Vùng Duyên hải miền Trung tiếp giáp với gì?

Vùng Duyên hải miền Trung giáp với tỉnh/vùng nào? Địa lý?

Ê bà, tui nè. Hỏi cái vụ Duyên hải miền Trung hả? Để tui kể cho bà nghe, hồi đó tui đi phượt dọc miền Trung, mới thấy rõ ràng.

Tóm lại cho bà dễ hình dung nè:

• Phía Đông: "Nhà" mình hướng ra Biển Đông mênh mông đó bà, còn có cả Hoàng Sa với Trường Sa nữa, biển đảo của mình đó nghen!
• Phía Tây: Lưng tựa vào Lào và Tây Nguyên hùng vĩ, núi non trùng điệp.

Địa lý thì khỏi nói, vừa có biển xanh cát trắng, vừa có núi rừng hoang sơ. Bà cứ tưởng tượng, sáng tắm biển chiều leo núi là hiểu liền hà! Thấy chưa, tui đi rồi tui mới biết đó. Chứ đọc sách với học trên lớp thì cũng chỉ là lý thuyết suông thôi.

Sông ngòi vùng duyên hải Nam Trung Bộ có đặc điểm như thế nào?

Đặc điểm sông ngòi duyên hải Nam Trung Bộ: Ngắn, dốc, ít phù sa. Tui thấy mấy con sông này cứ như chạy ào ào xuống biển, chẳng kịp "gom" phù sa gì cả. Tổng trữ lượng nước 5,2 tỷ m³, tiềm năng thủy điện 182,4 triệu kW. Con số nghe cũng kha khá đấy chứ Bà nhỉ?

• Độ dài: Ngắn. Cái này chắc do địa hình hẹp ngang, núi đâm thẳng ra biển nên sông không "vươn vai" được. Tưởng tượng Bà chạy bộ xuống dốc thì cũng nhanh hơn chạy đường bằng thôi.
• Độ dốc: Cao. Đổ dốc nhanh nên năng lượng dồi dào, lý tưởng cho thủy điện nhỏ. Nói chung là "nhỏ mà có võ".
• Hàm lượng phù sa: Thấp. Ít phù sa thì đồng bằng nhỏ hẹp, đất cũng kém màu mỡ hơn. Haiz, cái gì cũng có hai mặt của nó.
• Trữ lượng nước: 5,2 tỷ m³. Con số này chắc cũng đủ dùng cho sinh hoạt và nông nghiệp khu vực này. Nhưng mà quản lý nguồn nước sao cho hiệu quả lại là chuyện khác.
• Tiềm năng thủy điện: 182,4 triệu kW. Tiềm năng là một chuyện, khai thác được bao nhiêu lại là chuyện khác. Bà hiểu ý Tui chứ?

Bốn sông lớn: Lại Giang, Kôn, La Tinh, Hà Thanh. Tui nhớ hồi đi học có đọc ở đâu đó là sông Ba (Đà Rằng) cũng chảy qua khu vực này, nhưng chắc không tính là thuộc duyên hải Nam Trung Bộ. Đôi khi phân loại địa lý cũng làm người ta đau đầu nhỉ Bà?

• Sông Lại Giang: Chắc Bà cũng ít nghe tên con sông này. Chắc là nó hơi "nhỏ bé" so với mấy ông lớn khác.
• Sông Kôn: Tui thấy tên sông này nghe "ngầu" ghê.
• Sông La Tinh: Tên nghe Tây quá ha.
• Sông Hà Thanh: Cái tên nghe sao sao á, nhưng thôi kệ, nhớ vậy cho dễ.

Hồ nhân tạo: Nhiều. Phục vụ nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Mấy cái hồ này tui thấy cũng hay ho, vừa trữ nước vừa tạo cảnh quan. Nhưng mà can thiệp vào tự nhiên thì cũng phải cẩn thận, cân nhắc kỹ lưỡng. Mọi thứ đều có cái giá của nó.

