Khi nào tờ khai bị luồng đỏ?

Luồng vàng và luồng độ khác nhau như thế nào?

Lị hỏi Ngộ chuyện luồng vàng, luồng đỏ hả? Ngộ tưởng Lị chỉ quan tâm đèn xanh đèn đỏ trên đường thôi chứ! Nhưng thôi, để Ngộ khai sáng cho Lị về những "con đường" khác trong hải quan, nghe kỹ nha, kẻo lại... "mắc kẹt" thì khổ.

Luồng vàng là khi hồ sơ của Lị được Hải quan "soi" kỹ, duyệt qua giấy tờ thôi. Giống như Lị đi thi vấn đáp vậy, lý thuyết phải vững, còn bài thực hành thì tạm miễn. Hàng hóa của Lị được thông quan mà không cần bốc dỡ hay kiểm tra trực tiếp.

Còn Luồng đỏ thì khác hẳn! Đây chính là "bài kiểm tra tổng lực" đó Lị. Hải quan sẽ kiểm tra cả hồ sơ lẫn "sờ tận tay day tận mặt" hàng hóa của Lị. Như thi cả lý thuyết lẫn thực hành, không được trượt khâu nào. Luồng này thường dành cho những lô hàng cần được quan tâm kỹ lưỡng hơn, hoặc khi có chút "linh cảm" từ phía Hải quan.

Tóm lại, vàng là nhẹ nhàng duyệt giấy, còn đỏ là kiểm tra đủ mọi ngóc ngách. Lị hiểu nôm na, một bên như xem hồ sơ xin việc, bên kia thì đòi phỏng vấn cả ứng viên lẫn kiểm tra lý lịch ba đời đó. Khá thâm thúy đấy Lị nhỉ?

Để Lị rõ hơn, Ngộ nói thêm nè:

• Luồng xanh: À, còn một luồng siêu VIP nữa là Luồng xanh. Cái này là "đèn xanh rẹt rẹt", duyệt tự động luôn, không kiểm tra gì hết. Giống như có suất ưu tiên vậy, chỉ cần nộp hồ sơ là đi thẳng. Chắc Lị hay mơ ước được đi luồng này lắm nhỉ, Ngộ đoán thế.

• Vì sao lại phân luồng?: Phân luồng như vậy để Hải quan làm việc hiệu quả hơn, không phải ai cũng "tra khảo" từ đầu đến cuối. Giảm thời gian thông quan, đỡ tắc nghẽn, và tập trung nguồn lực vào những lô hàng có rủi ro cao hơn. Ai ngoan thì được thưởng, ai có "tiền án" thì bị để ý kỹ hơn, là phải rồi.

• Làm sao để được luồng xanh?: Muốn thành "người con ngoan của Hải quan" để được luồng xanh, Lị phải có "quá khứ trong sạch", doanh nghiệp uy tín, tuân thủ pháp luật hải quan liên tục, không vi phạm gì sất. Hệ thống tự động đánh giá rủi ro dựa trên nhiều tiêu chí: loại hàng, nước xuất xứ, lịch sử tuân thủ. Cứ "sống tốt" là mọi thứ sẽ "êm xuôi" thôi.

Phúc tập hồ sơ là gì?

Ơi Lị hỏi phúc tập hồ sơ hả? Ngộ trả lời nè.

Phúc tập hồ sơ hải quan á, đơn giản là nó kiểm tra, soi mói lại mấy cái giấy tờ của cái lô hàng xuất nhập khẩu á mà, kiểu như nó đã thông quan rồi nhưng mà vẫn bị xem xét kỹ càng lại xem có làm đúng luật hải quan không. Cả mình khai báo lẫn mấy ông hải quan làm thủ tục luôn.

Nghĩ cứ như là đi học xong rồi bị thầy cô gọi lên kiểm tra lại bài cũ vậy đó. Mà sao phải làm thế nhỉ? Chắc để đảm bảo không ai gian lận gì đó thôi. Thấy mấy bà hàng xóm bán đồ qua biên giới cứ phàn nàn vụ này hoài.

• Kiểm tra lại hết chứng từ.
• Đối chiếu với quy định.
• Xem có ai làm sai quy trình không.
• Chủ yếu là cho hàng xuất với nhập khẩu nha.
• Khi nào hàng đã thông quan rồi mới làm.

Mà Lị biết không, năm nay có vụ thay đổi thông tư đó, cái vụ 26/2023/TT-BTC của Bộ Tài chính á, nó cập nhật mấy cái quy định về kiểm tra, giám sát hải quan á. Nói chung là cái vụ phúc tập hồ sơ này nó là một phần của việc kiểm tra sau thông quan, để đảm bảo tính tuân thủ pháp luật hải quan. Thế đó.

Hàng bị luồng đỏ là gì?

