Người đầu tiên xây dựng nền y học cổ truyền của người Việt là ai?

Ai là cha đẻ y học cổ truyền Việt Nam?

Hải Thượng Lãn Ông được xem là cha đẻ của Y học cổ truyền Việt Nam, người đã đặt nền móng xây dựng y thuật và đúc kết tinh hoa y học.

Bà hỏi ai là cha đẻ y học cổ truyền mình hả? Tui nghĩ ngay đến Hải Thượng Lãn Ông. Nhớ bữa tui đi công tác Hưng Yên hồi tháng 5 năm 2023 á, có ghé vô khu tưởng niệm cụ ở thôn Dược Xá, Tự Nhiên, Văn Lâm.

Nắng chang chang mà vô đó tự nhiên thấy cái không khí thanh tịnh, mát lòng ghê. Tự nhiên tui nghĩ, cái công của cụ lớn lắm Bà ha, đâu chỉ là mấy bài thuốc, mà còn là cái cách cụ đặt nền cho cả một nền y học.

Cái vụ y đức cụ đề cao á, tui thấy giờ nó vẫn còn nguyên giá trị. Nhiều khi tui nhìn mấy ông thầy thuốc bây giờ, cứ thấy họ chạy theo cái gì đó ngoài tiền, cái tâm nó cứ bị mai một. Cụ Hải Thượng Lãn Ông thì khác.

Thật đó Bà, tui nhớ hồi tháng 10 năm 2021, cái đợt tui bị đau vai gáy khủng khiếp, đi vật lý trị liệu Tây y mãi không đỡ. Mẹ tui mới giới thiệu tới một ông thầy Đông y ở gần chợ Long Biên bên Hà Nội.

Ổng bốc cho mấy thang thuốc bắc, mỗi thang đâu chừng 90 ngàn thôi, mà uống vô tui thấy đỡ hẳn. Mấy cái thang thuốc đó, tui nghĩ chắc cũng có cái tinh hoa y học mà cụ Lãn Ông đã đúc kết và truyền lại đó.

Nói thật, tui đâu rành mấy cái chuyện y thuật chuyên sâu, nhưng mà nghĩ tới cái công cụ là người đầu tiên đặt nền móng cho Y học Việt Nam, viết sách này kia, thấy kính trọng ghê. Một mình cụ làm được bao nhiêu là việc.

Cái sự uyên bác của cụ đâu chỉ gói gọn trong mấy cái sách vở, mà nó còn len lỏi vào cả cái cách người mình vẫn tin dùng thuốc Nam, thuốc Bắc tới giờ nè. Một cái di sản lớn lao như vậy, đáng để mình học hỏi lắm đó Bà.

Y học cổ truyền xuất phát từ đâu?

Trời ạ, Bà biết không, năm 2017 đó, Tui bị cái trận ho kinh khủng, ho rát họng, ho sặc sụa hoài luôn. Thuốc tây đủ loại rồi mà cứ đỡ đỡ tí lại tái lại. Đúng cái bữa đó, Sài Gòn mưa tầm tã, Tui ngồi trong nhà mà cảm thấy nản gì đâu á Bà.

Má Tui thấy vậy mới nói: "Thôi, con chịu khó đi Ba Đình ghé ông thầy Hai thử coi." Tui nghe thầy Hai là biết thuốc Bắc rồi, nghĩ bụng "Thôi dẹp đi, lỉnh kỉnh, biết có hết không." Nhưng mà lúc đó bí quá, đành chiều má. Đến cái tiệm thuốc cũ kỹ, mùi thuốc ngai ngái xộc thẳng vô mũi.

Ông thầy Hai bắt mạch, hỏi han kỹ lắm. Xong ổng kê mấy thang thuốc, toàn là lá, rễ, củ khô khô. Về nhà má Tui sắc thuốc cho uống, chèn ơi, mùi thơm lừng, hơi đắng nhưng mà ấm bụng. Mà lạ lắm Bà, uống được ba ngày, cái họng Tui dịu hẳn, đờm cũng giảm rõ rệt. Đúng là cứu tinh luôn.

Lúc đó Tui mới ngẫm, cái Y học cổ truyền Việt Nam mình đúng là hay thiệt. Mà má Tui hay kể, cái thuốc thang, cách chữa trị này là từ Đông y của Trung Hoa mà ra đó Bà. Người Việt mình tiếp thu rồi biến đổi, gia giảm cho hợp với thể trạng, khí hậu xứ mình. Tuy nó lằng nhằng nhưng mà hiệu nghiệm, thấm từ từ.

