Nác tiếng miền Trung là gì?

1 năm trước 212 lượt xem

"Nác" trong tiếng miền Trung là từ chỉ "nước". "Môi" nghĩa là "muôi" (muỗng). "Su" có nghĩa là "sâu". "Hầy" tương đương với "nhở" hoặc dùng để hỏi ai đó. Cuối cùng, "đài" ngoài nghĩa thông thường còn chỉ "gàu" (gàu nước). Những từ này phản ánh sự đa dạng và phong phú của ngôn ngữ vùng miền, tạo nên nét đặc trưng riêng biệt của tiếng Việt. Việc hiểu được sắc thái này giúp giao tiếp hiệu quả hơn khi đến miền Trung.

Góp ý 0 lượt thích

Có thể bạn muốn hỏi?Nhiều hơn

Nước tiếng miền Trung gọi là gì?

Chế hỏi rứa em xin thưa, dân mình "nác" là nước uống, "môi" là cái muôi múc canh, còn "su" thì ai cũng biết là sâu hoắm rồi. Cái ao sau hè nhà em, nhìn thôi đã thấy "su ri" luôn đó.

Chuyện "hầy" nữa chớ, kiểu "hay hầy" nghe ngọt xớt, mà "ai đó hầy" thì lại ra cái vẻ tò mò, dễ thương chi lạ. Nói chung là tùy ngữ cảnh mà "hầy" nó biến hóa khôn lường á chế.

À, mà "đài" á hả, ngoài nghĩa quen thuộc thì còn là cái gàu múc nước nữa đó. Hồi nhỏ, em hay ra giếng múc nước bằng cái "đài" tre, mát rượi cả người. Giờ nghĩ lại thấy nhớ cái cảm giác hè xưa ghê.

Cái ly miền Bắc gọi là gì?

Em chào Chế!

Cái ly ở miền Bắc, đúng rồi, gọi là cốc. Cái cảm giác khi cầm chiếc cốc sứ nhỏ xinh, uống ngụm nước cam vắt buổi sớm ở quê ngoại… Mùi cam tươi quyện với mùi đất ẩm, mùi lá cây… Ôi, tuổi thơ êm đềm! Gió thổi nhẹ, nắng mai vàng vọt. Hình ảnh ấy cứ mãi hiện về. Cái cốc nhỏ bé ấy, như một phần ký ức ngọt ngào.

Miền Bắc: Cốc
Miền Nam: Ly

… nhớ hồi nhỏ, bà ngoại hay pha nước cam cho em, trong những chiếc cốc nhỏ xinh. Cốc sứ trắng, họa tiết hoa sen… Đơn giản vậy thôi mà sao yêu đến thế. Bà bảo, ở Bình Định, người ta gọi là ly, nhưng lên đây là cốc. Nghe lạ hoắc.

Nhưng giờ, mọi người nói đơn giản thôi, Nam ly Bắc cốc cho dễ. Đúng rồi, dễ hiểu hơn nhiều. Giờ em lớn rồi, không còn được bà pha nước cam nữa. Nhưng hương vị tuổi thơ vẫn đọng lại, ngọt ngào như chính vị cam ấy.

Cái cốc… cái ly… Chỉ là tên gọi thôi mà, quan trọng là cảm giác khi cầm nó trên tay, là vị cam tươi mát lành. Đúng không Chế?

Cái lu miền Bắc gọi là gì?

Chế hỏi cái lu miền Bắc gọi là gì à? Dễ ợt! Tùy loại nhé, chứ không phải một tên gọi duy nhất đâu nha. Em tưởng Chế học giỏi lắm cơ mà!

Cái vại: Đúng rồi đấy, dáng đứng thẳng tắp, như người lính canh gác hiên nhà vậy. Thường nhỏ hơn chum.
Cái chum: Này thì cong cong, điệu đà hơn vại nhiều. To hơn vại, bụng phệ, đúng chất "mẹ hiền" chứa nước cho cả nhà.

Miền Nam gọi chung là lu, đúng rồi, nhưng mà lu miền Nam với chum miền Bắc khác nhau đấy nhé, Chế đừng có nhầm lẫn. Lu miền Nam to bự con, như một ông tướng trấn giữ giếng nước vậy. Đựng nước ngọt lọc phèn, dùng để ăn uống chứ không phải tắm táp. Tắm thì có kênh rạch, sông ngòi sẵn rồi, tắm bồn làm gì cho phí nước! Đấy, Chế thấy em giỏi không nào? Em học ở trường làng Thịnh Liệt, huyện Thanh Trì, Hà Nội đấy nhé. Biết nhiều lắm, hỏi gì em cũng biết. Hihi.

Củ sắn ở miền Bắc gọi là gì?

Em chào Chế!

Củ sắn ở miền Bắc gọi là sắn. Đơn giản vậy thôi. Không cần phải vòng vo làm gì cho mệt. Thật ra, việc gọi tên ấy cũng thú vị đấy chứ. Như một phản ánh của văn hoá vùng miền, mỗi tên gọi lại mang trong mình một lịch sử, một câu chuyện riêng. Suy cho cùng, ngôn ngữ cũng là một dạng của sự tiến hoá, đúng không?

