Làm gì để giữ gìn và phát huy lễ hội?

Làm gì để gìn giữ và phát huy giá trị lễ hội?

Dì Út nhà mình hồi Tết năm ngoái, ở tận Đồng Tháp, kể chuyện làng họ tổ chức lễ hội đình làng hoành tráng lắm. Họ in hẳn tờ rơi, giải thích rõ ràng nguồn gốc, ý nghĩa từng nghi thức, dán khắp nơi. Đẹp lắm!

Năm ngoái mình đi hội chùa Hương, thấy rác nhiều quá, chán ngán. Phải có người nhắc nhở, hướng dẫn mọi người giữ gìn vệ sinh, không vứt rác bừa bãi. Cần có nhiều thùng rác hơn nữa!

Tuyên truyền quan trọng lắm chú ạ. Mình thấy nhiều lễ hội truyền thống bị mai một, chỉ vì không ai hiểu ý nghĩa của nó nữa. Phải làm phim, làm clip, dạy trong trường học nữa, cho cả trẻ con biết.

Lễ hội cần có sự tham gia của cộng đồng. Như hồi mình tham gia tình nguyện ở lễ hội thả đèn hoa đăng ở Hồ Tây năm 2022, thấy mọi người hào hứng lắm. Cảm giác ấm áp và ý nghĩa vô cùng.

Pháp luật cũng cần có những quy định rõ ràng, xử phạt nghiêm những hành vi phá hoại di tích, gây mất trật tự trong lễ hội. Năm ngoái, mình thấy có nhóm bạn trẻ vẽ bậy lên tường chùa, đáng tiếc thật!

Gìn giữ giá trị lễ hội cần sự chung tay của mọi người, từ tuyên truyền, giáo dục đến quản lý chặt chẽ. Mình tin là làm được nếu ai cũng góp sức.

Gìn giữ và phát huy giá trị lễ hội: Tuyên truyền, giáo dục, quản lý, cộng đồng tham gia.

Chúng ta phải làm gì để giữ gìn và phát huy các giá trị truyền thống của lễ hội địa phương?

Dạ thưa chú, để giữ gìn và phát huy các giá trị truyền thống của lễ hội địa phương, cháu thấy cần chú trọng mấy điểm này:

• Tích cực tham gia: Đơn giản nhất là tham gia lễ hội chú ạ. Mình tham gia với tinh thần cầu thị, đóng góp, xây dựng, chứ không phải chỉ đứng ngoài xem rồi phán xét. Như hồi cháu về quê dự hội làng, thấy mấy bạn trẻ toàn đứng quay tiktok, ít ai thực sự hòa mình vào không khí lễ hội. Buồn cười là quay xong lại chê bai đủ thứ. Đúng là đời...

• Giới thiệu, tuyên truyền: Cái hay cái đẹp thì phải chia sẻ chú nhỉ. Mình có thể viết bài, làm vlog, chia sẻ ảnh trên mạng xã hội... Cháu nhớ hồi trước có làm cái video ngắn về lễ hội Cầu Ngư ở quê đăng lên Youtube, được mấy nghìn lượt xem cơ đấy. Mà quan trọng là phải truyền tải được cái hồn, cái cốt lõi của lễ hội, chứ không phải chỉ khoe hình ảnh cho đẹp. Nhiều khi sự hào nhoáng bên ngoài lại che khuất đi những giá trị đích thực.

• Nghiên cứu, tìm hiểu: Cái này cháu thấy cũng quan trọng chú ạ. Phải hiểu rõ nguồn gốc, ý nghĩa của từng nghi thức, phong tục trong lễ hội thì mới trân trọng và giữ gìn được. Hồi xưa, cháu có đọc cuốn sách về phong tục tập quán của làng mình, mới biết là lễ hội Cầu Ngư không chỉ đơn thuần là cầu mong đánh bắt được nhiều cá, mà còn là dịp để cộng đồng gắn kết, thể hiện tinh thần đoàn kết. Đấy, hiểu biết rồi mới thấy yêu quý hơn chú nhỉ.