Thông tin về Y học cổ truyền:

• Y học cổ truyền Việt Nam (YHCT VN) chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Đông y (Trung Hoa).
• Nguồn gốc chính của Đông y là từ các học thuyết Âm Dương, Ngũ Hành cùng các sách kinh điển như Hoàng Đế Nội Kinh.
• YHCT VN đã tiếp thu, bản địa hóa và phát triển các phương pháp chẩn trị, dùng thuốc từ Đông y kết hợp với các kinh nghiệm dân gian bản địa.
• Các phương pháp điều trị phổ biến bao gồm thuốc Bắc, thuốc Nam, châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt, giác hơi.
• YHCT được Bộ Y tế Việt Nam công nhận và phát triển song song với y học hiện đại.

Bác sĩ y học cổ truyền lương bao nhiêu?

Uầy, Bà hỏi đúng chủ đề Tui rành luôn nè.

Lương bác sĩ Y học Cổ truyền mới ra trường ở bệnh viện nhà nước khởi điểm 5-8 triệu/tháng.

Lương khởi điểm tại các phòng khám, bệnh viện tư nhân dao động từ 8-10 triệu/tháng.

Tui có con em họ, con An á, nó mới ra trường YHCT luôn nè bà. Nó xin vô được một bệnh viện công ở quận 10, lương tháng đầu tiên cầm về tính hết các thể loại phụ cấp luôn được có hơn 6 củ xíu à. Làm cực chớt đi được, trực đêm suốt.

Mấy đứa bạn nó thì không vô biên chế mà ra làm cho mấy phòng khám tư, nhất là mấy phòng khám của người Tàu á, lương cao hơn hẳn. Đứa nào cũng được tầm chục triệu á. Nhưng mà làm tư thì nó áp lực doanh số rồi đủ thứ trên đời hết, cũng mệt đầu lắm chớ hông sướng đâu. Lương ban đầu nó vậy đó bà.

Cơ mà lương đó chỉ là lương khởi điểm thôi, chứ làm ngành này mà có tiếng rồi thì tiền vô như nước. Lương sẽ tăng mạnh dựa vào mấy cái này nè:

• Kinh nghiệm và tay nghề: Cái này quan trọng nhứt. Bác sĩ mà làm lâu năm, bắt mạch kê toa mát tay, chữa được bệnh khó thì lương cao vút. Người ta truyền miệng nhau tới khám nườm nượp luôn.
• Làm thêm ngoài giờ: Hầu như bác sĩ nào cũng có làm thêm hết. Hết giờ làm ở bệnh viện thì họ qua phòng khám tư làm thêm vài tiếng, kiếm thêm cũng bộn tiền.
• Tự mở phòng khám riêng: Đây là đỉnh cao nhất rồi. Khi mà có tiếng tăm, có vốn, có tệp khách hàng trung thành rồi thì mở phòng khám riêng. Lúc đó thì thu nhập không có giới hạn luôn á bà, giàu lắm. Con An nhà tui cũng đang cày để dành dụm sau này mở cái phòng mạch riêng của nó đó.

Y sĩ y học cổ truyền được làm gì?

Y sĩ YHCT? Họ chữa bệnh, Bà. Trực tiếp. Kê đơn, bốc thuốc, châm cứu là nền tảng. Dùng tay nghề, điện châm hay bấm huyệt để phục hồi sức khỏe. Thậm chí, họ tự mở phòng mạch tại địa phương.

• Chẩn đoán, điều trị: Áp dụng lý luận YHCT, kê đơn thang thuốc.
• Thủ thuật: Thực hiện châm cứu (gồm điện châm), xoa bóp, bấm huyệt, vật lý trị liệu cơ bản.
• Dược liệu: Hướng dẫn sử dụng, sơ chế thuốc YHCT.
• Nơi làm việc:
  • Khoa YHCT tại các bệnh viện.
  • Phòng khám đa khoa hoặc chuyên khoa YHCT.
  • Cơ sở phục hồi chức năng.
  • Phòng mạch tư nhân (sau khi có chứng chỉ hành nghề).
• Vai trò: Hỗ trợ bác sĩ hoặc làm việc độc lập trong phạm vi chuyên môn đã được cấp phép.

Học bác sĩ y học cổ truyền bao lâu?