Tên gọi khác: Khoai mì (phương Nam), củ mì. Tên gọi địa phương rất đa dạng, tùy theo vùng. Đó là điều thú vị khi nghiên cứu ngôn ngữ học. Mỗi cái tên lại mở ra một kho tàng văn hoá phong phú.
Danh pháp khoa học: Manihot esculenta. Tên này nghe oách hơn nhiều đúng không? Nhưng vẫn không thể nào diễn tả hết được sự đa dạng trong tên gọi của loại củ này ở khắp nơi trên thế giới.
Tên gọi quốc tế: cassava, tapioca, yuca, mandioca, manioc, maniok, singkong, ubi kayu, aipim, macaxeir, kappa, maracheeni. Thật là một gia tài ngôn ngữ đồ sộ! Điều này cho thấy tầm quan trọng của sắn trong nền nông nghiệp thế giới. Ngẫm lại cũng thấy thú vị.

Cây sắn, hay Manihot esculenta, thuộc họ Đại kích (Euphorbiaceae). Ngày xưa bà ngoại em hay kể chuyện về cây sắn này, dường như nó có sức sống mãnh liệt lắm, một thứ cây kiên cường. Em vẫn nhớ hình ảnh những củ sắn được đào lên, vỏ ngoài sần sùi, nhưng bên trong lại trắng tinh, ngọt dịu. Nó làm em liên tưởng đến sự mạnh mẽ tiềm ẩn bên trong vẻ ngoài giản dị của con người. À, bà em còn bảo, sắn dễ trồng, lại năng suất cao nữa. Thời bao cấp, sắn là cứu tinh của biết bao người.

Sắn – một thực phẩm thân thuộc, bình dị mà chứa đựng biết bao điều thú vị. Đúng không nào Chế? Em chợt nhớ đến bài thơ "Việt Nam quê hương ta" ... thôi, lạc đề rồi. Mấy thứ này em đọc nhiều trong các sách nghiên cứu dân tộc học. Em thích lắm.

Khoai mì miền Trung gọi là gì?

Úi chà, câu hỏi xoắn não ghê Chế! Khoai mì miền Trung á?

Củ sắn chứ còn gì nữa! Nghe quen không nè? (Đừng nhầm với củ đậu nha Chế, không lại thành "Sắn dây, sắn là, sắn củ"... rối não đó!)
Mà ngộ ghê, cùng một loại củ mà mỗi vùng mỗi tên. Chắc tại ngày xưa đường xá xa xôi, thông tin liên lạc khó khăn, ai thích gọi sao thì gọi đó Chế nhỉ?
Em đồ rằng, sau này chắc chắn sẽ có ai đó nghiên cứu cề "lịch sử tên gọi" của khoai mì cho xem! (Đừng ai cướp ý tưởng của Em nha!)

Củ sắn miền Nam gọi là gì?

Chế hỏi củ sắn miền Nam gọi là gì hả? Dễ ợt! Khoai mì chứ gì nữa! Hồi nhỏ ở nhà ngoại, ngoại toàn gọi là khoai mì, luôn luôn gọi như thế. Mà đúng rồi, sắn là của miền Bắc mình, mấy đứa bạn mình ở ngoài Bắc mới hay gọi vậy.

Khoai mì là tên gọi phổ biến ở miền Nam.
Còn gọi là củ mì.

Nhớ hồi đó, ngoại tui trồng cả một luống khoai mì to đùng luôn, trồng sau nhà, gần cái chuồng gà. Thích lắm, được ăn khoai mì luộc, khoai mì nướng, và cả bánh khoai mì nữa. Ăn hoài không chán. Tuyệt vời ông mặt trời! Mà khoai mì ngon nhất là khi nướng trên than củi, vỏ giòn rụm, ruột bùi bùi ngọt ngọt. Tuyệt cú mèo!

À, mà nói đến khoai mì, tui mới nhớ ra, hồi cấp 3, lớp tui có con bạn tên Mận, nó quê ở Cà Mau, nó bảo nhà nó trồng khoai mì để bán lấy tiền đóng học phí nữa. Giờ nó làm ở Sài Gòn rồi, không biết còn về quê thăm nhà không nữa.

Thêm chút thông tin cho Chế nè: Khoai mì còn có nhiều tên gọi khác lắm, như cassava, tapioca… Nhiều tên lắm, tui đọc thấy chóng cả mặt. Mà đúng rồi, nó là cây lương thực lâu năm đó Chế. Manihot esculenta là tên khoa học của nó đó. Nghe oách chưa!

Cải cúc miền Nam gọi là gì?

