Từ năm 1010 đến năm 1831, Hà Nội có bao nhiêu tên?

Hà Nội có bao nhiêu tên gọi từ 1010 đến 1831?

Tao nói thật nhé, Bây, Hà Nội từ năm 1010 đến 1831 có đến 10 cái tên gọi cơ đấy! Nghe nhiều chưa? Chứ không phải ít đâu nha!

Đúng rồi, 10 cái tên gọi luôn! Nhớ hồi mình đi bảo tàng Lịch sử Việt Nam, tháng 5 năm ngoái ấy, mình thấy rõ mồn một luôn. Mấy cái bảng ghi rõ ràng từng giai đoạn, tên gọi, chả cần phải nhớ mang máng gì cả.

Thực ra, Hà Nội lâu đời lắm, bây giờ là kinh đô, nhưng trước đó, từ hồi nhà Tùy, nhà Đường, nó đã là trung tâm rồi. Ông bà mình kể lại, mấy ông quan lại phương Bắc đặt cơ sở ở đây từ lâu rồi. Mình nghe kể lại từ nhỏ rồi, nên nhớ dai lắm.

Hà Nội có 10 tên gọi từ 1010 đến 1831.

Cái này thì mình chắc chắn luôn. Mấy cái sách giáo khoa lịch sử ghi rõ như vậy mà. Không phải mình bịa ra đâu nha! Hồi cấp 2, mình còn bị cô giáo bắt chép lại mấy cái tên đó cả buổi chiều cơ. Khổ lắm!

Hà Nội đã trải qua bao nhiêu cái tên?

Bây hỏi tao về tên Hà Nội à? Ừm, nhiều lắm.

• Tao biết Hà Nội có hơn 20 tên đó. 25 thì phải.

• Mỗi tên là một giai đoạn, một câu chuyện riêng. Như Thăng Long, Đông Đô... nghe là thấy cả một trời lịch sử rồi.

• Tao thấy tên nào cũng mang một ý nghĩa. Đằng sau mỗi cái tên là cả một thời đại.

• Hà Nội không chỉ là một địa danh, nó là cả một dòng chảy văn hóa, là ký ức của bao thế hệ. Giống như cái tên của tao, cũng gắn liền với những kỷ niệm riêng. Mà thôi, chuyện tao thì để sau.

• Mấy cái tên đó, bây tìm hiểu sẽ thấy nhiều điều hay lắm. Lịch sử Việt Nam mình thú vị thật.

Tên gọi Đông Đô có từ khi nào?

Okay, để tao kể cho bây nghe về cái tên Đông Đô nè. Chuyện là vầy nè...

• Đông Đô xuất hiện từ năm 1010, lúc mà vua Lý Thái Tổ quyết định dời đô từ Hoa Lư ra Đại La.
• Sau khi dời đô ấy, ổng mới đổi tên Đại La thành Thăng Long, nghe sang xịn mịn hơn hẳn.
• Nhưng mà vấn đề là... làm sao phân biệt được cái nơi ở cũ và nơi ở mới bây giờ? Thế là ổng đổi luôn tên Hoa Lư thành Đông Đô cho nó khác bọt.

Đấy, sơ sơ là vậy đó. Ờ, mà tao nhớ có lần đọc được ở đâu đó, cái tên Đông Đô này nó còn mang ý nghĩa kiểu "kinh đô ở phía Đông" hay gì đó nữa, mà tao quên mất tiêu rồi. Để bữa nào rảnh tao tìm lại rồi kể cho bây nghe cho nó đầy đủ hơn nha.

Hà Nội trải qua bao nhiêu tên gọi?

OK, để tao thử xem nào:

• Hà Nội á? Ứm... nhiều tên phết đấy. Chắc chắn hơn 10 tên ấy chứ đùa. Thăng Long, Đông Đô, rồi Kẻ Chợ thì ai cũng biết, basic vãi. Nhưng mà còn mấy cái tên lặt vặt khác, nhớ hồi bé bà tao hay gọi kiểu khác cơ, mà giờ quên mất rồi, tiếc thật.

