Theo chủ nghĩa Mác-Lênin, tôn giáo là gì?

Chủ nghĩa Mác-Lênin: Tôn giáo là gì?

Út hỏi khó Anh rồi đó! Về cái vụ "tôn giáo là gì" theo Mác-Lênin hả? Ờm...

Anh nhớ hồi học triết, ông thầy cứ nhấn mạnh: tôn giáo á, nó là "sản phẩm" do con người "nhào nặn" ra. Kiểu như mình tạo ra một thứ, rồi lại bị cái thứ đó "điều khiển" á. Nghe có vẻ hơi... ngang trái, ha?

Tức là sao? Mác ổng bảo con người "sản xuất" ra tôn giáo. Chứ không phải ngược lại, tôn giáo tạo ra con người. Nó giống như mình làm ra con robot, rồi con robot đó bảo mình phải làm cái này, cái kia vậy đó. Anh thấy cũng có lý!

Anh thấy nhiều khi người ta "bám víu" vào tôn giáo để tìm kiếm sự an ủi, hay một cái "kim chỉ nam" cho cuộc sống. Nhưng mà, nếu mình "tự chủ" được, tự mình "quyết định" cuộc đời mình, thì có lẽ... cũng không cần đến tôn giáo nữa, nhỉ?

Nhưng mà nói đi thì cũng phải nói lại, tôn giáo nó cũng có những cái hay của nó. Nó dạy người ta sống tốt, yêu thương nhau, giúp đỡ người khác. Quan trọng là mình phải biết "chọn lọc" và "sử dụng" nó như thế nào thôi.

Ví dụ như mấy cái chùa chiền ở Việt Nam mình, kiến trúc đẹp, không gian thanh tịnh, đến đó cũng thấy lòng mình nhẹ nhàng hơn. Nhưng mà đừng có "mê tín dị đoan" quá là được.

Khái niệm về tôn giáo là gì?

Út hỏi khó Anh rồi! Tôn giáo ấy à, nó như món lẩu thập cẩm ấy:

• Niềm tin là nước dùng, mỗi đạo một vị.
• Đối tượng tôn thờ là topping, Phật, Chúa, Thần... ai thích gì gắp nấy.
• Giáo lý, giáo luật là gia vị, nêm nếm sao cho vừa miệng.
• Lễ nghi là cách ăn, mỗi nơi mỗi kiểu, nhưng đều phải "kính trên nhường dưới".
• Tổ chức là nồi lẩu, giữ cho mọi thứ "trật tự" và "nóng hổi".

Nói chung, tôn giáo là cách con người ta "ăn đời ở đạo" sao cho thấy ngon lành cành đào thôi! Mà Út nhớ, đừng ăn "lẩu" một mình, dễ "ngộ độc" lắm đó!

(Thông tin thêm): Theo thống kê năm 2024, trên thế giới có khoảng 84% dân số theo một tôn giáo nào đó. Con số này có thể làm Út thấy "choáng" đấy, nhưng đừng lo, "mỗi người một nồi lẩu" mà!

Quan điểm con người sáng tạo ra tôn giáo chứ tôn giáo không sáng tạo ra con người là của ai?

Út hỏi chi rứa?

• Mác nói thế. Chấm hết.
• Mà ổng nói sau khi nghiên cứu chán chê rồi.
• Tôn giáo là sản phẩm của con người. Cái này ổng nhấn mạnh.
• Đời là thế, Út à. Mình tạo ra nó, rồi nó chi phối lại mình.

Tính quần chúng của tôn giáo là gì?

Út đây. Tính quần chúng của tôn giáo?

Tôn giáo là thuốc phiện, nhưng là loại thuốc phiện có tác dụng xã hội.

• Thỏa mãn nhu cầu tinh thần, giải tỏa áp lực.
• Cộng đồng, liên kết.
• Hình thành chuẩn mực xã hội.

Nó phản ánh hiện thực, nhưng là hiện thực bị bóp méo. Mơ ước về tự do? Đúng, nhưng dưới lăng kính tôn giáo. Năm nay, nhìn đi, bao nhiêu người vẫn tin vào phép màu, vẫn cầu nguyện, dẫu biết đời không như mơ. Đó là tính quần chúng của nó đấy. Chắc chắn luôn.

Năm 2024, việc tham gia các hoạt động tôn giáo vẫn phổ biến ở nhiều quốc gia, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển. Đừng hỏi Út lý do, tự mà tìm hiểu.

Mấy thứ này phức tạp lắm. Út chỉ nói ngắn gọn thế thôi.

Tính chất chính trị của tôn giáo chỉ xuất hiện khi nào?

"Út hỏi khó Anh rồi! Nhưng mà khoan, để Anh ngẫm nghĩ xem sao. Chuyện tôn giáo mà dính tới chính trị thì phức tạp thật, cứ như là trà trộn giữa triết học và... mua bán vậy đó.

Thực ra, tính chính trị của tôn giáo trỗi dậy khi xã hội bắt đầu phân tầng, khi mà 'cơm, áo, gạo, tiền' không còn là vấn đề của riêng ai mà trở thành công cụ để duy trì quyền lực. Lúc đó, tôn giáo dễ bị lợi dụng lắm. Mà thế gian này, có ai thoát khỏi vòng xoáy lợi ích đâu, phải không Út?

• Giai cấp phân hóa: Khi có kẻ giàu người nghèo, có người bóc lột, ắt có người bị bóc lột. Lúc này, tôn giáo có thể bị sử dụng để biện minh cho sự bất công hoặc xoa dịu mâu thuẫn.

• Lợi ích đối lập: Các nhóm người khác nhau sẽ có nhu cầu khác nhau. Tôn giáo có thể được dùng để tập hợp lực lượng, bảo vệ quyền lợi của một nhóm cụ thể.

• Bóc lột và thống trị: Những kẻ có quyền lực sẽ tìm mọi cách để duy trì địa vị của mình. Tôn giáo, với sức ảnh hưởng lớn, trở thành một công cụ đắc lực.

Còn về xã hội xã hội chủ nghĩa mà Út nhắc tới, lý thuyết là vậy, tôn giáo và chính trị phải tách bạch. Nhưng thực tế thì... cuộc đời đâu phải lúc nào cũng màu hồng, Út nhỉ? Tuy nhiên, sự tách bạch này cần thiết để đảm bảo tự do tín ngưỡng và tránh việc tôn giáo bị lợi dụng cho mục đích chính trị. "