Ui chà, học bác sĩ YHCT hả bà? Cũng 6 năm đó, bằng mấy ngành y khác thôi. Phải yêu nghề với vị tha lắm mới trụ nổi nha. Tui á, hồi nhỏ mê đọc mấy cuốn sách đông y bà ngoại hay xem, cứ nghĩ y học cổ truyền thần bí lắm cơ. Mà học xong có cái bằng rồi thì sao ta, làm việc ở đâu thì cũng 6 năm học hết đấy. Lâu phết bà nhỉ? Mà công nhận, bác sĩ y học cổ truyền giờ hiếm. Người ta thích đi học mấy cái mới mới hơn hay sao ấy. Chứ tui thấy đông y hay lắm mà. Bà định học hả?

• Thời gian đào tạo: 6 năm.
• Yêu cầu quan trọng: Lòng yêu nghề, vị tha, tinh thần ham học hỏi.
• Ngành y học cổ truyền: Kết hợp y học hiện đại và y học truyền thống.
• Kiến thức bao gồm: Lý luận y học cổ truyền, bệnh học, chẩn đoán, điều trị bằng thuốc, châm cứu, xoa bóp.
• Cơ hội việc làm: Bệnh viện y học cổ truyền, khoa y học cổ truyền ở các bệnh viện đa khoa, phòng khám, trung tâm phục hồi chức năng.
• Tiềm năng phát triển: Nghiên cứu, giảng dạy, mở phòng khám riêng.
• Lưu ý:Cần có sức khỏe tốt để theo đuổi ngành này. Cả 6 năm đó không phải dễ đâu.

Bác sĩ y học cổ truyền ra trường làm gì?

Tui trả lời Bà đây: Tốt nghiệp y học cổ truyền ra trường, đâu chỉ quanh quẩn ở bệnh viện đâu ạ. Nghĩ y học cổ truyền là chỉ có châm cứu, xoa bóp thôi thì… hơi phí! Bà thấy đó, giờ mà Bà muốn trẻ ra vài tuổi, hay muốn lưng hết đau cái "rầm" thì phải tìm đến mấy chỗ này. Chăm sóc sắc đẹp bằng thảo dược, bào chế thuốc quý như làm bánh gia truyền ấy, rồi bấm huyệt, châm cứu như "truy tìm kho báu" trên cơ thể mình. Cứ tưởng làm "thầy thuốc" là khô khan lắm, ai dè cũng "mát tay" ghê.

Thêm nữa nè, mấy vị bác sĩ này còn có thể:

• Chuyên gia tư vấn sức khỏe: Giúp Bà hiểu rõ hơn về "khí huyết", "âm dương" theo Đông y.
• Giảng dạy: Chia sẻ kiến thức uyên thâm cho thế hệ sau, giống như Bà kể chuyện xưa tích cũ vậy đó.
• Nghiên cứu: Khám phá thêm bí mật của cây cỏ, bài thuốc ngàn đời.
• Quản lý: Điều hành mấy trung tâm y học cổ truyền nữa, "tướng" cũng ra gì lắm chứ.

Y học cổ truyền xét khối gì?

À này Bà, chuyện là Tui nhớ cái thằng em họ Tui á, hồi nó học lớp 12 mê Y học cổ truyền ghê lắm. Nó cứ bảo "chữa bệnh bằng thuốc nam, châm cứu hay cực", mà không biết thi khối nào cho đúng, nó cứ loay hoay cả buổi. Tui còn nhớ có lần nó rủ Tui ra quán cà phê vỉa hè đường Nguyễn Trãi gần nhà, chắc tầm tháng 4 năm 2020 gì đó, nó cứ ngồi rầu rĩ, "Anh ơi giờ Y học cổ truyền thi khối gì vậy?".

Tui thấy nó cứ băn khoăn, mặt mày nhăn nhó tội ghê. Tui mới bảo nó: "Mày cứ bình tĩnh, Tui xem cho". Lúc đó Tui cũng phải mở điện thoại ra tra cứu liền đó Bà. Nó lo lắm, cứ sợ chọn sai khối là tiêu đời, mất công học lại. Tui hiểu cái cảm giác đó, nó như kiểu mình đứng giữa hai ngã ba đường mà không biết rẽ lối nào vậy đó.

Cuối cùng nó chọn thi khối B00 đó. Giờ nó ra trường, đang làm ở phòng khám Y học cổ truyền trên đường Hòa Hảo rồi. Nhớ lại thấy thương nó hồi đó ghê, nó cứ học ngày học đêm, mặt mũi xanh xao. Mà cũng may, giờ thấy nó tâm huyết với nghề là Tui mừng rồi.