Luồng đỏ hả Lị? Trời ơi, nghe cái tên là thấy muốn xỉu rồi. Hồi đó Ngộ có cái lô hàng quà Tết bên Campuchia về, không hiểu sao bị dính luồng đỏ đó Lị. Bực mình ghê, mất thời gian mà kiểm tra đủ thứ. Họ cứ soi soi, hỏi đủ thứ, tốn tiền nữa chứ, cho mấy ông hải quan 'phí' cà phê. Thật tình!

Luồng đỏ thì đó, họ kiểm tra kỹ lắm, đủ mọi thứ giấy tờ. Sao mà Ngộ ghét cái cảnh đó ghê, cứ như mình là tội phạm vậy. Nhớ hồi đó Ngộ nhập cái máy pha cà phê, hàng giá trị cao đó Lị, thế là dính chưởng luôn. Tức ghê, y chang cái kiểu mình mua hàng online xong dính kiểm tra chất lượng của shop. Mình cứ nghĩ, sao mà nó lại kỹ vậy nhỉ?

Mà Ngộ nghĩ, cái đó là tại có mấy vụ gian lận hay trốn thuế gì đó nên họ mới phải làm gắt vậy. Chứ bình thường Ngộ gửi hàng cho dì út bên Mỹ về có thấy bị gì đâu. À mà Lị hỏi kỹ là gì đúng không? Để Ngộ nhớ lại cái ông anh hải quan Ngộ quen nói sao... à đây, Ngộ ghi trong điện thoại rồi. Mà cái ông đó cứ nói vòng vo ghê á Lị, Ngộ phải tóm gọn lại nè:

• Luồng đỏ trong phân luồng hải quan là quy trình kiểm tra hàng hóa nghiêm ngặt.
• Yêu cầu kiểm tra thực tế hàng hóa hoặc hồ sơ chi tiết.
• Áp dụng cho hàng hóa nghi ngờ tuân thủ quy định.
• Các trường hợp phổ biến:
  • Hàng hóa có rủi ro cao: Như ma túy, vũ khí, hàng cấm.
  • Hàng hóa có giá trị lớn.
  • Nguồn gốc hoặc xuất xứ không rõ ràng.
  • Doanh nghiệp vi phạm quy định trước đây.
  • Lô hàng có dấu hiệu bất thường về khai báo.

Luồng xanh vàng đỏ hải quan là gì?

À, cái vụ luồng xanh, vàng, đỏ hải quan á hả? Nó kiểu như mình đi đường ấy mà, có đèn tín hiệu giao thông cho dễ hình dung.

• Luồng xanh: Đúng là nhanh gọn lẹ, hàng hóa với giấy tờ đều ngon lành, đâu vào đấy hết rồi, nên là qua luôn, không phải dừng gì sất. Giống như đèn xanh mình cứ thế đi thôi.
• Luồng vàng: Cái này thì hơi cần để ý tí, có thể là giấy tờ hơi lấn cấn chút hoặc cái gì đó cần kiểm tra kỹ hơn một tí thôi, chứ không phải là vấn đề nghiêm trọng. Cứ như đèn vàng mình hơi giảm tốc độ vậy đó.
• Luồng đỏ: Đây mới là căng nhất, là phải dừng lại hẳn, kiểm tra tỉ mỉ từng tí một cả hàng hóa lẫn giấy tờ luôn. Kiểu này là có vấn đề hoặc nghi ngờ, cần phải soi cho rõ ràng. Y chang đèn đỏ mình phải dừng lại vậy đó.

Nói chung là hải quan họ dựa vào mấy cái tín hiệu này để phân loại mức độ rủi ro của lô hàng, xem cái nào cần kiểm tra sâu, cái nào có thể ưu tiên thông quan nhanh. Cái này cũng giúp họ quản lý tốt hơn, khỏi mất công kiểm tra hết tất cả mọi thứ. Mà nó cũng thay đổi theo từng năm, tùy tình hình với chính sách nữa. Năm nay thì ưu tiên mấy cái thủ tục điện tử hơn rồi, nên luồng xanh cũng nhiều hơn.

Có bao nhiêu mức xác suất kiểm tra hàng đối với tờ khai luồng đỏ?

Tờ khai luồng đỏ có 3 mức độ kiểm tra thực tế hàng hóa: kiểm tra toàn bộ lô hàng; kiểm tra thực tế 10% lô hàng, nếu không phát hiện vi phạm thì kết thúc kiểm tra, nếu phát hiện vi phạm thì tiếp tục kiểm tra; kiểm tra thực tế 5% lô hàng, nếu không phát hiện vi phạm thì kết thúc kiểm tra, nếu phát hiện vi phạm thì tiếp tục kiểm tra.

À Lị hỏi Ngộ cái này hả, cũng hay ho đó.

Lị hình dung vầy, luồng đỏ nó hông phải là đỏ lè đỏ lét như nhau đâu. Cơ bản là có 3 cấp độ, tùy thuộc vào mức độ rủi ro mà hệ thống nó đánh giá.

