Lục thư trong tiếng Trung là gì?

1 năm trước 134 lượt xem

Lục thư (六書) trong tiếng Trung là sáu phương pháp tạo và sử dụng chữ Hán, phản ánh quá trình phát triển phức tạp của hệ thống chữ viết này. Bao gồm bốn phương pháp tạo chữ: Tượng hình (象形): Mô phỏng hình dạng vật thể. Chỉ sự (指事): Dùng ký hiệu trừu tượng biểu đạt ý niệm. Hội ý (會意): Ghép hai hay nhiều hình tượng để tạo ý nghĩa mới. Hình thanh (形聲): Kết hợp bộ thủ (phần chỉ nghĩa) và thanh (phần chỉ âm). Và hai phương pháp sử dụng chữ: Chuyển chú (轉注): Sử dụng chữ này để giải thích chữ khác, dựa trên mối liên hệ về nghĩa. Giả tá (假借): Sử dụng chữ này để thay thế cho chữ khác có âm đọc giống nhau. Lục thư là nền tảng lý luận quan trọng để hiểu sự hình thành và phát triển của chữ Hán.

Góp ý 0 lượt thích

Có thể bạn muốn hỏi?Nhiều hơn

Lục thư tiếng Trung là gì? Ý nghĩa và ứng dụng?

Đệ hỏi huynh Lục Thư hả? Để huynh kể cho nghe, cái này thú vị lắm à nhen!

Lục Thư (六書) là gì?

Nói nôm na, Lục Thư là sáu "bí kíp" để tạo ra và sử dụng chữ Hán. Hiểu đơn giản, nó là "kim chỉ nam" giúp người xưa sáng tạo và dùng chữ.

Ý nghĩa và ứng dụng:

Lục Thư không chỉ là kiến thức khô khan, mà là nền tảng văn hóa, lịch sử. Nó giúp mình hiểu sâu hơn về nguồn gốc chữ Hán, cách người xưa tư duy, quan sát thế giới xung quanh. Nhờ nó, mình mới đọc hiểu được những văn bản cổ, cảm nhận vẻ đẹp của thư pháp, hội họa. Ví dụ, coi phim cổ trang thấy chữ viết mình hiểu được chút chút, cũng thấy hay hay phải không?

Bốn cách tạo chữ:

Tượng hình: Vẽ lại hình dáng sự vật. Ví dụ, chữ "mộc" (木) nhìn như cái cây ấy.
Chỉ sự: Dùng ký hiệu để biểu thị ý nghĩa trừu tượng. Ví dụ, chữ "thượng" (上) có cái gạch ngang ở trên.
Hội ý: Ghép các bộ phận có ý nghĩa lại để tạo ra ý nghĩa mới. Ví dụ, chữ "minh" (明) là mặt trời (日) với mặt trăng (月) ghép lại, nghĩa là sáng.
Hình thanh: Kết hợp bộ phận chỉ âm đọc và bộ phận chỉ ý nghĩa. Ví dụ, chữ "hoa" (花), bộ "thảo" (艹) chỉ về thực vật, phần còn lại chỉ âm đọc.

Hai cách sử dụng chữ:

Chuyển chú: Mở rộng nghĩa của chữ gốc. Ví dụ, chữ "lạc" (樂) ban đầu nghĩa là nhạc cụ, sau mở rộng thành niềm vui.
Giả tá: Mượn chữ có âm đọc giống nhau để biểu thị ý nghĩa khác. Ví dụ, chữ "kỳ" (其) ban đầu là cái sàng, sau mượn để chỉ đại từ nhân xưng "của nó".

Nói thật, hồi xưa đi học môn Hán Nôm, huynh cũng "mướt mồ hôi" với cái Lục Thư này. Toàn chữ với nghĩa, rối rắm dễ sợ. Nhưng sau này, khi bắt đầu dịch sách, nghiên cứu sâu hơn, huynh mới thấy nó hay thật. Nó như "chìa khóa" để mở cánh cửa văn hóa cổ đại vậy đó đệ à.

Nhớ có lần huynh dịch một cuốn sách về phong thủy, toàn thấy mấy chữ "âm dương", "ngũ hành". Nếu không nắm vững Lục Thư, chắc huynh "tẩu hỏa nhập ma" luôn quá!

6 trong tiếng Hán là gì?

Đệ hỏi số sáu trong tiếng Hán hả? 六 (liù) đó Đệ. Nhớ hồi xưa Huynh học tiếng Trung, thầy cứ bắt viết đi viết lại mấy con số này mỏi cả tay. Lúc đó luyện viết chữ Hán mà ngại lắm cơ. Giờ thì thấy cũng hay hay. À mà nhắc mới nhớ, có lần Huynh đi ăn mì ở khu phố người Hoa, thấy người ta viết số sáu trên hoá đơn cũng là kí tự này nè.

