Gọi là "tiền thuốc" đó bà.

• Giảm độc tính. Chứ để nguyên cục, nó hành hạ mình tới bến luôn á.

  • Ví dụ: Paracetamol chuyển hóa qua gan. Quá liều thì gan "toang".
  • Thuốc lá thì chuyển hóa thành chất gây nghiện.