Phổi phải cơ bảo nhiêu thuỳ?

[Phổi phải có bao nhiêu thùy? Giải phẫu 3 thùy chi tiết]

Tìm hiểu về cấu trúc phổi phải có bao nhiêu thùy giúp người đọc nắm vững kiến thức giải phẫu cơ bản của hệ hô hấp. Việc hiểu rõ các đặc điểm cấu tạo này mang lại nhiều lợi ích thiết thực trong việc chăm sóc sức khỏe và phòng ngừa bệnh lý.

Giải đáp: Phổi phải có bao nhiêu thùy?

Cấu trúc giải phẫu học của hệ hô hấp cho biết phổi phải có chính xác 3 thùy riêng biệt, bao gồm thùy trên, thùy giữa và thùy dưới. Sự phân chia này có tính chất bất đối xứng vì phổi trái bên đối diện chỉ có 2 thùy do phải nhường không gian cho tim vách ngực. Cụ thể hơn, các thùy phổi này hoạt động như những đơn vị độc lập, nhận khí từ các nhánh phế quản thùy riêng lẻ trực tiếp từ cây phế quản chính.

Nhiều người thường lầm tưởng hai lá phổi đối xứng và giống hệt nhau về hình dạng. Tuy nhiên thực tế thì hoàn toàn ngược lại, lá phổi phải lớn hơn hẳn, nặng hơn và có nhiều rãnh xẻ sâu rõ rệt chia thành ba khối rạch ròi. Sự bất đối xứng này là một cấu tạo phổi phải tuyệt tác để tối ưu hóa không gian lồng ngực.

Cấu tạo phổi phải và chi tiết các rãnh liên thùy

Để phân chia rõ ràng cấu trúc ba thùy, bề mặt của phổi phải có hai đường rãnh sâu được gọi là rãnh liên thùy, bao gồm khe xiên và khe ngang. Khe xiên ngăn cách thùy dưới với thùy giữa và thùy trên, chạy chéo từ phía sau ra phía trước. Trong khi đó, khe ngang là cấu trúc đặc trưng riêng chỉ có ở phổi phải, chạy ngang để tách biệt thùy trên và thùy giữa.

Hệ thống khe rãnh này lót bởi các lớp màng phổi, cho phép các thùy trượt lên nhau một cách trơn tru khi lồng ngực phập phồng co giãn. Nhưng có một điểm đáng lưu ý.

Trên thực tế lâm sàng, các đường khe liên thùy này không phải lúc nào cũng hoàn hảo như sách giáo khoa vẽ. Thường thì cấu trúc rãnh liên thùy ở người trưởng thành bị thiếu hụt hoặc không hoàn toàn ở một tỷ lệ khá cao, dao động khoảng từ 13% đến 41% tùy theo từng nghiên cứu giải phẫu vùng ngực.

Điều này có nghĩa là ranh giới giữa thùy giữa và thùy trên đôi khi bị dính liền một phần, gây không ít khó khăn cho các bác sĩ ngoại khoa khi cần phẫu thuật cắt bỏ một thùy phổi bị tổn thương khu trú.

Phổi phải có bao nhiêu phân thùy sâu bên trong?

Đi sâu vào cấu trúc vi mô hơn, ba thùy lớn của phổi phải lại tiếp tục được chia nhỏ thành 10 phân thùy phân cấp rõ rệt. Cụ thể, thùy trên chứa 3 phân thùy (đỉnh, sau, trước); thùy giữa chứa 2 phân thùy (ngoài, trong); và thùy dưới lớn nhất chứa 5 phân thùy (đỉnh thùy dưới, đáy trong, đáy trước, đáy ngoài, đáy sau). Mỗi phân thùy này cấu thành từ một nhánh phế quản phân thùy và một nhánh động mạch phổi độc lập đi kèm.

Cách chia nhỏ phổi phải có bao nhiêu phân thùy này cực kỳ quan trọng đối với y học điều trị.

Khi một vùng nhu mô phổi bị viêm nhiễm hoặc xuất hiện u ác tính, tế bào tổn thương thường có xu hướng khu trú trong giới hạn của phân thùy đó trước khi xâm lấn diện rộng. Việc hiểu rõ cấu trúc 10 phân thùy giúp bác sĩ thực hiện các kỹ thuật nội soi phế quản chính xác hoặc áp dụng các bài tập vật lý trị liệu hô hấp như dẫn lưu tư thế - hướng dòng chảy đờm nhớt ra ngoài dựa theo trọng lực của từng vùng phân thùy cụ thể.

Nhầm lẫn số lượng thùy giữa phổi phải và phổi trái

Sự nhầm lẫn phổ biến nhất ở những người không chuyên chính là việc đánh đồng cấu trúc đối xứng của hai bên phổi, nghĩ rằng bên nào cũng có 2 thùy hoặc 3 thùy như nhau. Thực tế cho thấy không thể dùng tư duy đối xứng hình học để áp đặt lên giải phẫu cơ quan hô hấp của cơ thể người.

