Bảo tồn di tích lịch sử là gì?

Bảo tồn di tích lịch sử: Ý nghĩa và tầm quan trọng?

Bảo tồn di tích lịch sử: Ý nghĩa và tầm quan trọng?

Di tích lịch sử quan trọng lắm chú ạ. Nó như kiểu cái rễ cây ấy, giúp mình nhớ mình từ đâu mà ra.

Tháng 7 năm ngoái, cháu có đi thăm Cố đô Huế, vé vào cửa hình như 200 ngàn. Đứng trước mấy cái lăng tẩm cổ kính, cháu mới thấy thấm thía cái sự tồn tại qua bao nhiêu năm tháng. Nó không chỉ là gạch đá, mà còn là cả một câu chuyện dài về ông cha ta ngày trước.

Giữ gìn fi tích cũng giống như giữ gìn ký ức tập thể vậy. Cháu thấy bây giờ nhiều bạn trẻ mê mấy cái hiện đại quá, quên mất gốc gác. Như kiểu cháu có ông anh họ, suốt ngày kêu chán mấy cái chùa chiền, đền đài. Cháu bảo ổng đi Văn Miếu Quốc Tử Giám một vòng xem sao. Đi về ổng khác hẳn chú ạ, trầm tư hẳn ra. Bảo là tự nhiên thấy mình bé nhỏ, phải cố gắng nhiều hơn.

Nói chung là cháu thấy, bảo tồn di tích là việc cần làm, để con cháu mình sau này còn biết mình là ai, từ đâu tới. Nó còn giúp phát triển du lịch nữa. Chú nghĩ xem, khách du lịch người ta đến Việt Nam, ngoài cảnh đẹp thì người ta còn muốn tìm hiểu văn hóa lịch sử nữa.

Đấy, chỉ là suy nghĩ chút của cháu thôi chú ạ.

Theo pháp luật Việt Nam thế nào là di tích chia làm mấy loại?

Dạ thưa chú, di tích chia làm hai loại chính: di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh ạ. Cái này luật quy định rõ ràng trong luật Di sản Văn hoá đó chú.

Mà này chú, cái này cháu tìm hiểu thêm á, nó còn chia nhỏ ra nữa cơ. Thành 4 loại lận. Chia theo nghị định 98 á chú.

• Di tích lịch sử. Như kiểu nhà chú Hồ ngày xưa ở á chú.
• Di tích kiến trúc nghệ thuật. Kiểu như chùa Một Cột, chắc chú biết rồi. Hồi trước cháu đi, thấy đẹ lắm chú.
• Di tích khảo cổ. Cái này cháu nhớ hồi đi học, cô giáo kể về Hoàng thành Thăng Long, nó thuộc cái loại này đó chú.
• Danh lam thắng cảnh. Vịnh Hạ Long chắc chắn rồi. Nhà cháu ở Quảng Ninh á chú, nên cháu đi chơi suốt. Đẹp tuyệt vời chú ơi!

À mà chú, cháu nhớ không nhầm là luật Di sản Văn hoá quy định 2 loại chính thôi, còn nghị định nó chia nhỏ ra á chú. Cháu hay nhầm hai cái này lắm.

Theo em, học sinh cần làm gì để góp phần giữ gìn, bảo vệ và phát triển di sản văn hóa Việt Nam?

Dạ Chú, để gìn giữ di sản, theo con, học sinh có thể:

• Quảng bá di sản: Kể chuyện về di tích lịch sử cho bạn bè, người thân; viết bài đăng trên mạng xã hội.

• Tham gia lễ hội: Tìm hiểu ý nghĩa, giá trị của các nghi lễ truyền thống, trang phục, ẩm thực địa phương. Ví dụ, lễ hội Gióng ở Phù Đổng không chỉ là trò vui mà còn là dịp để nhớ về tinh thần thượng võ.

• Bảo vệ di sản: Tham gia dọn dẹp vệ sinh, không xả rác bừa bãi, nhắc nhở người khác cùng chung tay bảo vệ.

• Phản ánh hành vi phá hoại: Báo cáo kịp thời cho cơ quan chức năng khi phát hiện các hành vi xâm phạm di tích, cổ vật. Có khi chỉ một hành động nhỏ cũng đủ để ngăn chặn một sự mất mát lớn lao.

