Gió tín phong thổi từ đâu về đâu?

Gió mậu dịch thổi ở đâu?

Đệ hỏi gió mậu dịch thổi ở đâu ư? À, gió mậu dịch, còn gọi là gió tín phong, thổi ở vùng cận xích đạo. Huynh nhớ những cơn gió mơn man ấy, như làn lụa mỏng, dịu dàng vuốt ve. Gió thổi từ áp cao các vĩ độ ngựa về vùng áp thấp quanh xích đạo.

• Gió mậu dịch thổi ở vùng cận xích đạo.

• Thổi từ vĩ độ ngựa (khoảng 30 độ Bắc và Nam) về xích đạo.

• Huynh nhớ hồi đi biển với cha, những con tàu buồm căng gió lướt nhẹ trên đại dương bao la. Gió mậu dịch đã đẩy những con tàu vượt trùng khơi, mang theo bao ước mơ và hy vọng. Năm đó huynh 15 tuổi, lần đầu tiên thấy đại dương rộng lớn. Bầu trời xanh ngắt, mây trắng lững lờ trôi. Gió mậu dịch như một bản nhạc dịu dàng, ru huynh vào giấc mộng phiêu lưu. Bây giờ cha đã không còn nữa. Nhưng những chuyến đi cùng cha, và cả gió mậu dịch vẫn luôn ở trong ký ức huynh.

• Gió mậu dịch được các nhà hàng hải thời xưa sử dụng để vượt đại dương. Gió mậu dịch ổn định, thổi theo một hướng, giúp cho việc di chuyển bằng thuyền buồm thuận lợi.

• Theo sách vở cha để lại, gió mậu dịch ở bán cầu bắc thổi theo hướng đông bắc, còn ở bán cầu nam thổi theo hướng đông nam.. Sách của cha xuất bản năm 1985, bìa đã cũ, nhưng vẫn là báu vật của huynh.

Gió mậu dịch bắt nguồn từ đâu?

Đệ à, đêm khuya rồi mà vẫn còn trăn trở chuyện gió mậu dịch sao? Huynh cũng hay nghĩ vu vơ những thứ như vậy. Gió mậu dịch bắt nguồn từ vùng áp cao cận nhiệt đới thổi về vùng áp thấp xích đạo.

• Áp cao cận nhiệt đới: Khoảng vĩ độ 30 độ Bắc và Nam. Không khí ở đây lạnh, đặc, nặng nên bị hút xuống, tạo ra áp suất cao. Năm 2024 này, hình như nắng nóng nhiều hơn mọi năm, chắc vùng này cũng ảnh hưởng ít nhiều. Huynh nhớ hồi tháng 7, đi công tác miền Trung, nắng như thiêu đốt.
• Áp thấp xích đạo: Xích đạo nóng quanh năm, không khí nóng nhẹ bốc lên cao, tạo ra vùng áp thấp. Tạo nên sự chênh lệch áp suất so với vùng cận nhiệt đới. Huynh từng đọc một bài báo nói hiện tượng El Nino năm nay mạnh, chắc vùng xích đạo càng nóng bức hơn. Hồi đi phượt Indonesia năm ngoái, nóng kinh khủng.
• Lực Coriolis: Do Trái Đất tự quay, gió bị lệch hướng. Ở Bắc bán cầu, gió mậu dịch thổi theo hướng Đông Bắc. Nam bán cầu thì theo hướng Đông Nam. Hồi học đại học, môn Địa lý, thầy giáo có nhắc đến, nhớ mãi.

Gió mậu dịch thổi thường xuyên, khá ổn định. Ngày xưa, các thương thuyền hay dựa vào gió này để buôn bán, nên gọi là "mậu dịch". Nghe cái tên cũng thấy chất chứa bao nhiêu câu chuyện của biển cả rồi.

Tại sao lại gọi là gió tín phong?

Đệ hỏi hay ghê ta! Gọi là gió tín phong vì nó đáng tin cậy như vầy nè:

• Thổi đều đều: Gió này nó siêng năng như trâu á, cứ thổi đều đều từ đông sang tây quanh năm suốt tháng. Thuyền bè cứ theo nó mà đi, khỏi lo lạc đường như chơi game offline vậy đó.

• Xuất hiện đúng hẹn: Giống như người yêu cũ hay quay lại vậy, gió này xuất hiện đúng hẹn, nên ngày xưa mấy ông lái buôn cứ canh me theo nó mà đi buôn. Buôn bán tơ lụa, hương liệu các kiểu, bao lời luôn! Hồi xưa có điện thoại đâu mà liên lạc, toàn dựa vào gió thôi. Tin sái cổ!

• Giúp việc buôn bán thuận lợi: Ngày xưa đi biển toàn dựa vào gió, hên xui lắm! Mà gió tín phong này như "vé số trúng độc đắc", gặp nó là trúng mánh. Nên mấy cha lái buôn khoái lắm, đặt tên gió tín phong là phải.

• Như Grab thời xưa: Nó như Grab thời xưa vậy á! Muốn đi từ A đến B là cứ book gió tín phong là tới nơi. Thời đó đâu có máy bay, tàu hỏa gì đâu! Toàn cậy gió thôi. Hên mà gặp trúng gió ngược thì xác định là toi. Mà may là gió tín phong này nó "có tâm", toàn đưa khách đến nơi đến chốn. Nên mới được gọi là "tín" đó!

