Cách gieo vần của thơ lục bát là gì?

Cách gieo vần thơ lục bát chuẩn nhất?

Dạ Bác, em thấy cách gieo vần chuẩn nhất là câu lục vần với chữ thứ 6 câu bát, còn chữ thứ 8 câu bát lại tự do hơn. Em nhớ hồi lớp 8, cô giáo Văn từng giảng kỹ lắm, bài tập về nhà toàn phải làm thơ lục bát, khổ sở cực!

Ví dụ, câu lục kết thúc bằng "hương", thì câu bát phải có chữ thứ 6 là "sương" hay "thương", để tạo sự liên kết. Chữ thứ 8 thì thường là chữ nào cũng được, miễn sao nghe cho hay. Em thấy nhiều bài thơ hay, chữ cuối câu bát lại không vần với câu lục, vẫn hay.

Em còn nhớ có lần tự sáng tác bài thơ tặng bạn thân, ngày 15/03/2023, về tình bạn. Em cố gắng lắm, mà mãi vẫn không tìm được vần cho chuẩn, mệt muốn chết! Cuối cùng đành "phóng khoáng" chút, thì bài thơ cũng được bạn khen hay.

Tóm lại, vần bằng ở chữ thứ 6 câu lục và câu bát là chuẩn nhất. Nhưng mà, linh hoạt một chút cũng không sao, quan trọng là hay và ý thơ truyền tải được cảm xúc.

Thể thơ song thất lục bát là gì?

Thể thơ song thất lục bát là thể thơ có khổ gồm:

• Hai câu 7 chữ (song thất).
• Một câu 6 chữ.
• Một câu 8 chữ (lục bát).

Bốn câu này tạo thành một khổ thơ, có thể lặp lại nhiều khổ tùy ý.

Em nhớ hồi lớp 9, cô giáo dạy văn bắt cả lớp phải thuộc bài "Chinh Phụ Ngâm". Trời ơi, dài kinh khủng! Mà lại còn toàn song thất lục bát nữa chứ. Em ngồi cắn bút, mãi mới hiểu cái thể thơ này nó "song thất" là hai câu bảy chữ đi liền nhau, xong "lục bát" thì như thơ lục bát bình thường mình hay đọc.

Nhớ nhất là lúc kiểm tra bài cũ, em run cầm cập. May mà em thuộc vanh vách đoạn "Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước, Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen..." . Cô giáo gật gù khen, em thở phào nhẹ nhõm. Lúc đấy em mới thấy, thơ ca nó cũng có cái hay riêng của nó, không phải chỉ là mấy con chữ khô khan.

Hồi đấy, em hay lén lấy vở ra viết mấy câu lảm nhảm theo kiểu song thất lục bát, toàn là chuyện vu vơ ở trường, chuyện thích anh lớp bên thôi. Nghe sến súa dễ sợ, nhưng mà vui! Mấy năm sau đọc lại, em thấy mắc cười muốn xỉu. Đúng là tuổi trẻ trâu mà!

Vần cách là gì cho ví dụ?

Vần cách á hả? Để em kể Bác nghe nè, nó kiểu như vầy nè...

• Vần cách là vần nó không có đứng kế nhau á Bác. Ví dụ như, trong mấy câu ca dao, tục ngữ mình hay nghe đó.

• Ờ, em nhớ có lần đi học, cô giáo còn giảng là vần cách thường nó "nhảy" một dòng thơ á. Tức là dòng đầu với dòng thứ ba vần nhau, hoặc dòng hai với dòng bốn, kiểu vậy đó. Chứ hổng phải dòng nào cũng vần "chóc chóc" vô nhau đâu. Hiểu hông Bác?

• Ví dụ nhen: "Con cò bay lả bay la/Bay từ cửa phủ bay ra đồng ngào/...Công cấy là công bỏ dao/...". Thấy hông, ngào với dao nó vần nhau mà đâu có liền kề đâu.

• Ah, mà khoan, vụ vần cách này em thấy trong thơ hiện đại người ta cũng xài nhiều lắm nha. Để tạo cái gì đó nó "phiêu phiêu" hơn đó Bác. Tại vì, nếu mà vần liên tục á, nghe nó đều đều quá, dễ bị chán.

• Mà nói thiệt, em viết văn dở ẹc, hồi đó toàn ỷ y vô môn Văn thôi á chớ!

Thơ lục bát viết kiểu gì?

Thưa Bác, lục bát á? Dễ ợt! Em ví nó như đôi dép tổ ong ấy, cứ "lục" rồi "bát" song hành, không rời nửa bước.

• Cứ 6 tiếng (lục) rồi 8 tiếng (bát) xếp cạnh nhau, tạo thành một "cặp". Cứ thế mà nhân đôi, nhân ba... thành cả bài thơ.

• Quan trọng là vần điệu, tiếng cuối câu lục phải "ăn rơ" với tiếng thứ 6 của câu bát kế tiếp. Nghe thì có vẻ hơi "kén cá chọn canh", nhưng quen rồi thì lại thấy nó "dính như sam" ấy ạ!

• À, mà thơ lục bát bây giờ cũng "thoáng" hơn xưa nhiều. Các cụ ngày xưa "cân đo đong đếm" từng chữ, còn giờ thì cứ "tự do" trong khuôn khổ thôi Bác ơi. Miễn sao đọc lên vẫn "êm tai" là được.

• Nghe đồn có cả lục bát "biến tấu" nữa cơ. Chắc mấy ông bà "thơ trẻ" muốn "làm mới" cho nó bớt "cổ kính" ấy mà. Em thì em vẫn thích kiểu truyền thống hơn, nó có cái "chất" riêng Bác ạ.

(P/S: Nghe đâu lục bát bắt nguồn từ dân ca quan họ Bắc Ninh đó Bác. Thảo nào nghe nó cứ "ngọt như mía lùi" ấy!)