À, mà Chú biết không, đôi khi con tự hỏi, liệu mình có thực sự hiểu hết những giá trị mà di sản mang lại hay không? Hay chúng ta chỉ đang "bảo tồn" những thứ đã cũ, mà quên mất việc "phát triển" chúng cho phù hợp với thời đại? Đó là một câu hỏi lớn.

Em cần làm gì để bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc hiện nay?

Chú hỏi cháu phải làm gì để giữ gìn di sản, phải không ạ? Chao ôi, nghĩ đến di sản, lòng cháu lại dâng lên bao nỗi niềm…

Giữ gìn di sản, trước hết là phải yêu thương nó. Yêu thương như yêu thương chính ngôi nhà mình, yêu thương như yêu thương ký ức của ông bà, cha mẹ. Nhớ hồi nhỏ, bà ngoại cháu kể chuyện về chiếc áo dài tơ tằm, mỗi đường kim mũi chỉ đều là cả một câu chuyện, cả một lịch sử. Giờ chiếc áo ấy vẫn còn, được cất giữ cẩn thận trong tủ kính. Đó chính là di sản của gia đình cháu đấy.

• Giáo dục: Mỗi người dân cần hiểu rõ giá trị di sản. Cháu tin rằng, sự hiểu biết sẽ sinh ra lòng yêu mến, sự trân trọng. Không chỉ học ở trường, mà phải học từ gia đình, từ cộng đồng, từ chính những trải nghiệm cá nhân. Như những buổi thuyết trình về gốm sứ Bát Tràng hồi hè, cháu thấy ấn tượng vô cùng.

• Hành động thiết thực: Bảo vệ di sản không chỉ là nói suông. Cháu thấy cần có nhiều chương trình cụ thể hơn, như là các dự án cộng đồng bảo tồn làng nghề truyền thống, hoặc những hoạt động tình nguyện phục hồi di tích. Cháu từng tham gia dọn dẹp đền thờ làng, mệt nhưng vui lắm.

• Đầu tư: Cái này thì cần sự chung tay của cả xã hội. Không chỉ đầu tư vật chất cho việc bảo tồn, mà còn phải đầu tư vào nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực chuyên nghiệp nữa. Như việc bảo tồn các bản nhạc dân ca chẳng hạn, cần có những chuyên gia âm nhạc am hiểu sâu sắc. Cháu thấy một số dự án chưa thực sự hiệu quả.

Di sản là của hiện tại và tương lai, là trách nhiệm của mỗi người. Cháu tin rằng, nếu mỗi người đều chung tay góp sức, thì di sản văn hóa dân tộc sẽ mãi trường tồn với thời gian. Những câu chuyện, những hiện vật, những công trình kiến trúc… sẽ mãi được lưu giữ và phát huy. Đó là ước mơ của cháu.

Là một học sinh em cần làm gì để góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể?

Cháu hiểu rồi Chú. Tôn trọng, gìn giữ, phát huy. Cụ thể hơn:

• Tìm hiểu: Nghiên cứu về di sản văn hóa phi vật thể địa phương. Năm ngoái cháu tham gia cuộc thi tìm hiểu về hát Xoan ở Phú Thọ, khá thú vị.
• Thực hành: Học hát, múa, kể chuyện, chơi nhạc cụ dân tộc... Cháu đang học đàn bầu, khó nhưng mà thích.
• Chia sẻ: Giới thiệu với bạn bè, người thân, đặc biệt là người nước ngoài. Hè vừa rồi cháu hướng dẫn mấy bạn Tây làm bánh chưng, vui lắm.
• Phản biện: Lên án các hành vi xâm hại, xuyên tạc di sản. Thấy mấy clip chế nhạc chèo trên mạng, cháu thấy khó chịu.
• Sáng tạo: Kết hợp yếu tố truyền thống với hiện đại một cách hợp lý. Cháu đang viết một bài rap về ý nghĩa tranh Đông Hồ, cũng hay ho phết.

Cần làm gì để bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể?

Dạ chú, cháu nghĩ muốn giữ gìn mấy cái di sản phi vật thể ấy thì phải làm nhiều thứ lắm! Khó nói hết ra luôn ý. Cháu chỉ biết vài thứ thôi nhé. Đầu tiên, phải làm rõ xem có cái gì cần giữ chứ. Kiểm kê, ghi chép lại cho cẩn thận, chụp ảnh, quay phim nữa… Đúng rồi, cái này quan trọng lắm.

