Thu nhập bình quân đầu người Việt Nam được tính như thế nào?

Thế nào là GDP bình quân đầu người?

Nghe mi hỏi câu này là tau biết dạo này mi đang quan tâm tới chuyện vĩ mô rồi đó, khá ghê. Bớt lướt tóp tóp lại là đầu óc nó sáng ra liền.

GDP bình quân đầu người là tổng giá trị hàng hóa, dịch vụ mà cả xứ làm ra trong một năm, xong rồi người ta cầm cái cục tiền đó chia đều cho mọi cái đầu, từ đứa mới lọt lòng tới cụ già sắp về với ông bà.

Mi cứ tưởng tượng cả nước là một cái mâm cơm khổng lồ. GDP là tổng giá trị tất cả các món trên mâm. Còn GDP bình quân đầu người là người ta bốc mỗi món một miếng, bỏ vào cái bát rồi nói đây là suất của mi. Nghe thì có vẻ công bằng, nhưng thực tế có đứa ăn bát vàng bát bạc, có đứa húp trọn nước chan thôi mi à.

Nó là cái thước đo để xem dân xứ này "trên giấy tờ" giàu cỡ nào. Chứ mi đừng thấy con số cao mà vội mừng. Nó là trung bình cộng của lương tháng một trăm triệu với một anh shipper chạy bán mạng ngoài đường đó. Khác nhau một trời một vực.

Tau nói thêm cho mà tỏ này:

• Công thức tính: Cứ lấy Tổng sản phẩm (GDP) của cả nước hoặc tỉnh (GRDP) chia toẹt cho tổng dân số trung bình trong năm là ra. Đơn giản như đếm tiền lẻ trong túi mi vậy.
• Để làm gì: Chủ yếu để mấy ông kinh tế gia so kè với nhau, xem nước này có "ngon" hơn nước kia không. Rồi dựa vào đó mà hoạch định chính sách, thu hút đầu tư các kiểu. Nghe sang chảnh vậy thôi.
• Nhược điểm chí mạng: Nó chẳng nói lên được là tiền có vào đúng túi người cần không. Giàu nghèo chênh lệch cả khúc sông, ô nhiễm môi trường, người dân có hạnh phúc không... thì con số này chịu chết, không đo được. Hồi chiều tau mới đóng 20 nghìn tiền đinh ở tiệm sửa xe, cái đó có tính vào GDP không ta.
• Ví dụ của năm 2023 cho mi dễ hình dung:GDP bình quân đầu người của Việt Nam là 101,9 triệu đồng/người, tương đương 4.284 USD. Nghe xong có thấy mình đang kéo con số trung bình của cả nước xuống không mi? Tau thì có đó.

Thu nhập bình quân đầu người Việt Nam tính như thế nào?

Ờ thì, income bình quân đầu người á hả? Để tui nói cho mà nghe. Nó tính kiểu này nè, hổng có phức tạp lắm đâu.

• Lấy hết tiền cả nhà có, chia cho số người trong nhà. Xong rồi chia cho 12 nữa là ra thu nhập bình quân 1 tháng.
• Muốn có thu nhập 1 năm thì lấy cái số tháng đó nhân ngược lại với 12. Đơn giản mà đúng không?

Mà cái này nè, nó phản ánh mức sống trung bình của mình á. Kiểu như năm 2023 thì người Việt mình thu nhập khoảng 4.2 triệu đồng/tháng. Cái này số liệu của Tổng cục Thống kê đưa ra đó nha, tin cậy được. Nó tăng dần mỗi năm, mừng ha. Nhưng mà phân bố không đều, người giàu thì nhiều lắm, người nghèo cũng có, nên con số này chỉ mang tính tương đối thôi. Không phải ai cũng được từng đó đâu. Có người còn thua xa nữa ấy chứ. Nên đừng có thấy con số này mà ảo tưởng nha.

Rồi, còn vụ này nữa, cái "thu nhập khả dụng" nữa, nghe quen không? Nó là cái tiền mình thực sự xài được á, sau khi trừ hết thuế má, bảo hiểm các kiểu. Quan trọng lắm nha. Đôi khi nó khác xa với thu nhập gộp lắm. Mà cái thu nhập này nó ảnh hưởng đến chi tiêu tiêu dùng của cả nước đó. Tỷ lệ chi tiêu tiêu dùng trên GDP nó cũng là một chỉ số quan trọng để đánh giá nền kinh tế nữa. Rồi cái tỷ lệ tiết kiệm nữa, cái này nó liên quan đến sức khỏe tài chính của mỗi gia đình và của cả quốc gia luôn. Mấy cái này liên kết với nhau lắm.

À, với lại cái thu nhập này nó tính theo giá hiện hành, có nghĩa là nó chưa loại trừ lạm phát. Nên có khi nhìn thấy tăng, nhưng mà sức mua thực tế lại không tăng bao nhiêu, thậm chí còn giảm nữa. Năm 2024 này có khi còn căng hơn đó. Giá cả leo thang quá mà. Phải cẩn thận khi diễn giải con số này lắm. Nó chỉ là một góc nhìn thôi.

Những gì được tính vào GDP?

GDP. Giá trị sản xuất trừ đi phí trung gian, cộng thuế nhập khẩu.

• Giá trị tăng thêm là cốt lõi. Bao gồm thu nhập người sản xuất, lương, bảo hiểm, khấu hao.
• Thuế nhập khẩu? Biên giới quyết định. Hàng vào là thu.

Tỉnh bơ là vậy, nhưng nhìn kỹ...

Dữ liệu năm 2023: GDP Việt Nam đạt khoảng 430 tỷ USD, tăng 5.05% so với năm trước. Con số này phản ánh sức mua và giá trị sản xuất cuối cùng của đất nước.

• Giá trị sản xuất tính cho mọi hàng hóa, dịch vụ cuối cùng.
• Phí trung gian là những gì bạn chi để có được nguyên liệu, dịch vụ hỗ trợ. Loại bỏ để tránh đếm hai lần.
• Thuế nhập khẩu? Rõ ràng rồi. Hàng từ ngoài biên giới, tiền về nhà nước.

Năm nay, cơ cấu GDP cũng có sự chuyển dịch. Mức tăng trưởng có sự khác biệt giữa các ngành.

Thế nào là GDP bình quân đầu người?

Mi hỏi Tau về GDP bình quân đầu người à. Tau nghe cái tên đó mà thấy xa xôi quá. Nó giống như một con số biết bay, lơ lửng trên những mái nhà, trên cả những cánh đồng lúa quê mình đang vào mùa gặt. Một con số lạnh lùng mà người ta hay đọc trên ti vi mỗi tối.

Người ta nói nó là giá trị. Là mồ hôi của cha, là tiếng máy reo của nhà máy dưới huyện, là những đêm thức trắng của mẹ bên gánh hàng rong. Người ta gom hết lại, tất cả công sức của cả một xứ sở trong một năm dài đằng đẵng, rồi người ta chia đều ra. Một phép chia khô khốc.

Mi hiểu không, họ chia đều cho tất cả. Chia cho cả đứa trẻ còn đang oe oe khóc, chia cho cả cụ già đang ngồi hong nắng bên thềm. Cái con số đó, nó cào bằng hết. Nó không thấy được nụ cười hay nước mắt, chỉ thấy một con số trung bình lạnh lẽo. Tau cứ nghĩ mãi về cái phép chia đó.

Nó là cái thước đo, một cái thước đo vô hình về sự giàu có. Nhưng giàu có đâu chỉ nằm ở một con số, mi hè. