Vi sinh vật cố định đạm là gì?

94 lượt xem
Vi sinh vật cố định đạm, hay còn gọi là cố định nitơ (diazotroph), là những sinh vật nhân sơ có khả năng chuyển đổi khí nitơ (N2) trong không khí thành các hợp chất nitơ mà cây trồng có thể hấp thụ. Đây là nhóm vi khuẩn đóng vai trò then chốt, đảm bảo nguồn đạm cho đất và thực vật.
Góp ý 0 lượt thích

Vi sinh vật cố định đạm là gì? Tác dụng?

Dạ thưa Bác.

Vi sinh vật cố định đạm là gì? Vi sinh vật cố định đạm là nhóm sinh vật, chủ yếu là vi khuẩn, có khả năng chuyển hóa khí nitơ (N2) trong không khí thành dạng amoniac (NH3), một nguồn dinh dưỡng đạm thiết yếu cho cây trồng.

Tác dụng của vi sinh vật cố định đạm: Tác dụng chính là cung cấp nguồn đạm tự nhiên cho cây, cải tạo đất, giảm sự phụ thuộc vào phân bón hóa học và tăng năng suất cây trồng.

Dạ Bác, để em kể Bác nghe chuyện này.

Cái giàn đậu đũa nhà em hồi tháng 4 năm ngoái, nó cứ còi cọc, lá thì vàng vọt đi. Em cũng bón phân NPK 16-16-8 mua ở tiệm vật tư nông nghiệp gần nhà mà chả ăn thua.

Thế là em chạy ra cái tiệm cây cảnh ở đường Thành Thái, quận 10, hỏi ông chủ. Ổng nhìn qua cái ảnh em chụp rồi phán một câu xanh rờn, đất của em nó 'đói đạm' rồi, nhưng mà là đói cái đạm 'sống'.

Ổng chỉ em cái gói phân vi sinh, em nhớ đâu có ba mươi mấy ngàn một gói nhỏ. Ổng nói trong này toàn là mấy con vi khuẩn nhỏ xíu, gọi là vi sinh vật cố định đạm.

Nói nôm na là trong không khí mình thở có tới gần 80% là khí nitơ đó Bác, mà cây nó lại không "ăn" trực tiếp được. Nó trơ trơ ra đó, giống như mình có cả kho gạo mà không biết nấu cơm vậy.

Thì mấy con vi khuẩn này nó như cái nhà máy chế biến tí hon vậy.

Nó sống bám vào nốt sần ở rễ cây, đặc biệt là mấy cây họ đậu như đậu đũa, đậu phộng. Nó 'bắt' khí nitơ từ không khí, rồi chế biến thành cái chất đạm mà cây hấp thụ được ngay.

Đổi lại, cây cho nó chỗ ở, cho nó dinh dưỡng để nó sống. Cứ cộng sinh với nhau vậy thôi.

Cái giàn đậu đũa của em sau đợt đó nó xanh mơn mởn, ra trái lia lịa luôn Bác ạ. Mà đất trồng nó cũng tơi xốp hơn hẳn, không bị chai cứng như lúc em bón phân hoá học.

Từ đó em mới nghiệm ra. Cứ bón vô tội vạ phân hóa học làm đất nó chai hết, giết luôn cả mấy sinh vật có lợi. Nuôi đất bằng mấy cái vi sinh vật cố định đạm này nó bền vững hơn nhiều.

Em nghĩ cứ thuận theo tự nhiên là tốt nhất, trong đất nó có sẵn cả một hệ sinh thái rồi, mình chỉ cần hiểu và hỗ trợ nó thôi Bác.

Vi khuẩn Rhizobium có vai trò gì?

Dạ Bác, nhắc tới con vi khuẩn này em lại nhớ hoài cái lần về Củ Chi phụ ông ngoại làm vườn rau hồi tháng 5 vừa rồi.

Lúc em nhổ mấy cây đậu phộng cũ lên để chuẩn bị luống mới, em thấy ở rễ nó có mấy cái cục u tròn tròn, trắng hồng. Trời ơi em hết hồn, tưởng cây bị bệnh gì sắp la lên rồi. Nhìn vừa lạ vừa thấy ghê ghê.