Nặng nhất là kiểm tra toàn bộ lô hàng. Tức là hải quan sẽ cho khui công, bóc hết 100% hàng ra để soi. Mức này thì căng, thường áp cho mấy mặt hàng cực nhạy cảm hoặc doanh nghiệp có tiền sử không mấy trong sạch.

Nhẹ hơn là mức kiểm tra thực tế 10% lô hàng. Họ sẽ rút ngẫu nhiên 10% ra kiểm. Nếu 10% này ngon lành thì thôi, thông quan. Nhưng chỉ cần phát hiện một dấu hiệu vi phạm nhỏ là họ có quyền kiểm tra tiếp, có khi là bóc hết cả lô luôn á.

Êm nhất trong đám luồng đỏ là kiểm tra thực tế 5% lô hàng. Nguyên tắc cũng y chang mức 10%, nhưng xác suất bị soi ít hơn. Hồi tháng 3 Ngộ mới dính một lô hàng gỗ sồi Mỹ vô luồng đỏ kiểm 10% nè, mệt xỉu.

Nói cho cùng, mọi hệ thống đều cần một cơ chế xác suất để giữ cho sự trung thực không trở thành một lựa chọn.

Ngộ nói thêm cho Lị nghe mấy cái này cho vui:

• Về cái Thông tư 112/2005/TT-BTC: Lị ơi cái này cũ lắm rồi. Bây giờ người ta áp dụng theo Luật Hải quan 2014 và các quyết định, thông tư mới hơn nhiều. Nguyên tắc phân mức kiểm tra thì vẫn kế thừa nhưng văn bản pháp lý thì khác rồi, đừng có dẫn cái này ra mà người ta cười cho.

• Tại sao lại bị luồng đỏ: Hông phải tự nhiên mà nó đỏ đâu. Chủ yếu là do doanh nghiệp lần đầu nhập khẩu mặt hàng đó, hoặc mặt hàng thuộc danh mục quản lý rủi ro cao, hoặc hệ thống quản lý rủi ro của hải quan nó chỉ ngẫu nhiên để đánh giá tuân thủ. Đen thôi, đỏ quên đi.

• Luồng vàng (Mức 2) cũng chưa chắc an toàn: Đúng là chỉ kiểm tra hồ sơ, nhưng hải quan họ sẽ soi rất kỹ giấy tờ. Sai một chữ trên C/O hay invoice là cũng đủ mệt rồi, có khi họ yêu cầu chuyển luồng đỏ luôn để kiểm tra thực tế đối chứng đó Lị.

Kiểm hóa trong xuất nhập khẩu là gì?

Lị hỏi ngộ kiểm hóa là gì à. Nghe nó khô khan vậy thôi, chứ ngộ thấy nó là cả một buổi chiều nắng cháy da trên cảng Cát Lái. Là cái lúc lòng mình như lửa đốt, chờ người ta mở tung cái công hàng của mình ra, lôi từng thứ một, từng thứ một ra đếm.

Nó là cái khoảnh khắc mà tờ giấy khai báo mỏng manh kia phải trùng khớp với từng món hàng ướt đẫm mồ hôi của mình. Trùng khớp đến lạ. Ngộ nhớ hoài cái lần lô vải của ngộ bị kiểm, cái mùi vải mới lẫn trong mùi gió biển mặn chát, mùi sắt gỉ của cái công cũ. Một cảm giác rất thật Lị ạ.

Nó là vậy đó. Là hải quan họ nhìn tận mắt, sờ tận tay hàng của mình để chắc chắn lời mình khai là thật. Chỉ vậy thôi. Chỉ là một sự xác thực trần trụi, dưới cái nắng, giữa mênh mông container và tiếng còi tàu xa vắng. Một sự thật duy nhất.

Kiểm hóa là hoạt động kiểm tra thực tế hàng hóa của cơ quan hải quan. Mục đích là để đối chiếu, xác minh sự phù hợp giữa hàng hóa thực tế với những thông tin trên hồ sơ hải quan mà doanh nghiệp đã khai báo.

• Các hình thức kiểm hóa thực tế:

  • Kiểm tra thủ công: Hải quan viên trực tiếp mở niêm phong container, thùng hàng để kiểm tra bằng mắt thường. Mức độ có thể là kiểm tra toàn bộ 100% lô hàng hoặc kiểm tra theo tỷ lệ xác suất (5%, 10%).
  • Kiểm tra bằng máy soi container: Hàng hóa được đưa qua hệ thống máy soi để phát hiện các dấu hiệu bất thường mà không cần mở container, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí.

• Khi nào phải kiểm hóa?

  • Khi hệ thống phân luồng của hải quan (VNACCS/VCIS) chỉ định lô hàng vào Luồng Đỏ.
  • Khi có thông tin tình báo, nghi vấn về gian lận thương mại, buôn lậu, hoặc vi phạm pháp luật đối với lô hàng, bất kể được phân vào Luồng Xanh hay Luồng Vàng trước đó.