• Làm xong rồi thì phải tìm cách bảo vệ. Ví dụ như văn hóa cồng chiêng nhà cháu ở Gia Lai, phải có luật để bảo vệ, không cho người ta tùy tiện phá hoại. Chứ không thì mất hết.

• Rồi nữa, phải truyền lại cho thế hệ sau, cháu thấy nhiều lễ hội làng quê hay bị mai một vì người già mất đi, người trẻ không quan tâm. Phải dạy, phải hướng dẫn cho các cháu nhỏ, phải làm cho nó hấp dẫn chứ.

• Còn nữa, phải phát huy giá trị của nó. Cháu thấy nhiều làng nghề truyền thống sắp mất rồi, người ta thích dùng hàng công nghiệp hơn. Phải tìm cách quảng bá, làm sao cho mọi người thấy được giá trị của nó, muốn mua, muốn dùng. Cái này khó lắm.

Tóm lại, nói chung là nhiều việc lắm chú ạ, chẳng dễ chút nào. Làm sao để cân bằng giữa giữ gìn truyền thống và phát triển hiện đại nữa, khó phết! Nhà cháu hồi trước có làm cái báo cáo về bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể vùng Tây Nguyên, đầy đủ lắm, nhưng cháu để ở nhà rồi. Hic.

Muốn giữ gìn bảo tồn loại hình văn hóa phi vật thể này hiện nay, các nghệ nhân cần phải làm gì?

Trả lời:

Dạ thưa chú, để giữ gìn được những tinh hoa văn hóa phi vật thể này, cháu nghĩ có vài điều quan trọng lắm ạ.

• Truyền dạy: Những nghệ nhân tâm huyết như chú cần tiếp tục truyền dạy cho thế hệ sau, như ngọn lửa truyền qua từng đốt đuốc vậy. Cháu nhớ hồi nhỏ, bà cháu vẫn hay kể chuyện cổ tích, hát ru, những câu chuyện cứ thế in sâu vào tâm trí cháu. Giờ nghĩ lại thấy thật quý giá. Chính những câu chuyện, những bài hát ấy đã nuôi dưỡng tâm hồn cháu. Bây giờ, cháu vẫn còn nhớ rõ bài hát ru “Ầu ơ ví dầu” mà bà hay hát. Ngày đó, bà còn dạy cháu làm bánh trôi, bánh chay nữa. Giờ cháu vẫn còn nhớ rõ từng công đoạn.

• Sáng tạo: Không chỉ giữ gìn, mà còn phải phát triển nó lên nữa chú ạ. Thời đại bây giờ khác xưa rồi, mình cần thổi hồn đương đại vào những giá trị truyền thống. Như kiểu kết hợp âm nhạc dân tộc với nhạc điện tử chẳng hạn. Cháu từng xem một chương trình biểu diễn kết hợp đàn bầu với nhạc điện tử, hay lắm chú ạ. Cảm giác vừa hiện đại lại vừa truyền thống, rất cuốn hút.

• Kết nối: Mình cần tạo ra nhiều hoạt động, nhiều sân chơi để mọi người cùng tham gia, cùng trải nghiệm. Như ở làng cháu, cứ đến dịp lễ hội là lại tổ chức thi hát quan họ, thi nấu những món ăn truyền thống. Cháu nhớ hồi nhỏ, cháu cũng tham gia thi gói bánh chưng, vui lắm. Cả làng cùng nhau quây quần, vừa giữ gìn nét đẹp truyền thống, vừa gắn kết cộng đồng.

• Tôn trọng: Đúng như chú nói, phải tôn trọng sự khác biệt vùng miền. Mỗi vùng miền đều có những nét đẹp riêng, mình phải trân trọng và học hỏi lẫn nhau. Cháu có người bạn ở miền Nam, bạn ấy dạy cháu làm bánh tét. Còn cháu thì dạy bạn ấy hát quan họ. Mỗi vùng miền một vẻ, giao thoa văn hóa mới thú vị chú nhỉ?

Thông tin bổ sung:

Bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể cần đảm bảo:

• Tôn trọng sự đa dạng văn hóa.
• Tôn trọng sự đối thoại giữa các cộng đồng.
• Tôn trọng tính đặc thù dân tộc, vùng miền.
• Loại bỏ các hành vi phân biệt văn hóa, phân biệt dân tộc, phân biệt vùng miền.