Số 6: 六 (liù). Ghi nhớ kĩ nha Đệ, đừng nhầm với mấy số khác.
Hồi đó Huynh hay nhầm với số tám 八 (bā).
Giờ nghĩ lại thấy buồn cười ghê. Học hành kiểu gì mà lộn tùm lum tà la. Lúc đó thi còn được 8 điểm môn tiếng Trung. Mà bài kiểm tra toàn viết số với mấy câu đơn giản.

Số sáu tiếng Hán là 六 (liù) nhé. Đơn giản mà, học phát là nhớ ngay. Quan trọng là phải chăm chỉ luyện viết. Như Huynh ngày xưa á, lười chảy thây. Giờ hối hận cũng không kịp. Mà kệ, giờ biết cũng được rồi. Không muộn mà. À, Huynh còn nhớ hồi đó đi ăn, toàn phải lôi điện thoại ra tra từ điển. Mà hồi đó điện thoại cùi bắp, tra chậm lắm. Đứng đợi món mà ngại muốn xỉu. Giờ thì khá khẩm hơn chút. Cũng thuộc được kha khá từ rồi.

Số 6 tiếng Hán: 六 (liù)
Phát âm là "liu" nhé.
Tông ngang nữa, nhớ đừng lên giọng xuống giọng lung tung.

Mà Đệ học tiếng Hán làm gì đó? Hay định đi du học? Trung Quốc giờ phát triển lắm đó. Cơ hội cũng nhiều. Mà cũng cạnh tranh dữ dội nữa. Phải cố gắng nhiều mới được. Chứ như Huynh thì thôi rồi. An phận thủ thường ở nhà cho lành. Haizz. Đệ cố lên nhé.

Số 9 tiếng Hán là gì?

Đệ hỏi số 9 tiếng Hán là gì hả? Dễ ợt! Là 九 chứ gì nữa! Nhớ hồi xưa học ở trường Nguyễn Trãi, cô giáo dạy kĩ lắm, mình thuộc làu làu luôn. Giờ quên hết rồi, chỉ nhớ mỗi cái 九 này thôi. Haha!

九 đấy, viết thế này nè. Phiên âm là jiǔ. Đúng rồi đó, mình tra lại trên từ điển rồi, không sai đâu.

Dùng nhiều lắm. Tính tiền, tính tuổi, đếm đồ vật… đủ cả.
Ví dụ: Mình nhớ hồi đó, mình có 9 cái bút chì màu, thích lắm. Xanh, đỏ, vàng đủ cả, mỗi màu hai cây. Giờ chắc… ôi thôi, thất lạc hết rồi.
À đúng rồi, số điện thoại của anh họ mình có số 9 nữa. 0987654321, đùa thôi, mình đâu nhớ số điện thoại của anh ấy làm gì. Số khác chứ!

Chuyện này đơn giản mà, sao Đệ lại hỏi Huynh? Lấy điện thoại ra tra Google cho nhanh, không cần hỏi Huynh làm gì cho mất công. Tốn thời gian của Huynh lắm!

Số 1 trong tiếng Hán là gì?

Đệ hỏi số 1 trong tiếng Hán là gì? Một chữ thôi, 一 (yī). Đơn giản mà lại sâu sắc, phải không? Chữ này nhìn thì đơn giản, nhưng ý nghĩa thì... khá là "đa zi năng" đấy.

Ý nghĩa cơ bản: Số một, nhất, cái này, một cái. Thật ra, tất cả chỉ là cách hiểu khác nhau thôi, như ánh sáng, chiếu vào một vật thể, tạo ra nhiều sắc độ khác nhau vậy.
Ý nghĩa mở rộng: Đồng nhất, như một, toàn vẹn... Lại nhớ đến triết lý của Lão Tử, "vạn vật sinh từ nhất", hay sao ấy nhỉ. Đúng là cái gì đơn giản thì thường lại phức tạp.
Một chút thông tin bên lề: Tớ nhớ hồi học tiếng Trung ở lớp cô Lan, cô có kể, chữ 一 này cấu tạo rất đơn giản, mà lại được dùng cực kỳ phổ biến. Nó như một nền tảng, để tạo nên các chữ khác phức tạp hơn, giống như gạch xây nhà vậy.

Tóm lại, 一 (yī) là số 1 trong tiếng Hán. Nhưng đừng nghĩ nó chỉ có mỗi ý nghĩa số 1 nhé. Nó còn sâu xa hơn nhiều đấy. Mấy năm trước, tớ còn làm một bài luận về sự đa nghĩa của chữ 一 trong văn học cổ Trung Quốc .Khá thú vị. Tớ vẫn còn giữ bản in đó ở nhà.

Tên Lý tiếng Trung là gì?

Đệ hỏi hay đấy! Tên Lý tiếng Trung à? Chuyện nhỏ! Liễu như vắt chanh ấy mà!