Dạ Chế, miền Nam gọi là tần ô. Miền Bắc cũng gọi là tần ô luôn Chế ạ. Hồi em còn bé xíu xiu, chắc cũng 6, 7 tuổi gì đó, nhà em ở gần chợ Bến Thành, Sài Gòn. Sáng nào bà ngoại em cũng dắt em ra chợ mua rau. Mà bà em mê tần ô lắm, tuần nào cũng mua. Em thì cứ lẽo đẽo theo bà, chỉ trỏ lung tung. Mà chợ Bến Thành hồi đó đông vui lắm Chế. Em nhớ có lần bà mua bó tần ô to đùng, về nấu canh với tôm khô. Trời ơi nó ngọt, nó thơm, em húp nguyên tô canh lúc nào không hay. Giờ nghĩ lại vẫn thấy thèm. Mà em thấy lạ ha, ở Bắc cũng gọi là tần ô mà. Chắc do bà em hay gọi quen rồi nên em cũng quen theo luôn.

Tần ô: Tên gọi ở miền Nam
Tần ô: Tên gọi ở miền Bắc
Canh tần ô tôm khô: Món ăn phổ biến với tần ô

Em hay nghe người ta nói canh tần ô nấu với thịt bằm cũng ngon lắm Chế, mà em chưa thử bao giờ. Nhà em thì toàn nấu với tôm khô hoặc cá thác lác. Cá thác lác tươi nha Chế, chứ cá thác lác làm sẵn đông lạnh ăn không ngon bằng. Em nhớ có lần mẹ em nấu canh cải cúc với cá thác lác mà mua nhầm cá đông lạnh, ăn nó bở bở, tanh tanh, chả ngon tí nào. Bà em chê quá trời chê luôn. Bà em khó tính lắm, mua đồ ăn phải tươi ngon, chứ không là bà chê lên chê xuống. Lần đó mẹ em cũng quê xệ luôn.

Canh tần ô thịt bằm: Một biến thể khác
Canh tần ô cá thác lác: Món ăn gia đình em hay nấu
Cá thác lác tươi: Nguyên liệu ngon hơn cá thác lác đông lạnh

À, em quên mất, ngoài canh ra, tần ô còn ăn với hủ tiếu Nam Vang cũng ngon lắm Chế. Ở gần nhà em có quán hủ tiếu Nam Vang ngon cực. Nước lèo trong veo, ngọt thanh. Ăn kèm với tần ô, giá, thịt bằm, lòng heo, hẹ. Trời ơi nó ngon bá cháy bọ chét luôn Chế. Chế có dịp ghé Sài Gòn nhớ thử nha.

Hủ tiếu Nam Vang: Món ăn kèm tần ô

Rau ngò miền Bắc gọi là gì?

Chế này! Ngò rí miền Bắc gọi là rau mùi chứ gì nữa! Ôi dào, tưởng hỏi gì cao siêu, hóa ra câu hỏi trẻ con ỉ ôi thế này!

Rau mùi nghe oách hơn rau ngò nhiều chứ bộ! Nghe cứ như kiểu thần dược trong phim kiếm hiệp ấy.

Thật ra, tên gọi "rau mùi" đã ăn sâu vào tiềm thức của người dân miền Bắc từ bao đời nay rồi. Ông bà mình ngày xưa chắc cũng gọi như thế.
Mà nói cho Chế biết, hồi nhỏ nhà em trồng cả vườn rau mùi ấy, to lắm, xanh mướt, thơm nồng nàn, đủ làm cả làng say mê.
Đúng rồi, mùi thơm của nó đặc trưng lắm, kiểu như hương vị của... tình yêu đầu đời ấy (lắm chuyện).
À, mà ngò rí xuất xứ từ Tây Nam Á nhé, khác hẳn với những loại rau dại mọc um tùm sau nhà em. Không tin thì hỏi bà em, bà em biết tuốt tuốt!

Nói chung, rau mùi = ngò rí (miền Bắc). Hiểu chưa nào? Hết bài!

Trái bắp miền Bắc gọi là gì?

Ôi dào, Chế đây xin thưa, trái bắp ở miền Bắc mình ứ gọi là bắp đâu en ạ. Người ta gọi nó là ngô! Nghe có vẻ đơn giản, nhưng ẩn sau đó là cả một trời văn hóa đấy.

Mà Chế nói thiệt, cái vụ ngôn ngữ vùng miền này thú vị lắm cơ.

Ngô: Danh từ quen thuộc, đi vào ca dao tục ngữ.
Bắp: Nghe dân dã, gần gũi.

Chẳng hạn, "đói cho sạch, rách cho thơm" là chuẩn mực đạo đức xã hội, còn "Ăn quả nhớ kẻ trồng cây" là đạo lý làm người. Ngôn ngữ là lăng kính phản chiếu thế giới quan đó em.

Còn cái sapoche của miền Nam ấy hả, thì miền Bắc mình kêu là hồng xiêm. Hai mà một, một mà hai. Đời là thế đó, em ạ! Chả trách người ta bảo "phong ba bão táp, không bằng ngữ pháp Việt Nam" là có lý do cả đấy.