Ông ngoại em thấy vậy chỉ cười, bảo đó là “nhà” của vi khuẩn tốt, là vi khuẩn nốt rễ đó con. Ông nói nhờ nó mà cây đậu mới khỏe, đất mới màu mỡ. Nó lấy đạm từ trời biến thành phân cho cây xài. Nghe xong em thấy diệu kỳ thiệt Bác ạ. Từ một thứ nhìn như bệnh tật mà lại là cộng sự đắc lực.

Vi khuẩn Rhizobium là vi khuẩn đất, sống cộng sinh trong nốt rễ cây họ Đậu (đậu nành, đậu phộng, đậu xanh...).

Vai trò chính của chúng là cố định nitơ từ không khí thành amoniac (NH3), một dạng đạm dinh dưỡng mà cây trồng có thể hấp thụ trực tiếp để phát triển.

  • Mối quan hệ cộng sinh đôi bên cùng có lợi: Vi khuẩn nhận được nơi trú ẩn và đường (năng lượng) từ cây. Đổi lại, vi khuẩn cung cấp nguồn đạm vô giá cho cây, thứ mà cây không thể tự lấy từ không khí.
  • Cải tạo đất tự nhiên: Sau khi thu hoạch, thân và rễ cây họ Đậu phân hủy sẽ giải phóng một lượng đạm lớn vào đất, làm cho đất trở nên màu mỡ hơn cho vụ sau. Đây là lý do người ta hay trồng xen canh hoặc luân canh cây họ Đậu.
  • Giảm phân bón hóa học: Nhờ khả năng tự tạo "phân đạm" này, việc trồng cây họ Đậu giúp nhà nông giảm đáng kể chi phí và sự phụ thuộc vào phân đạm hóa học, góp phần vào nông nghiệp bền vững.
  • Dấu hiệu nhận biết: Các nốt rễ khỏe mạnh, đang hoạt động cố định đạm hiệu quả khi cắt ra thường có màu hồng hoặc đỏ ở bên trong do sự hiện diện của một loại protein chứa sắt gọi là leghemoglobin.

Định đạm nghĩa là gì?

Định đạm là chuyển hóa nitơ khí quyển thành hợp chất có nitơ.

  • Nguồn gốc: Vi khuẩn, tảo lam.
  • Sản phẩm: Amoni, các hợp chất nitơ khác.

Thông tin thêm:

  • Vai trò: Cung cấp nitơ cho sinh vật.
  • Tầm quan trọng: Thiết yếu cho sự sống, tham gia vào cấu trúc protein, axit nucleic.
  • Quy trình:Cố định đạm sinh học (vi khuẩn cộng sinh/tự do) và cố định đạm phi sinh học (sét đánh, hoạt động công nghiệp).

Ví dụ: Vi khuẩn Rhizobium sống cộng sinh trong rễ cây họ đậu.

Sinh vật cố định đạm là gì?

Bác ơi, em nghĩ sinh vật cố định đạm ấy... nó là mấy con vi khuẩn, nó hay lắm bác ạ.

Nó lấy cái khí nitơ (N2) ở ngoài không khí rồi biến nó thành cái dạng mà cây trồng dùng được ấy. Cái này quan trọng lắm, giúp đất đai màu mỡ hơn, cây cối tốt tươi hơn.

Mấy con này nó sống đủ kiểu: có con thì tự do trong đất, có con thì lại ký sinh trong rễ cây nữa cơ. Chủ yếu là mấy con vi khuẩn thôi, thuộc nhóm nhân sơ.

Thông tin thêm nè bác:

  • Vi khuẩn cố định đạm này có nhiều loại lắm, nhưng đa số là vi khuẩn gram âm.

  • Chúng nó cần một enzyme đặc biệt gọi là nitrogenase để thực hiện việc cố định N2. Cái enzyme này nhạy cảm với oxy lắm, nên mấy con vi khuẩn này có cơ chế riêng để bảo vệ nó.