李 (lǐ), đúng rồi đấy, nhưng mà nói chuẩn xác thì phải xem ngữ cảnh. Bác Ba nhà em, người Quảng Đông, gọi là "Lì", nghe oách lắm, khác hẳn cái "Lǐ" chuẩn mực của sách vở. Giống như em nói tiếng Việt, người miền Nam gọi "dạ", người miền Bắc gọi "vâng" ý.

Phát âm: Lǐ, nhưng tùy vùng miền có biến tấu nhỏ, ví dụ như “Lì” hay “Lí”. Tùy thuộc vào giọng điệu nữa nhé, nghe khác nhau cả đấy!
Ý nghĩa: Không chỉ đơn giản là họ Lý thôi đâu. Nó còn liên quan đến cây mận, biểu tượng của sự giàu sang phú quý và trường thọ. Đấy, đúng chất người Trung Quốc luôn, thích cái gì sâu sắc, không đơn giản như tên em đặt đâu. Chú em tên gì nhỉ, hay lắm không?
Độ phổ biến: Tên này phổ biến lắm, giống như họ Nguyễn ở Việt Nam ấy. Đi đâu cũng gặp. Em thử đi đường phố Trung Quốc xem, bao nhiêu ông Lý.

Thế nhé, đừng hỏi nữa, đầu anh sắp nổ rồi đây này! Hỏi gì nữa thì mai tính. Hết giờ giải đáp rồi!

Số 1 đọc là yao khi nào?

Đệ hỏi hay đấy! Yao á? Chả bao giờ nghe thấy đọc số 1 là yao cả! Chỉ có yī với yì thôi, nhớ kỹ nha! Mà này, hồi cấp 3 tớ học tiếng Trung với cô giáo người Quảng Châu, cô ấy dạy kỹ lắm, đến giờ tớ vẫn nhớ.

Số 1 đọc là yī khi ở hàng đơn vị hoặc hàng chục. Ví dụ: 11 là shí yī, 21 là èr shí yī. Dễ hiểu chứ?
Số 1 đọc là yì khi ở hàng trăm hoặc hàng nghìn. Ví dụ: 100 là yì bǎi, 1000 là yì qiān. Cái này quan trọng lắm đấy, nhớ đừng nhầm lẫn!
Tớ còn nhớ cô giáo có kể, có người đọc sai, bị thầy giáo cười cho 1 trận, thế là sợ luôn, haha. Lúc đó cả lớp cười ầm lên. Thầy giáo người ấy nghiêm lắm, nhưng cũng tốt bụng lắm.

Thật ra, chuyện đọc số 1 trong tiếng Trung cũng có nhiều kiểu khác nhau nữa nhưng mấy cái này là cơ bản nhất, dễ nhớ nhất rồi. Không cần phải học thêm nhiều kiểu khác đâu, mất thời gian lắm. Cứ nắm chắc 3 điều trên là được rồi. Chắc chắn sẽ không bị nhầm lẫn đâu. Mấy cái khác phức tạp lắm, không cần thiết, mình học những cái cơ bản thôi. Thôi, tớ phải đi làm việc rồi, chuyện trò với Đệ cũng đã lâu rồi. Hẹn gặp lại nha!

Số 0 tiếng Hàn đọc là gì?

Đệ hỏi số 0 tiếng Hàn đọc thế nào? À, đúng rồi, thú vị đấy! Không đơn giản như tiếng Việt mình chỉ có "không" đâu nha.

Tiếng Hàn, nó tinh tế hơn nhiều. Số 0, tùy ngữ cảnh, lại có hai "chân dung" khác nhau: 영 (yeong) và 공 (gong). Thú vị không? Cái này liên quan đến hệ thống số học và ngữ pháp của họ đấy, sâu xa lắm.
영 (yeong) thường dùng trong hệ thống đếm số thông thường, ví dụ như số điện thoại, năm sinh... kiểu như 2024 thì đọc là 이천이십사 (ichoneusipsah), thì 0 ở đây là 영. Tôi nhớ hồi học tiếng Hàn, giáo viên người Hàn Quốc của tôi cũng nhấn mạnh điều này.
Còn 공 (gong), nó lại xuất hiện trong các phép toán, biểu đồ, hoặc những trường hợp cần nhấn mạnh tính "không" hay "vô". Ví dụ, điểm số 0 điểm, hay độ cao 0 mét. Cái này nghe thì đơn giản, nhưng lại thể hiện sự tỉ mỉ trong ngôn ngữ. Ngẫm lại, thật thú vị khi ngôn ngữ phản ánh cách con người tiếp nhận thế giới.
Suy cho cùng, sự khác biệt này cho thấy mỗi ngôn ngữ mang trong mình một triết lý riêng. Tiếng Việt ta cũng vậy thôi, phải không đệ? Nói đến đây lại nhớ hồi mình đi học… thôi, lạc đề rồi.

Nhớ kỹ nhé đệ, chuyện này quan trọng lắm đấy, đừng để nhầm lẫn giữa 영 và 공 khi giao tiếp nhé.