Sông ngòi Trung Bộ có đặc điểm gì?

Nè Bà, sông ngòi miền Trung á hả, tui nói thiệt, y chang tính nết mấy bà cô hàng xóm tui:

• Ngắn mà chua (ý là dốc đó nha!): Sông ngắn tũn, lại còn dốc nữa chứ, chảy xiết hơn cả bà tám nhà tui đi chợ trễ. Mà chia năm xẻ bảy thành mấy "cái ao" riêng biệt, chả thèm liên quan tới ai.

• Nóng nảy như Trương Phi: Lũ thì lên nhanh hơn cả người yêu cũ trở mặt. Mưa bão cái là y như rằng, nước lũ ào ào kéo đến, chỉ kịp kêu trời! (Mà lũ lên nhanh vậy là do địa hình dốc đó Bà, chứ không phải sông nó giận ai đâu).

• Mùa mưa "mắc mưa": Mùa lũ cứ phải nhằm mấy tháng cuối năm mới chịu, tháng 9 đến tháng 12. Lúc đó thì thôi rồi, tha hồ mà "bơi".

(Nói chứ, sông ngòi miền Trung còn là nguồn sống của bà con mình đó Bà. Nên mình cũng phải có ý thức bảo vệ, đừng xả rác xuống sông nha! Chứ không thôi mấy ổng "giận" thiệt đó!).

Nước ta có mạng lưới sông ngòi như thế nào?

Bà hỏi mạng lưới sông ngòi nước ta à? Tui nhớ mang máng… khúc khuỷu lắm!

• Hai hướng chính: Tây Bắc - Đông Nam, vòng cung. Như kiểu vẽ vời trên bản đồ ấy, lúc ngoằn ngoèo lúc thẳng tắp. Hồi học Địa lý lớp 6 tui còn vẽ nguệc ngoẹo cả lên cơ.
• Hướng Tây - Đông: Cũng có, nhưng ít hơn. Thấy ở mấy tỉnh miền Trung, nhớ là có đoạn nào đó nó chạy thẳng tắp ghê. Hình như gần biển ấy. Không nhớ rõ nữa rồi. Già rồi trí nhớ kém!
• Mùa lũ - mùa cạn: Rõ rệt lắm! Mùa lũ nước nhiều chảy ào ào, mùa cạn thì…thấy đáy sông luôn. Lượng nước mùa lũ chiếm tới 70-80% cả năm cơ đấy, kinh khủng chưa! Ông ngoại tui kể hồi xưa đi đò, mùa lũ nước lên cao lắm, nhà gần sông phải chạy lên núi tránh lụt.

Ôi trời, đúng là già rồi, nhớ nhớ quên quên. Hồi trẻ học thuộc bài dễ lắm, giờ… khổ! Bà có cần tui kể thêm về sông Hồng, sông Mê Công không? Hồi đó tui mê Địa lý lắm, thuộc vanh vách. Giờ… thôi rồi, lão hóa rồi bà ạ! Khổ ghê.

Khí hậu tác động đến sông ngòi nước ta như thế nào?

Bà ơi, mưa nhiều lắm... Thì sông ngòi mình nhiều nước, ào ào chảy xiết. Như hồi nhỏ tui hay ra bờ sông coi nước lớn. Nhớ năm tám mấy, nước ngập mênh mông, tràn cả lên vườn nhà bà. Mà nước sông mình cũng lạ lắm, chảy theo mùa. Mưa rầm rì, nước sông đầy ứ. Nắng chói chang, nước cạn trơ đáy.

• Mưa nhiều: Sông nhiều, nước dồi dào. Như con sông quê tui, mùa mưa nước dâng cao ngập cả bờ bãi. Hồi đó nghịch nước sướng lắm Bà.
• Mưa theo mùa: Sông cũng theo mùa. Mùa mưa thì lũ, mùa khô thì cạn. Giống như con người, cũng có lúc vui, lúc buồn vậy. Hồi nhỏ ở quê, mùa lũ là tụi nhỏ túm năm tụm ba đi bắt cá, vui lắm.