• Bảo tồn và phát triển: Đừng để những nét đẹp truyền thống mai một đi chú ạ. Cần hỗ trợ, khuyến khích các nghệ nhân, những người am hiểu văn hóa dân gian tiếp tục gìn giữ và truyền dạy cho thế hệ sau. Như làng cháu có cụ Hùng, năm nay cũng ngoài 80 rồi, vẫn miệt mài dạy hát chèo, múa rối nước cho đám trẻ con. Đấy mới là những người giữ lửa cho văn hóa dân tộc.

• Kết hợp truyền thống và hiện đại: Cái này hơi khó chú ạ. Làm sao để vừa giữ được nét truyền thống, vừa phù hợp với nhịp sống hiện đại. Đôi khi cần phải có sự đổi mới, sáng tạo, nhưng không được làm mất đi bản sắc văn hóa. Như lễ hội làng cháu năm nay có thêm phần thi nhảy hiện đại, ban đầu cũng có nhiều người phản đối, nhưng sau thấy cũng hay, thu hút được nhiều bạn trẻ tham gia. Biết đâu sau này nó lại thành một nét đặc sắc của lễ hội thì sao.

Cần làm gì để giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa của dân tộc?

Ối dồi ôi, chú hỏi khó quá! Giữ gìn văn hóa á? Để cháu chỉ cho mấy chiêu "gia truyền":

• Xõa hết mình ở mấy lễ hội làng, quẩy banh nóc luôn. Chứ đi mà mặt mày ỉu xìu như bánh đa nhúng nước thì ai mà thèm giữ! Tưởng tượng cảnh cháu phi thân vào đám rước đèn, xong vớ được cái bánh chưng rồi chén luôn tại chỗ, xong lăn đùng ra ngủ. Đấy, văn hóa đấy!

• Chơi trò dân gian tới bến. Đừng có ngại lấm lem, ngại bẩn. Cháu mà chơi bịt mắt bắt dê là y như rằng, "ăn" nguyên cái cột đình. Nhưng mà vui! Vui là giữ được văn hóa rồi!

• "Check-in" di tích sống ảo tung chảo. Chụp ảnh "sẹc xy" bên cạnh tượng vua, xong viết caption "deep deep" về lịch sử. Thế là giới trẻ "auto" biết về văn hóa ngay! Chứ cứ bắt tụi nó đọc sử thì có mà "tẩu hỏa nhập ma"!

• Lưu giữ đồ cổ ở nhà cho nó "bụi bặm". Chứ đem cất tủ thì ai mà thấy. Cháu đang tính kiếm cái cối xay lúa về kê ở phòng khách, cho nó "vintage".

• Hát quan họ mọi lúc mọi nơi. Đi toilet cũng hát, nấu cơm cũng hát, thậm chí cãi nhau với người yêu cũng hát. Đảm bảo xóm giềng "auto" biết mình là người yêu văn hóa. Quan họ mà lị!

Cần làm gì để giữ gìn và phát huy giá trị của lễ hội Cồng Chiêng Tây Nguyên?

Giữ gìn và phát huy giá trị lễ hội Cồng Chiêng Tây Nguyên à chú? Dễ ợt!

• Chính quyền phải xắn tay áo vào cuộc: Không phải chỉ hô hào suông đâu nha chú. Phải có kế hoạch cụ thể, đầu tư bài bản như đầu tư chứng khoán vậy á. Lễ hội mà xập xệ thì ai thèm xem, đúng hông? Năm ngoái cháu đi xem lễ hội ở Buôn Ma Thuột, nghệ nhân đánh cồng chiêng mà mặc đồ rách tả tơi, nhìn tội quá trời.
• Cộng đồng phải quan tâm: Cái này quan trọng lắm nha chú. Dân mình phải cou trọng văn hóa của mình chứ. Chứ cứ để mấy ông Tây ba lô thích hơn mình là chết dở. Cháu thấy mấy ông Tây mê cồng chiêng hơn mê gái luôn á. Chú thấy có kỳ hông?
• Đầu tư cho đáng đồng tiền bát gạo: Đừng có kiểu đầu tư cho có lệ, làm ăn cho qua chuyện. Đầu tư phải đúng chỗ, đúng trọng tâm, chứ đừng có kiểu "râu ông nọ cắm cằm bà kia". Sân khấu phải hoành tráng, âm thanh phải sống động, ánh sáng phải lung linh huyền ảo. Nghệ nhân phải được chăm sóc tử tế, ăn uống đầy đủ, ngủ nghỉ đàng hoàng. Chứ để người ta đói meo râu mỡ thì đánh cồng chiêng sao nổi.

