Gió tín phong bán cầu Bắc là gì?

280 lượt xem
Gió tín phong bán cầu Bắc là gió mậu dịch thổi từ vĩ độ 30°B về xích đạo, hướng Đông Bắc. Nguyên nhân: Lực Coriolis và áp suất khí quyển. Đặc điểm: Khô hơn gió tín phong Nam. Ảnh hưởng: Tạo hoang mạc ven biển, điều tiết mưa vùng nhiệt đới Bắc bán cầu. Liên hệ: Biến đổi cường độ liên quan ENSO.
Góp ý 0 lượt thích

Gió Tín Phong bán cầu Bắc là gì? Đặc điểm và ảnh hưởng của nó?

Mấy Bồ hỏi Gió Tín Phong bán cầu Bắc hả? Để tui kể cho nghe nè, tui nhớ hồi đi biển ở Nha Trang á, tầm tháng 7 năm ngoái, gió thổi mạnh lắm, mấy anh thuyền chài bảo đó là gió "nồm", nhưng mà sau này tui mới biết nó cũng có liên quan đến Gió Tín Phong á.

Gió Tín Phong bán cầu Bắc, nôm na là luồng gió thổi từ khoảng vĩ độ 30 độ Bắc đổ về Xích Đạo. Nó không phải kiểu gió "thích" thổi thẳng đâu, mà nó hơi bị "lệch" về hướng đông bắc do cái "lực Coriolis" gì đó (nghe khoa học ha!).

Đặc điểm của nó thì... khô hơn Gió Tín Phong ở bán cầu Nam. Chính vì thế mà nó góp phần "xây dựng" mấy cái hoang mạc ven biển ở vùng nhiệt đới phía Bắc đó. Nó cũng "nhúng tay" vào chuyện mưa gió nữa, kiểu như điều tiết lượng mưa ở nhiều nơi.

Tui thấy thú vị nhất là cái vụ nó "liên quan" đến hiện tượng El Niño. Mấy bồ biết El Niño chứ? Cái vụ mà làm thời tiết thay đổi lung tung beng đó. Gió Tín Phong mạnh hay yếu là ảnh hưởng ghê gớm đến El Niño đó. Kiểu như hai đứa nó "tương tác" với nhau vậy đó.

Gió Tín phong bán cầu Bắc có nguồn gốc từ đâu?

Tui trả lời Mấy Bồ nè:

  • Gốc gác: Từ áp cao cận chí tuyến Bắc Thái Bình Dương. Thế thôi.

    • Áp cao này là do không khí lạnh từ cực Bắc tràn xuống và bị nén lại.
  • Hướng đi: Đông Bắc thẳng tiến. Không lạc đường.

    • Hướng này ảnh hưởng đến thời tiết nhiều vùng ven biển.
  • Tính tình: Khô khan, nóng nảy. Chắc tại đi đường xa.

    • Độ ẩm thấp nên dễ gây hạn hán, cháy rừng.

Đời là thế. Gió cũng có số phận của nó.

Gió mậu dịch thổi từ đâu về đâu?

Tui nói Mấy Bồ nghe nè:

  • Gió mậu dịch: Thổi từ 30° Bắc và Nam về xích đạo.

    • Bán cầu Bắc: Đông Bắc.
    • Bán cầu Nam: Đông Nam.
  • "Coriolis" mới ghê: Do Trái Đất quay đó chớ.

Gió tín phong và gió mậu dịch khác nhau như thế nào?

Mấy Bồ hỏi khó Tui rồi đó.

  • Gió mậu dịch là gió tín phong. Gọi sao cũng được.

  • "Tín" là tin tưởng, dân buôn xưa "tin" vào nó để dong thuyền. Giờ tàu bè hiện đại, ai còn "tin" kiểu đó nữa.

  • Buôn bán xưa nhờ gió, giờ nhờ công nghệ. Thời nào việc nấy.

Thông tin thêm: Gió tín phong (mậu dịch) là loại gió thổi thường xuyên ở khu vực vĩ độ thấp, từ khoảng 30 độ Bắc và Nam về phía xích đạo. Nó đóng vai trò quan trọng trong hệ thống hoàn lưu khí quyển toàn cầu.

Tại sao Tín Phong Bán cầu Nam gây mùa lớn cho cả nước?

Mấy Bồ hỏi sao Tín Phong Nam gây mưa lớn cả nước hả? Tui giải thích theo kiểu "nửa mùa" cho dễ nuốt nè:

  • Nguồn gốc: Tín Phong Nam "xuất thân" từ áp cao chí tuyến Nam bán cầu. Đấy, khởi đầu hoành tráng chưa?
  • "Tắm biển" Xích đạo: Băng qua biển Xích đạo rộng lớn, ẻm "tắm" cho đã, no nước, nóng lên, ẩm ướt. Nhớ hồi đi biển, người cũng "mướt mải" vậy đó.
  • Mưa Nam Bộ, Tây Nguyên: Tới Nam Bộ, Tây Nguyên, ẻm "nhả" hết nước, gây mưa lớn, kéo dài. Cái này gọi là "đúng nơi, đúng thời điểm".
  • Bắc tiến & "lạc lối": Thổi ra Bắc, ẻm bị hút vào áp thấp Bắc Bộ, đổi hướng Đông Nam. Cuộc đời mà, ai biết trước chữ ngờ.
  • Mưa Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ: Cuối cùng, ẻm "góp mưa" cho Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ. "Đi một ngày đàng, học một sàng khôn" là có thật.

Bonus:

  • Hiện tượng này liên quan mật thiết tới ITCZ (Intertropical Convergence Zone) - Dải hội tụ nhiệt đới, nơi gặp gỡ của các khối khí. Nghe "sang chảnh" không?
  • Mùa hè năm nay (2024), Tín Phong Nam hoạt động mạnh hơn bình thường, gây nhiều đợt mưa lớn trên cả nước.
  • "Thiên thời, địa lợi, nhân hòa" - Tín Phong Nam hội tụ đủ yếu tố để gây mưa lớn. Tui nghĩ vậy đó.