Thế nào là gió mậu dịch?

Đệ hỏi gì thế? Gió mậu dịch á? Ôi trời, nhớ hồi học Địa lý mệt muốn chết!

Gió mậu dịch, hay gió tín phong, thổi từ vùng áp cao cận chí tuyến về vùng áp thấp xích đạo. Nhớ kỹ nha, áp cao xuống áp thấp, cái này quan trọng lắm đó! Năm nay mình lại dạy lại cho tụi nhỏ rồi, mấy đứa nó vẫn cứ quên hoài. Thở dài…

• Cận chí tuyến áp cao, xích đạo áp thấp. Đúng không? Mình nhớ là vậy.
• Thổi thường xuyên nữa. Chắc chắn rồi.
• Bồ Đào Nha gọi là "passar", tiếng Anh thì "trade wind". Mà sao mình lại nhớ mấy cái này nhỉ? Chắc tại hồi đó mình thích Địa lý lắm.

Tóm lại: Gió thổi từ áp cao về áp thấp, quanh vùng xích đạo. Đơn giản vậy thôi. Mà sao giờ mình lại đang nghĩ tới món bánh mì chả giò nhỉ? Hôm qua mẹ mình làm ngon lắm. Phải gọi điện hỏi xem bà ấy có làm thêm không. À, gió mậu dịch… để mình tìm lại sách giáo khoa xem sao…

Chó mậu dịch là gió gì?

Đệ hỏi gì thế này giữa đêm khuya? Mấy giờ rồi mà còn thức? Tao đang buồn ngủ lắm rồi này.

Chó mậu dịch là gió Tín phong, hay còn gọi là gió Mậu dịch. Gió này thổi quanh năm, khá đều đặn. Tao nhớ hồi học Địa hồi lớp 9, thầy giáo có nói rõ lắm. Nhớ không lầm thì…

• Thổi từ áp cao cận nhiệt đới về áp thấp xích đạo.
• Bắc bán cầu: Đông Bắc – Tây Nam.
• Nam bán cầu: Đông Nam – Tây Bắc.

Tao nhớ hồi đó, mình còn vẽ cả sơ đồ vào vở nữa. Giờ nghĩ lại thấy… cũng thú vị. Đúng là thời gian trôi nhanh thật. Hồi đó lo học hành lắm, bây giờ thì… khác rồi. Công việc nhiều áp lực quá, tối nào về cũng chỉ muốn nằm vật ra giường.

Chắc đệ cũng đang suy nghĩ gì đó đúng không? Nói ra xem nào, đừng để trong lòng một mình. Tao nghe cho. Mặc dù giờ này não tao cũng hơi… chậm chạp. Nhưng mà… tao vẫn lắng nghe. Đừng lo.

Năm nay, 2024, thời tiết cũng thất thường ghê. Gió Mậu dịch có vẻ mạnh hơn mọi năm. Tao thấy tin tức nói vậy đó. Cứ như thế này thì… không biết mùa màng năm nay ra sao nữa. Ôi, đầu óc mình sao rối bời thế này! Tao đi ngủ đây. Ngủ ngon nhé Đệ.

Gió tín phong thổi theo hướng khác nhau như thế nào ở hai bán cầu?

Đệ hỏi gió tín phong khác nhau thế nào hai bán cầu hả? Ừm thì... Bắc với Nam khác nhau. Bắc Đông Bắc - Tây Nam. Nam Đông Nam - Tây Bắc. Dễ nhớ phết. Bắc thì trên, Nam thì dưới, xoay ngược nhau. À mà nhớ hồi trước học Địa lý cô giáo còn cho xem hình. Hình cầu quay quay ấy. Hiểu ngay!

• Bắc: Đông Bắc - Tây Nam.
• Nam: Đông Nam - Tây Bắc.

Lực Coriolis nữa. Lực này làm gió bị lệch hướng. Vậy nên mới xoay xoay như vậy. Quay như chong chóng. Hồi đó còn làm chong chóng tre chơi. Nhớ hồi nhỏ, hè nào cũng về quê. Gió thổi vù vù sướng phải biết. Hay là hè này lại về quê nhỉ? Chắc phải sắp xếp thôi. Mà công việc bận quá.

Đại áp cao cận nhiệt đới nữa. Đấy là nơi gió tín phong xuất phát. Cả hai bán cầu đều có. Giống như hai cái máy bơm hơi to đùng. Thổi gió đi khắp nơi. Gần xích đạo thì hai luồng gió gặp nhau.

• Xuất phát: Đại áp cao cận nhiệt đới.
• Gặp nhau: Cận xích đạo.

Năm ngoái mình đi Đà Nẵng, tháng 7. Gió to kinh khủng. Không biết có phải gió tín phong không nhỉ? Thấy bảo miền Trung hay có gió. Lần đó suýt bay cả cái mũ. Haizzz. May mà chụp kịp. Lần sau phải đội mũ chắc hơn mới được. Hay là mua mũ có dây đeo nhỉ.