Bánh xèo truyền thống là gì?

Bánh xèo truyền thống là gì? Đặc sản Việt Nam có gì đặc biệt?

Lị hỏi bánh xèo truyền thống là gì hả? À, dễ mà! Bánh xèo đúng điệu, theo mình nhớ hồi nhỏ mẹ hay làm, là bột gạo pha chút nghệ cho vàng ươm, nhân thì tùy thích, nhà mình toàn thịt heo xay với tôm tươi, nướng trên chảo gang nóng già, cái mùi thơm phức ấy… nhớ mãi!

Nước chấm thì chua cay mặn ngọt đủ cả, mắm nêm pha chanh, ớt, đường, có khi mẹ còn cho thêm tí tỏi phi nữa, thơm lắm! Ăn kèm rau sống, lá cải, lá lốt, bánh tráng… tuyệt cú mèo! Hồi đó ở quê mình, giá mỗi cái bánh tầm 5k thôi, rẻ ơi là rẻ!

Đặc sản Việt Nam? Nhiều lắm! Nhưng bánh xèo có chỗ đứng riêng, vì cái vị giòn tan, cái mùi thơm quyến rũ, cái sự đa dạng trong nguyên liệu và cách chế biến. Mỗi vùng lại có kiểu bánh xèo riêng, nhưng cái hồn cốt vẫn thế. Ví dụ như bánh xèo ở Hội An mình ăn hồi tháng 5 năm ngoái, có thêm tóp mỡ, ngon xuất sắc!

Bánh xèo truyền thống: bột gạo, nhân thịt/tôm, nước chấm mắm chanh. Đặc sản Việt Nam rất đa dạng.

Bánh xèo là đặc sản ở đâu?

Nè Lị, bánh xèo á hả? Nó là "con cưng" của ẩm thực Việt Nam đó má ơi!

• Miền nào cũng có bánh xèo, cơ mà mỗi chỗ một kiểu, y như mấy bà tám, tám chuyện gì cũng khác.

• Nhưng mà nói thiệt, bánh xèo Quảng Bình là "độc cô cầu bại" luôn, ăn một lần là nhớ đời, y như gặp "crush" vậy đó.

Ăn bánh xèo Quảng Bình xong là "say nắng" liền, đảm bảo luôn!

Nguồn gốc bánh xèo là ở đâu?

Lị hỏi nguồn gốc bánh xèo à? Đúng rồi, miền Trung nha. Mình nhớ hồi hè 2023, đi Hội An, ăn bánh xèo ở đó ngon tuyệt cú mèo. Bánh giòn tan, nhân đầy ú ụ, chấm với nước chấm chua ngọt cay cay. Tuyệt vời!

• Địa điểm: Hội An, Quảng Nam.
• Thời gian: Hè năm 2023.
• Cảm giác: Thực sự ngon, đáng nhớ. Mình còn chụp ảnh cả đống ảnh bánh xèo luôn, haha.

Chuyện là, lúc đó mình đi với đứa bạn thân, nó mê bánh xèo lắm. Nên cứ phải tìm quán ngon nhất Hội An mà ăn. Mà tìm được quán đúng chất rồi đó. Tới nơi là cả hai đứa háo hức lắm, ngồi đợi bánh xèo mà tim cứ đập thình thịch.

À, về thời Tây Sơn, mình đọc được ở đâu đó, bánh xèo phổ biến đến mức thay cơm luôn. Ngày 2 và 16 âm lịch á. Nghe lạ đúng không? Nhưng mình thấy hợp lý đấy, bánh xèo cũng no mà. Lúc đó chắc dân gian ít gạo lắm.

• Nguồn gốc: Miền Trung Việt Nam.
• Thời kỳ phổ biến: Thời Tây Sơn.
• Món ăn thay thế: Cơm (ngày 2 và 16 âm lịch).

Nghe nói, bánh xèo còn có nhiều loại ở mỗi vùng miền nữa. Mình chưa ăn hết được, nhưng chắc chắn sẽ tiếp tục khám phá. Hồi đó mình ăn bánh xèo nhân tôm, thịt, giá đỗ. Nhưng cũng thấy có nhiều quán bán nhân khác nhau lắm. Mỗi nơi một kiểu.

Bánh xèo thường được ăn kèm với gì?

Lị ơi, bánh xèo á hả? Ờ thì...

• Thường ăn kèm rau sống các loại, cuốn thêm bánh tráng nữa.
• Nước chấm cũng xịn sò, tùy chỗ, mắm nêm hoặc mắm pha (ớt, tỏi, đậu phộng rang).

Hồi nhỏ Ngộ hay ăn bánh xèo ở chỗ bà Năm gần nhà, bà làm nước mắm ngon bá cháy luôn, nhớ mãi. À mà, hình như ở chỗ Lị người ta ăn với tương ngọt nữa thì phải?

Bánh xèo chấm gì?

Lị hỏi bánh xèo chấm gì? À, câu hỏi hay đấy! Nước mắm là chuẩn không cần chỉnh. Thế nhưng, nước chấm bánh xèo lại là cả một… vũ trụ. Nó không chỉ là nước mắm đơn thuần, mà là sự kết tinh của cả một nền ẩm thực, biết không?