Nguyên nhân cốt lõi của sự khác nhau giữa thùy phổi phải và phổi trái nằm ở vị trí của tim. Quả tim của chúng ta nằm ở trung thất, nhưng đỉnh tim lại lệch hẳn sang bên trái. Do đó, phổi trái bắt buộc phải giảm bớt một phần thể tích đáng kể và mất đi thùy giữa để nhường chỗ trống cho tim hoạt động co bóp thoải mái. Thay vào đó, ở phổi trái chỉ còn một mẩu nhu mô nhỏ gọi là lưỡi phổi, vốn được coi là cấu trúc tương đồng tàn tích của thùy giữa bên phổi phải.

Lo lắng tổn thương ở một thùy phổi cụ thể có nguy hiểm tính mạng?

Nhiều người khi nhận kết quả chụp X-quang hoặc CT-scan ngực thấy ghi tổn thương như viêm, xơ, hoặc có nốt mờ ở thùy trên hay thùy dưới phổi phải thì lập tức rơi vào hoảng loạn. Họ sợ rằng lá phổi đã hỏng hoàn toàn. Nhưng đây mới là sự thật khiến bạn nhẹ lòng: câu trả lời cho việc phổi phải có mấy thùy chính là một cơ chế tự vệ thông minh của cơ thể.

Vì mỗi thùy phổi phải hoạt động giống như một chiếc túi khí kín độc lập, có mạch máu và đường dẫn khí riêng biệt, nên các bệnh lý nhiễm trùng cấp tính như viêm phổi thùy thường bị bao vây và cô lập trong phạm vi một thùy duy nhất mà không dễ dàng lan sang các thùy lân cận ngay lập tức.

Thậm chí, trong các trường hợp bệnh lý nghiêm trọng bắt buộc phải can thiệp ngoại khoa, bác sĩ có thể tiến hành phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn một thùy phổi bị bệnh (lobectomy).

Phần nhu mô khỏe mạnh của các thùy còn lại sẽ tự động giãn nở bù trừ một phần để đảm bảo chức năng thông khí, giúp bệnh nhân tiếp tục duy trì cuộc sống bình thường mà không bị suy hô hấp đe dọa tính mạng.

Sự khác nhau giữa thùy phổi phải và phổi trái

Phổi phải (Cấu trúc lớn hơn)

• Có 3 thùy rõ rệt (thùy trên, thùy giữa, thùy dưới)
• Kích thước ngắn hơn nhưng rộng hơn, tổng thể tích lớn hơn phổi trái
• Được chia nhỏ chi tiết thành 10 phân thùy độc lập
• Có 2 khe phân chia là khe xiên và khe ngang

Phổi trái (Cấu trúc hẹp hơn)

• Chỉ có 2 thùy (thùy trên và thùy dưới)
• Dài hơn nhưng hẹp hơn, có khuyết tim sâu ở bờ trước để chứa tim
• Được chia thành 8 đến 9 phân thùy tùy cơ địa
• Chỉ có 1 khe duy nhất là khe xiên chạy chéo

Hành trình điều trị của ông Hùng: Hiểu đúng về tổn thương thùy phổi

Ông Hùng, một kỹ sư xây dựng 55 tuổi tại Đà Nẵng, vô tình phát hiện một nốt mờ bất thường ở vùng ngực sau đợt ho kéo dài lúc thời tiết chuyển mùa nóng ẩm. Kết quả chụp cắt lớp vi tính kết luận ông bị tổn thương khu trú tại thùy giữa của phổi phải, khiến ông vô cùng hoảng sợ và nghĩ mình không qua khỏi.

Sai lầm đầu tiên của ông là tự lên mạng tìm kiếm thông tin rồi suy diễn rằng toàn bộ lá phổi phải đã hỏng. Ông rơi vào trạng thái bỏ ăn, mất ngủ suốt một tuần liền, khiến cơ thể suy nhược nghiêm trọng trước khi có lịch hẹn gặp chuyên gia.

Bước ngoặt đến khi bác sĩ chuyên khoa sử dụng mô hình giải phẫu để giải thích trực quan cho ông hiểu. Bác sĩ chỉ rõ thùy giữa phổi phải hoạt động như một phân khu độc lập, có phế quản nuôi dưỡng riêng biệt nên tổn thương hiện tại đang được cô lập rất tốt.

Sau khi hiểu rõ bản chất phân thùy, ông kiên trì tuân thủ phác đồ điều trị nội khoa kết hợp tập thở sâu. Kết quả sau hai tháng, vùng tổn thương thu hẹp rõ rệt, chức năng hô hấp đạt mức ổn định và ông đã có thể quay lại với công việc giám sát công trường bình thường.

Thông tin trong bài viết này chỉ mang tính chất giáo dục và tham khảo, không thể thay thế cho các chẩn đoán hay lời khuyên y khoa từ chuyên gia. Cấu trúc và tình trạng bệnh lý phổi ở mỗi cá nhân có thể thay đổi rất khác nhau. Luôn luôn tham vấn ý kiến từ bác sĩ chuyên khoa hô hấp trước khi đưa ra các quyết định điều trị hoặc thay đổi chế độ sức khỏe cá nhân.