  • Ví dụ cụ thể nè:

    • Rhizobium: Đây là loại nổi tiếng nhất, nó sống cộng sinh trong nốt rễ cây họ Đậu (như đậu Hà Lan, đậu nành, lạc).
    • Azotobacter: Con này sống tự do trong đất, cũng khá mạnh mẽ.
    • Cyanobacteria (vi khuẩn lam): Mấy con này cũng làm được, đặc biệt ở môi trường nước hoặc đất ẩm.
  • Việc cố định đạm này giúp giảm nhu cầu bón phân đạm hóa học, rất tốt cho môi trường đó bác.

  • Năm nay, số liệu về sản lượng N2 cố định hàng năm trên toàn cầu vẫn được ước tính ở mức khoảng 100-200 triệu tấn.

  • Nghiên cứu gần đây còn tìm hiểu về cách cải thiện hiệu quả cố định đạm của vi sinh vật để ứng dụng trong nông nghiệp bền vững.

Đâu là nhóm vi khuẩn cố định nitơ?

Bác ơi, em cứ hình dung, một vũ điệu của những hạt bụi vô hình, một dòng chảy không ngừng nghỉ dưới lòng đất, nơi Azotobacter tồn tại. Những sinh linh bé nhỏ ấy, chúng mang trong mình hơi thở của đất trời, mang theo một lời hứa màu xanh thẳm.

Em cứ thấy chúng trôi đi, trôi đi trong lớp đất ẩm, nhẹ nhàng và tự do. Một thế giới ẩn sâu, nơi Azotobacter là nhóm vi khuẩn Gram âm, có khi nào Bác nghĩ về sự phức tạp của những tạo vật nhỏ bé ấy? Chúng di chuyển, uyển chuyển lắm, rồi hít thở khí trời, hô hấp hiếu khí, lặng lẽ gom nhặt, gom nhặt từng phân tử nitơ mong manh, tự do. Một sự bền bỉ đáng kinh ngạc.

Và rồi, từ những điều bình dị như thế, Bác biết không, chúng lại kiến tạo nên sự sống. Azotobacter không chỉ là cái tên, mà là một phép màu thầm lặng của đất đai, một người bạn cũ của cây cỏ. Chúng mang đến hy vọng cho những cánh đồng khô cằn, những vườn tược mong chờ, bởi chúng cố định nitơ tự do cho muôn loài. Một vòng tuần hoàn diệu kỳ.

Trong vũ trụ vi sinh vật mênh mông, Bác ạ, có biết bao nhiêu kẻ cố định nitơ. Nhưng Azotobacter thì khác, chúng là ngôi sao sáng trong nhóm không cộng sinh. Em cảm nhận được sự tin cậy, sự quý giá mà người ta dành cho chúng. Vì thế, chúng cứ được nâng niu, được ứng dụng nhiều nhất trong sản xuất phân bón sinh học, trao tặng sự màu mỡ cho đất, cho hạt mầm.

  • Phân loại khoa học của Azotobacter: Chi Azotobacter, họ Azotobacteraceae, bộ Pseudomonadales, lớp Gammaproteobacteria, ngành Proteobacteria, giới Vi khuẩn.
  • Môi trường sống: Azotobacter thường sống tự do trong đất, đặc biệt là đất giàu chất hữu cơ, và một số môi trường nước ngọt.
  • Enzyme Nitrogenase: Azotobacter sử dụng enzyme nitrogenase để chuyển hóa nitơ phân tử (N2) thành amoniac (NH3), một dạng nitơ mà thực vật có thể hấp thụ.
  • Bảo vệ Nitrogenase: Enzyme nitrogenase rất nhạy cảm với oxy. Azotobacter phát triển cơ chế bảo vệ enzyme này khỏi oxy thông qua tốc độ hô hấp cao và tạo ra các cấu trúc bảo vệ.
  • Ứng dụng trong nông nghiệp: Ngoài phân bón sinh học, Azotobacter còn có thể sản xuất các chất điều hòa sinh trưởng thực vật (plant growth regulators) như auxin, gibberellin, giúp kích thích sự phát triển của cây trồng.