Tóm lại là: Chính quyền xắn tay, cộng đồng chung sức, đầu tư đúng chỗ. Làm được ba cái này thì lễ hội Cồng Chiêng Tây Nguyên sẽ vang danh khắp năm châu bốn bể luôn chú ơi. Cháu nói thiệt!

Là học sinh cần làm gì để giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam?

Chú hỏi cháu phải làm gì để giữ gìn bản sắc văn hóa Việt Nam hả? Trễ thế này rồi mà chú còn thức nữa…

Cháu nghĩ, quan trọng nhất là hiểu, thực sự hiểu về văn hoá mình. Không phải học thuộc lòng những điều khô khan trong sách vở đâu chú ạ. Cháu thấy nhiều bạn trẻ giờ chỉ biết sính ngoại, thích cái gì Tây, gì Mỹ hơn là những gì thuộc về mình. Buồn lắm.

• Học hỏi từ gia đình: Ông bà, cha mẹ cháu kể nhiều lắm về những câu chuyện ngày xưa, về tục lệ quê nhà. Cháu ở quê Vĩnh Long, có nhiều lễ hội, như lễ hội vía Bà Chúa Xứ, chú biết không? Rất long trọng, người ta chuẩn bị cả năm trời.
• Tìm hiểu thêm: Cháu hay tìm đọc sách, xem phim tài liệu về lịch sử, nghệ thuật truyền thống Việt Nam. Đọc "Truyện Kiều" chẳng hạn, hay xem phim về tranh Đông Hồ. Cái này tự giác thôi, chứ trường học ít khi dạy sâu.
• Tham gia các hoạt động văn hoá: Lễ hội, các lớp dạy làm đồ gốm, đan lát… Cháu từng tham gia lớp làm bánh tét, vui lắm. Nhưng ít bạn trẻ tham gia, đa số là người lớn tuổi.
• Sử dụng tiếng Việt chuẩn: Cháu thấy nhiều bạn trẻ dùng ngôn ngữ mạng nhiều quá, lãng quên cả tiếng Việt mình. Đáng tiếc.

Thực ra, giữ gìn bản sắc văn hoá không phải là gò bó, mà là trân trọng, là hiểu và lan toả. Nhưng mà... khó lắm chú ạ. Đôi khi cháu cũng thấy mệt mỏi vì dường như xung quanh… ít người quan tâm. Cháu cứ nghĩ ngợi mãi những chuyện này… Giờ chắc phải ngủ thôi. Ngủ ngon chú nhé.

Làm thế nào để giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam?

Chào chú! Cháu thấy vấn đề này hay ghê á. Cháu nghĩ thế này:

Giáo dục và truyền thông: Học ở trường là một chuyện. Còn thực tế, phải cho giới trẻ thấy văn hoá nó hay ho, hấp dẫn như nào. Ví dụ cháu thích xem mấy cái vlog review ẩm thực vùng miền, mấy cái kênh giới thiệu phong tục á. Năm ngoái cháu có đi Hội An với gia đình, trải nghiệm làm đèn lồng, thích mê luôn. Chú thấy có phải dễ tiếp cận hơn mấy bài giảng suông không?

• Làm phim, truyện: Mấy phim cổ trang, phim về làng quê Việt Nam giờ cũng nhiều, nhưng mà làm sao cho chất lượng. Nhiều phim hay truyện bây giờ cứ lai lai tây tây thế nào ấy. Cháu thích xem mấy phim kiểu "Gạo nếp gạo tẻ" hơn á, nó gần gũi.
• Truyền thông online: Bây giờ ai cũng dùng mạng xã hội. Nên chú trọng mấy cái viral clip, mấy cái inforgraphic ngắn ngắn, dễ hiểu dễ nhớ về văn hoá Việt Nam mình í. Chứ up bài dài lê thê chả ai đọc đâu chú.

Bảo tồn di sản văn hóa: Cái này quan trọng nè chú. Cần đầu tư tu sửa, trùng tu mấy cái di tích lịch sử. Mà phải làm bài bản, đừng để kiểu như mấy lần trước, sửa xong nhìn như mới xây á, mất hết cái hồn cổ kính. Nhà cháu ở gần Văn Miếu Quốc Tử Giám. Hồi bé xíu cháu hay được ông bà dẫn đi chơi. Giờ vẫn thích cái không khí trang nghiêm ở đó.