Khí hậu ảnh hưởng đến sông ngòi nước ta:

• Lượng mưa lớn tạo ra nhiều sông ngòi, sông nhiều nước.
• Chế độ mưa theo mùa khiến chế độ dòng chảy sông theo mùa. Mùa lũ ứng với mùa mưa, mùa cạn ứng với mùa khô.

Địa hình đồi núi ảnh hưởng như thế nào đồi với khí hậu và sông ngòi nước ta?

Trả lời Bà đây:

Ối giời ơi, đồi núi với khí hậu sông ngòi á? Để Tui ngẫm xem nào...

• Mưa lớn xi mòn đất là cái chắc rồi. Quê Tui ở Cao Bằng, mùa mưa lũ quét kinh lắm. Đất trôi hết, chỉ còn đá với sỏi.
• Mà mưa nhiều thì lũ lụt, hạn hán cũng tới công chuyện. Nghe vô lý nhưng mà thật. Mùa mưa thì ngập úng, mùa khô thì nứt nẻ.
• Đá vôi hòa tan tạo thành hang động, cái này thì chuẩn bài rồi. Ở Quảng Bình nhà Tui đầy hang động đẹp mê hồn. Phong Nha - Kẻ Bàng đó!
• Địa hình cao thấp cũng ảnh hưởng tới nhiệt độ nữa. Càng lên cao càng lạnh. Sapa quanh năm mát mẻ là vậy.
• Sông ngòi thì sao nhỉ? À, đồi núi dốc nên sông ngắn và dốc. Chảy xiết lắm. Làm thủy điện thì ngon, mà đi thuyền thì hơi ớn. Sông Đà ở chỗ Tui đấy, hiểm trở vô cùng.
• Mà nghĩ lại, mưa nhiều vậy thì sạt lở đất cũng là chuyện thường ngày ở huyện.

Tự nhiên nhớ hồi xưa đi học địa lý, toàn học thuộc lòng. Giờ lớn rồi mới thấy nó đúng thật. Đúng là thiên nhiên khắc nghiệt thật sự.

Địa hình có ảnh hưởng như thế nào đến sông ngòi nước ta?

Dạ thưa Bà, câu hỏi hay đó nha! Tui phải vắt óc suy nghĩ mới trả lời nổi đấy! Địa hình với sông ngòi nhà mình á, nó như đôi tình nhân lắm nha, quấn quýt nhau không rời.

• Hướng chảy: Tây Bắc thì ào ào đổ về Đông Nam, cứ như tụi nó hẹn nhau ở một điểm nào đó vậy. Đông Bắc thì lại uốn lượn, điệu đà lắm, y như con gái mình hồi còn son rỗi! Hình dung vui không bà? Cái này gọi là ảnh hưởng của hướng nghiêng địa hình đến hướng dòng chảy, học ở trường cấp 3 rồi mà vẫn nhớ như in.

• Tốc độ: Vùng núi thì sông nó như con tu hú, hối hả lắm. Đồng bằng thì y như ông già chậm rãi, thong thả, chắc phải gọi là điều hòa nhịp sống. Độ dốc địa hình quyết định tốc độ chảy đó bà. Tốc độ dòng chảy nhanh hay chậm ảnh hưởng rất lớn đến quá trình vận chuyển phù sa, hình thành các đồng bằng châu thổ, v.v...

Thông tin thêm nho nhỏ: Tui đọc được trong cuốn "Địa lý tự nhiên Việt Nam" của Nhà xuất bản Giáo dục, dày cộp cả đó nha. Nghiên cứu kỹ lắm mới nhớ được nhiều chi tiết như vậy đó bà. Nhớ hồi đó mình còn ngồi cặm cụi đọc sách đến tận khuya, mẹ mình cứ giục đi ngủ hoài. Hihi...

Tóm lại: Địa hình quyết định hướng và tốc độ chảy của sông ngòi. Đơn giản vậy thôi mà.