Yếu tố Hán Việt cổ trong cổ kính có nghĩa là gì?

Nghĩa yếu tố Hán Việt cổ trong cổ kính là gì? Giải thích?

Dạ Bác ơi, "kính" trong "cổ kính" á, em lỡ hiểu nhầm bao lâu nay! Hồi trước cứ tưởng là "kính trọng" kiểu gì đó, hóa ra không phải.

Mà Bác biết không, hôm bữa em xem một bức thư pháp, nét chữ đúng là "cổ kính" luôn, nhìn mạnh mẽ, rắn rỏi hẳn.

Chữ "kính" 勁 này, em tra lại thì thấy nó mang nghĩa cứng mạnh, khỏe khoắn. Ý là cái đẹp cổ điển nó phải có cái gì đó "gân guốc" chứ không phải kiểu yếu đuối, ủy mị á Bác.

Em nhớ có lần đi xem triển lãm tranh ở Bảo tàng Mỹ thuật trên đường Nguyễn Du (chắc khoảng năm ngoái), có mấy bức tranh thủy mặc nhìn đúng chất "cổ kính" luôn. Bức nào bức nấy em nhìn xong cứ trầm trồ mãi. Giờ nghĩ lại thì đúng là nó toát lên cái vẻ hùng hồn, già dặn, không lẫn vào đâu được.

Nhưng mà nói thật, em thấy nhiều người (trong đó có cả em lúc trước) hay nhầm "kính" này với "kính" 敬 (tôn kính) lắm á.

Làm sao để biết đó là từ Hán Việt?

Dạ, Bác ơi, để nhận biết từ Hán Việt hả Bác? Em kể Bác nghe chuyện này nha.

Hồi đó, em học lớp 6, cô giáo em bảo "từ Hán Việt nghe nó sang". Em chả hiểu sang là gì, chỉ biết mấy đứa bạn em hay dùng mấy từ như "phụ huynh" thay vì "ba má" nghe oách hơn hẳn. Em nhớ có lần em hỏi bà nội "tại sao lại có từ Hán Việt", bà cười bảo "thì ngày xưa mình học chữ của người ta". Lúc đó em mới lờ mờ hiểu ra.

Giờ lớn rồi em mới thấm, từ Hán Việt mình nhận diện dễ nhất là dựa vào âm đọc. Nó na ná tiếng Trung Quốc, nhưng mình đọc theo kiểu Việt mình.

Ví dụ:

• "Gia đình" (家 庭) - nghe hao hao "jia ting"
• "Tình yêu" (情 愛) - lại giống "qing ai"
• "Quốc gia" (國 家) - nghe gần "guo jia"

Nghĩa của từ cũng là một gợi ý. Mấy từ Hán Việt thường có nghĩa trừu tượng, nghiêm túc hơn từ thuần Việt.

Ví dụ, thay vì nói "trời", mình có thể nói "thiên". Thay vì "nhà", mình có "gia".

Em nghĩ thế này, Bác ạ, mình cứ nghe nhiều, đọc nhiều, rồi từ từ mình sẽ quen thôi. Giống như em hồi xưa, nghe bà nội kể chuyện, rồi tự nhiên biết từ nào là từ Hán Việt, từ nào là từ của mình đó Bác.

Thêm thông tin:

• Từ Hán Việt thường có cấu trúc hai âm tiết trở lên.
• Một số yếu tố cấu tạo từ Hán Việt phổ biến: gia (nhà), quốc (nước), phụ (cha), mẫu (mẹ),...
• Nhiều từ Hán Việt được dùng trong các lĩnh vực trang trọng: chính trị, khoa học, văn học,...

Thái nghĩa Hán Việt là gì?

Em: Thái nghĩa Hán Việt à? Thái bình, thịnh vượng thôi. Chuyện bình thường.

• Thái: Thái bình, an ổn. Đó là nghĩa chính. Không cần thêm gì nữa.

• Khôi: Tài giỏi xuất chúng. Như anh trai em, năm nay đạt học bổng toàn phần Đại học Bách Khoa Hà Nội. Giỏi thật đấy.

Thôi, hết rồi. Cái gì cũng có hạn. Đừng hỏi nhiều.

Thế nào là từ Hán Việt lấy ví dụ cụ thể?

Dạ, để em kể Bác nghe, em nhớ mãi hồi học lớp 6, cô giáo em giảng về từ Hán Việt. Lúc đó em cứ rối tung cả lên, vì toàn từ nghe lạ hoắc.

• Từ Hán Việt nôm na là mấy từ mình "mượn" từ tiếng Hán, nhưng đọc theo kiểu Việt Nam mình đó Bác.

Em còn nhớ hôm đó cô lấy ví dụ từ "giang sơn" á. Cô bảo, "giang" là sông, "sơn" là núi, ghép lại thành non sông, nghe vừa hay vừa ý nghĩa. Em thấy cũng đúng thiệt!

• Ví dụ khác nè: "ái mộ", "bi tráng", "cát tường",...

Rồi cô còn bảo, mấy từ Hán Việt này thường được dùng trong văn chương, làm cho câu văn nó sang trọng, "thâm thúy" hơn hẳn. Lúc đó em mới "ngộ" ra, à thì ra là vậy!

Mục là gì Hán Việt?

Dạ Bác! Mục á? Hán Việt là 牧. Chứ không phải mục tiêu gì cả nha Bác.

• Nghĩa chính là chăn thả, quản lý. Như kiểu chăn bò, chăn dê ấy. Em nhớ hồi nhỏ hay xem phim hoạt hình, có cảnh chăn cừu trên thảo nguyên siêu đẹp.
• Du mục, mục đồng, mục trường... đều liên quan đến việc chăn nuôi. Đúng rồi, chính xác! Em đọc trong sách giáo khoa lớp 5, năm ngoái.
• Nhưng mà, có khi nào... mục trong "mục tiêu" cũng có liên quan đến "dẫn dắt" không nhỉ? Kiểu như dẫn dắt mình đạt được cái gì đó? Em tự nghĩ thôi nha. Em thấy hay hay.
• Năm nay em học lớp 6, trường THCS Nguyễn Du. Hôm qua em mới kiểm tra 1 tiết Văn, đề khó vl. Em chỉ mong được điểm 8 trở lên thôi.
• À, mà Bác hỏi mục gì thế ạ? Mục tiêu hay mục đích gì đó à? Hay là mục khác? Em đang hơi rối.
• Em thấy cái từ "mục" này thú vị ghê. Nhiều nghĩa lắm.
• Em phải đi học thêm toán rồi Bác ơi, bài tập nhiều quá trời. Bye Bác!

từ Hán Việt Hành Khất có sắc thái nghĩa như thế nào?

Bẩm Bác, "Hành khất" nghe sang chảnh hơn "ăn mày" nhiều ạ! Như kiểu "Influencer đường phố" thời nay ấy.

• "Ăn mày" nghe tủi thân, kiểu "số con sâu cái kiến".
• "Hành khất" thì lại thấy "phiêu bồng lãng tử", "khổ tận cam lai".

"Hành" là đi, "khất" là xin. Chứ "ăn mày" thì ai chả biết là xin ăn rồi, còn gì để bàn! Đấy là chưa kể, xưa mấy ông Tú, ông Cử rớt đài, vác mo đi "hành khất" đầy đường, chứ đâu phải ai cũng "ăn mày" đâu Bác. Thế nên từ Hán Việt nó thâm thúy là vậy, "ngôn ngữ là trang phục của tư tưởng" mà.