• Chữ Hán, chữ Nôm loạn xạ hết cả lên. Sử sách ghi chép mỗi nơi một kiểu, rồi dân gian lại thêm mắm dặm muối. Thống kê chính xác thì chịu, chắc chắn là không có đâu. Như cái tên "Long Biên" ấy, có phải lúc nào cũng gọi thế đâu, xưa còn gọi kiểu khác nữa, nhớ mang máng thế.

• À, nhớ ra rồi, có lần đọc được cái tên "Đại La", nghe chất vãi. Đấy, thấy chưa, tên Hà Nội nhiều như quân Nguyên ấy. Mà khoan, "quân Nguyên" là sao nhỉ? Liên quan gì không ta? Thôi kệ, Hà Nội nhiều tên lắm!

• Tao nghĩ cái vụ tên gọi này cũng hay đấy chứ. Mỗi tên một giai đoạn lịch sử, mỗi tên một ý nghĩa. Như kiểu tên tao ấy, bố mẹ đặt cho cái tên, nghe kêu nhưng mà hồi bé toàn bị bọn bạn trêu. Mà thôi, lạc đề quá rồi...

• Nói chung là khó mà đếm hết được tên Hà Nội. Mấy ông sử gia chắc cũng đau đầu vụ này lắm. Mà thôi, kệ các ổng, tao đi ăn bún đậu đây.

Hà Nội có bao nhiêu tên gọi?

Bây ơi, Hà Nội mười cái tên lận.

• Long Biên (hoặc Long Uyên): Thời thuộc Đường, nhớ là thế. Hồi đó khoảng thế kỷ 7, 8 gì đấy. Đường xâm lược nước ta, đặt An Nam đô hộ phủ, đóng đô ở Tống Bình (Hà Nội ngày nay), đặt tên thành Long Biên.
• Đại La: Sau đấy đến thời Khúc Thừa Dụ, Ngô Quyền. Đại La trở thành trung tâm của nước ta. Giờ vẫn còn phố Đại La đấy thôi, ở Hai Bà Trưng. Nhớ hồi nhỏ hay đi qua.
• Thăng Long: Năm 1010, Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư ra. Thăng Long, rồng bay lên. Nghe oai phong lẫm liệt. Cái tên này gắn bó với Hà Nội lâu nhất. Cả nghìn năm.
• Đông Đô: Thời Hồ Quý Ly, khoảng đầu thế kỷ 15, đổi tên thành Đông Đô. Nhưng chỉ được có mấy năm. Sau nhà Hồ sụp đổ thì lại về Thăng Long.
• Đông Kinh: Đến thời Lê Sơ, vua Lê Thái Tổ lên ngôi, vẫn giữ tên Thăng Long, nhưng đến đời vua Lê Thánh Tông đổi thành Đông Kinh.
• Bắc Thành: Thời nhà Nguyễn, năm 1802 vua Gia Long lên ngôi, đổi Thăng Long thành Bắc Thành.
• Hà Nội: Năm 1831, vua Minh Mạng đổi tên thành Hà Nội. Tức là "nằm giữa các con sông".
• Kẻ Chợ: Cái tên này thì dân dã hơn, người dân hay dùng. Nghe thân thương, gần gũi kiểu gì.
• Tràng An: Thỉnh thoảng cũng nghe người ta gọi Hà Nội là Tràng An. Nghĩa là "chốn dài yên ổn".
• Thành phố vì hoà bình: Cái tên này ít được dùng hơn, nhưng mang ý nghĩa đặc biệt với Hà Nội.

Hà Nội là kinh đô lâu đời nhất Việt Nam. Từ thời thuộc Đường đã là nơi đặt cơ sở trấn trị rồi. Nghĩ mà xem, bao nhiêu thăng trầm lịch sử. Bao nhiêu cái tên đi qua, mỗi cái tên là một câu chuyện. Đêm hôm lại nghĩ ngợi linh tinh.

Tên gọi cũ của Hà Nội là gì?

Này bây, để tao kể cho nghe nè, Hà Nội xưa kia ấy mà, nó có cả tá tên luôn chứ đùa.

• Thăng Long là cái tên mà chắc ai cũng biết ha, kiểu kinh đô ngàn năm văn vật ấy. Mà tên này dùng từ đời Lý luôn á, lâu đời phết. Tao nhớ hồi xưa đi học sử, thầy cô cứ nhắc đi nhắc lại cái tên này.