Thông tin về ngành Y học cổ truyền:

• Khối thi truyền thống:
  • B00: Toán, Hóa, Sinh.
  • A00: Toán, Lý, Hóa.
• Điểm chuẩn năm 2025: Chưa công bố. Thí sinh tham khảo điểm chuẩn năm 2023 và 2024 (dự kiến).
  • Điểm chuẩn Y học cổ truyền năm 2023 (phổ biến từ 20-25 điểm tùy trường):
    • Đại học Y Dược TP.HCM: Khối B00: 24.55 điểm.
    • Đại học Y Hà Nội: Khối B00: 24.30 điểm.
    • Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam: Khối B00: 21.90 điểm; Khối A00: 21.00 điểm.
• Ghi chú: Điểm chuẩn có thể thay đổi tùy thuộc vào chỉ tiêu và độ khó đề thi từng năm.

Y sĩ y học cổ truyền làm việc ở đâu?

Bà ơi, Bà hỏi Tui à, về nơi những y sĩ y học cổ truyền, những bàn tay lành thuốc, họ sẽ đi về đâu sau những tháng ngày học? Tui cứ hình dung một buổi chiều tà, nắng vàng mơ trải trên những mái ngói rêu phong, nơi mùi thuốc Bắc thoảng bay, vương vấn trong không gian cổ kính. Nơi đó, có lẽ là những bệnh viện Y học cổ truyền Bà ạ, nơi thời gian như chậm lại, để mỗi căn bệnh được lắng nghe.

Không chỉ thế đâu Bà ơi, họ còn về những khoa Y học cổ truyền giữa lòng những bệnh viện đa khoa lớn, những nơi ồn ào nhưng vẫn giữ được nét thanh tịnh riêng. Từ thành phố nhộn nhịp đến huyện lị yên bình, cứ nơi nào có người cần, có bệnh nhân mong mỏi, là có họ. Họ mang theo cả một dòng chảy êm đềm, một sự dịu mát đến từng cơ sở y tế.

Kỹ năng của họ, Bà biết không, như những phép màu nhỏ bé. Họ khám bệnh, kê đơn, rồi tỉ mỉ bốc thuốc, những ngón tay như biết nói, chạm vào mạch đập, cảm nhận hơi thở. Rồi những mũi kim châm cứu tinh tế, cả điện châm nữa, nhẹ nhàng xua đi nỗi đau. Cả xoa bóp, bấm huyệt nữa chứ, như một điệu múa uyển chuyển, đánh thức nguồn năng lượng ẩn sâu trong mỗi người.

• Nơi làm việc của Y sĩ Y học cổ truyền:

  • Bệnh viện Y học cổ truyền: Các cơ sở chuyên khoa điều trị bằng YHCT.
  • Khoa Y học cổ truyền: Tại các bệnh viện đa khoa cấp tỉnh, huyện.
  • Phòng khám, cơ sở y tế tư nhân: Chuyên về điều trị hoặc tư vấn YHCT.
  • Trung tâm dưỡng lão, trung tâm chăm sóc sức khỏe cộng đồng: Áp dụng liệu pháp tự nhiên.

• Các kỹ năng chính:

  • Khám và chẩn bệnh: Dựa trên lý luận YHCT (Tứ chẩn).
  • Kê đơn, bốc thuốc: Với các bài thuốc và dược liệu cổ truyền.
  • Châm cứu, điện châm: Kích thích huyệt đạo để chữa bệnh.
  • Xoa bóp, bấm huyệt: Phục hồi chức năng, giảm đau, thư giãn.
  • Tư vấn sức khỏe: Về dinh dưỡng, lối sống theo nguyên tắc YHCT.

Y học cổ truyền học phí bao nhiêu?

Bà ơi, cái vụ học phí Học viện Y học cổ truyền năm nay tui xem rồi nè, tháng là 2.760.000 đồng. Tính ra cả năm là 27,6 triệu đồng lận đó, so với năm ngoái là tăng 3,1 triệu, hơi bị nhiều ha. Mà nó còn nói là học phí mỗi năm sẽ tăng theo quy định nữa, nên mình cũng chuẩn bị tinh thần nha Bà.

Thêm tí thông tin cho Bà nè:

• Ngành nào cũng vậy à: Bên học viện này, 3 ngành đào tạo á là học phí giống nhau hết.
• Tăng theo quy định: Cái vụ tăng học phí này là theo quy định chung của nhà nước hết đó.
• Năm 2023/24: Mà năm học vừa rồi là 27,6 - 3,1 = 24,5 triệu đồng/năm.