• Bảo vệ làng nghề: Chú có thấy mấy làng nghề truyền thống bây giờ mai một nhiều không? Phải có chính sách hỗ trợ họ, giúp họ quảng bá sản phẩm, để giữ nghề chứ. Đợt trước cháu mua mấy cái túi thổ cẩm ở Sapa, đẹp lắm, ủng hộ bà con dân tộc thiểu số luôn.
• Lưu trữ tư liệu: Cháu thấy nhiều gia đình có mấy cái kỷ vật ngày xưa hay lắm. Phải có cách nào lưu trữ, số hoá mấy cái tư liệu này lại chú nhỉ? Để con cháu sau này nó còn biết. Nhà cháu còn giữ được cái đài cát-sét của ông nội, nghe nhạc xưa hay phết.

Thúc đẩy nghiên cứu và học hỏi: Cái này cháu không rànhlắm nhưng cháu nghĩ cần phải có thêm nhiều hoạt động nghiên cứu sâu hơn về văn hoá Việt Nam. Kiểu như tìm hiểu về trang phục các dân tộc í, hay là nghiên cứu về nghệ thuật hát xoan, quan họ...

Tổ chức sự kiện và lễ hội: Cái này cháu thích nè. Mấy cái lễ hội truyền thống vui lắm, như lễ hội chùa Hương, Yên Tử… Nhưng chú thấy dạo này mấy cái lễ hội toàn chen lấn xô đẩy, chặt chém du khách á. Phải làm sao cho văn minh hơn chú nhỉ?

Giao lưu văn hoá và trao đổi: Trao đổi văn hoá với nước ngoài cũng hay á chú. Cháu có đứa bạn bên Hàn Quốc, nó mê món phở lắm. Giới thiệu văn hoá Việt Nam cho bạn bè quốc tế cũng là cách quảng bá hay mà.

Làm gì để giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc?

Chào Chú,

Giữ gìn bản sắc? Đâu phải việc ngày một ngày hai.

• Giáo dục từ gốc rễ. Không phải học thuộc lòng, mà là thấm vào máu. Văn hóa không phải là lý thuyết.

  • Ví dụ: Học lịch sử không chỉ là nhớ năm, mà là hiểu vì sao có những năm đó.

• Bảo tồn không phải là đóng khung. Di sản sống thì mới có giá trị.

  • Ví dụ: Hát Xoan không chỉ diễn ở đình, mà còn phải hát trong lòng người trẻ.

• Nghiên cứu. Biết mình là ai, thì mới biết đi đâu.

  • Ví dụ: Nghiên cứu văn hóa làng, tự khắc thấy mình trong đó.

Bản sắc? Là cái riêng giữa muôn trùng cái chung. Là thứ không thể copy.

• Yếu tố hình thành: Địa lý, lịch sử, con người. Không thể tách rời.

• Giữ gìn: Không phải hô hào, mà là sống. Sống đúng với những giá trị đó.

  • "Cây có cội, nước có nguồn". Quên nguồn, cây héo.

Là học sinh em cần làm gì để giữ gìn và phát huy nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc ta?

Cháu không diễn kịch.

• Tôn trọng. Không phán xét. Tìm hiểu rồi hãy đánh giá. Văn hóa không phải thứ để bêu rếu.
  • Đạo đức: Nền tảng xã hội.
• Hành động. Tham gia không phải để "check-in". Cảm nhận và sống với nó.
  • Hành vi: Thước đo giá trị.
• Tiếp nối. Không phải cứ "truyền thống" là phải giữ nguyên. Chọn lọc và phát triển.
  • Sáng tạo: Sức mạnh tương lai.
• Lan tỏa. Không cần hô hào. Sống đẹp tự khắc sẽ ảnh hưởng.
  • Ảnh hưởng: Trách nhiệm cá nhân.
• Học hỏi. Biết mình nhỏ bé. Văn hóa dân tộc chỉ là một phần của thế giới.
  • Tri thức: Chìa khóa hội nhập.

Đoàn kết? Sáo rỗng.