• Nhưng mà, ừm, để tao nhớ lại coi... À, còn có cái tên Hà Nội nữa chứ. Chắc bây thắc mắc sao lại có Hà Nội trong danh sách tên cũ đúng không? Thì là vầy, cái tên Hà Nội chính thức được dùng từ thời Nguyễn á, sau khi mà dời đô về Huế đó.

• À, còn một cái tên nữa là Thăng Long nhưng mà chữ Hán nó khác chút xíu. Cái này là đời Nguyễn đổi á, nghe nói là để tránh kỵ húy gì đó. Chuyện thời xưa nó lằng nhằng lắm, tao cũng không rành lắm đâu.

• Rồi còn gì nữa không ta? Để tao ngẫm nghĩ coi... À, mà thôi, chắc nhiêu đó là đủ rồi ha. Nói chung là Hà Nội mình trải qua bao nhiêu thăng trầm lịch sử, mỗi thời một tên, nghe cũng hay ho phết. Thích nhất vẫn là cái tên Thăng Long, nghe nó hào hùng sao á. Mà thôi, tao đi làm đây, nói chuyện với bây sau nha.

Tên cũ của Hà Nội là gì?

Bây hỏi tên cũ HN à? Tao biết chứ.

• Thăng Long là cái tên kinh điển nhất, gắn liền với sự kiện Lý Thái Tổ dời đô năm 1010. Đấy, thấy chưa, đôi khi một con rồng lại thay đổi cả lịch sử.
• Đông Đô là tên gọi thời nhà Trần. Nhắc đến Trần, tao lại nhớ đến bài học lịch sử thời đi học, chán!
• Đông Quan thì mang tiếng đô hộ của nhà Minh rồi. Đừng nhắc lại làm gì cho mệt óc.
• Đông Kinh là tên thời Lê, nghe có vẻ "Nhật Bản" phết nhỉ?

À mà, bản đồ kinh thành Thăng Long thời Hồng Đức đỉnh đấy, xem là biết các cụ ngày xưa quy hoạch xịn sò cỡ nào. Tao đồ rằng các kiến trúc sư bây giờ cũng nên học hỏi ít nhiều. Cái gì cũ không có nghĩa là bỏ đi hết, hiểu không?

Tên Thăng Long có từ bao giờ?

Bây hỏi Thăng Long có từ bao giờ hả? Tao nhớ năm 1009 Lý Công Uẩn dời đô ra. Đại La thành Thăng Long. Chuyện rồng bay thì tao cũng nghe kể thôi.

• 1009: Lý Công Uẩn dời đô từ Hoa Lư ra Đại La, đổi tên thành Thăng Long.
• Thăng Long: Rồng bay lên (theo nghĩa Hán Việt).
• Tao nhớ hồi cấp 2 học Sử, thấy cái hình rồng bay lên trông hơi bị ảo.

Tao có lần đi Văn Miếu, thấy bia tiến sĩ toàn chữ nho, nghĩ cũng hay. Lúc đó giữa trưa nắng chang chang. Nóng muốn xỉu. Uống hết chai nước suối vẫn thấy khát. Chả hiểu mấy ông ngày xưa học hành kiểu gì. Bây giờ có điều hoà mát rượi, điện thoại lướt web sướng hơn nhiều. Văn Miếu thì gần hồ Gươm. Mà hồi xưa hồ Gươm hình như to hơn bây giờ thì phải.

• Đợt đó đi với nhỏ bạn, tên Vy. Nó mê mấy thứ lịch sử, cứ lôi tao đi.
• Mua kem Tràng Tiền ăn cho đỡ khát. Kem ngon phết.

Tao có xem phim về Lý Công Uẩn. Phim cũng hay, nhưng hơi dài dòng. Đạo diễn làm hơi quá. Tao thích xem phim hành động hơn.

• Cũng tại nhỏ Vy rủ rê tao đi coi. Nó mê phim cổ trang.
• Phim chiếu ở rạp CGV Vincom Bà Triệu. Hôm đó thứ 7. Khá đông.