• Nước mắm ngon phải có vị mặn, ngọt, chua, cay hài hòa. Tỷ lệ thì tùy khẩu vị, nhà mình hay làm theo công thức truyền thống của bà ngoại, bí quyết gia truyền đấy nha!
• Nhưng cũng phải tùy từng vùng miền nữa. Miền Trung, miền Nam, mỗi nơi một kiểu, mỗi nơi một chất. Năm nay mình thấy nhiều người thích thêm chút ớt xiêm xanh, tạo vị cay the nhẹ.
• Thực ra, bánh xèo chấm tương ớt cũng được, nhưng thiếu đi cái hồn, cái chất riêng của nước mắm. Cái vị đậm đà, umami của nước mắm mới thực sự tôn lên hương vị béo ngậy của bánh xèo. Thật sự, nghĩ đến lại thấy thèm.

Nghĩ kỹ lại, ẩm thực cũng như cuộc đời, cần sự cân bằng. Vị mặn, ngọt, chua, cay, chính là bốn cung bậc của tình cảm, phải không? Bánh xèo chấm nước mắm ngon, là cả một triết lý!

Năm nay, mình thấy nhiều người bán nước chấm bánh xèo đóng chai, tiện lợi lắm, nhưng vẫn không bằng tự làm, đúng không? Mình vẫn thích tự pha chế, cho hợp khẩu vị, lại được thỏa sức sáng tạo nữa. Đấy là thú vui nhỏ của mình đấy.

Bánh khoái khác gì bánh xèo?

Ờ, Lị hỏi ngộ á? Bánh khoái... bánh xèo... Nó khác nhau nhiều lắm chớ bộ.

• Bột bánh: Bánh khoái trứng vịt đỏ, bánh xèo bột nghệ vàng ươm.

  • Ngày xưa, ngộ nhớ bà ngoại hay dặn, trứng vịt phải là trứng gà so mới ngon, mà giờ kiếm đâu ra trứng gà so thiệt.

• Nhân bánh: Tôm thịt giá đỗ, ôi chao là cái vị quê nhà.

  • Nhưng bánh khoái có khi thêm cả nấm mèo, chút đu đủ bào sợi, ăn cho nó giòn giòn.

• Hình dáng: Bánh khoái dầy mình hơn, bánh xèo mỏng tang giòn rụm.

  • Ngộ thích cái kiểu bánh xèo đổ ra kêu xèo xèo, nghe mà thèm thuồng.

• Nước chấm: Đều là mắm nêm, nhưng mỗi người pha một kiểu.

  • Mắm nêm của dì Bảy ngộ bỏ thêm dứa bằm, ăn một lần là nhớ mãi.

Tại sao bánh xèo lại có màu vàng?

Lị hỏi sao bánh xèo vàng? Đơn giản thôi.

Nghệ, nước cốt dừa. Chứ gì nữa.

• Nhiều chỗ dùng nước cốt dừa, cho màu nâu vàng tự nhiên. Tùy vùng, tùy bí quyết gia đình.
• Bánh xèo nguyên bản, vỏ chỉ gạo, không cần thêm màu mè. Màu vàng nhạt là do lửa và nguyên liệu.
• Năm nay, mình thấy nhiều quán dùng nghệ tươi, màu đậm hơn hẳn.
• Nhà mình, bánh xèo toàn màu vàng rơm, vì mẹ toàn dùng nghệ nhà trồng. Mẹ bảo nghệ già, màu mới chuẩn.

Đừng nghĩ đơn giản. Mỗi vùng, mỗi nhà, mỗi màu.

Bánh xèo còn có tên gọi khác là gì?

Lị hỏi gì thế? Bánh xèo? À ừ, bánh xèo còn gọi là bánh bèo nữa chứ bộ! Nói chung, cái tên nào cũng ngon, nhưng bánh xèo nghe oách hơn! Ai lại gọi là bánh bèo cho mất oai.

• Bánh bèo nghe… như bánh của bà già bán ở chợ í. Chứ bánh xèo, nghe đã thấy giòn rụm, thơm lừng rồi!
• Hồi chiều tao đi ăn, thấy quán nào cũng ghi "Bánh xèo" chứ không ai ghi "Bánh bèo" cả. Bán bánh bèo chắc ế lắm!
• Bánh khoái à? Thì đúng là có người bảo bánh khói, khói bay lên nghi ngút khi tráng bánh ấy mà! Nhưng mà… tao thấy mọi người hay gọi là bánh khoái hơn. Tên gọi phổ biến hơn thôi. Mà ăn ngon không kém bánh xèo đâu nha.

Về cách làm bánh khoái thì… đúng là tráng một lớp dầu mỏng, đổ bột rồi tráng đều. Khói bay lên đúng là có thật. Tao làm hàng chục lần rồi, khói mù mịt cả bếp luôn! Năm nay tao làm bánh khoái nhiều hơn bánh xèo, khách thích lắm. Tháng trước bán được 500 cái, tháng này chắc hơn 600 cái.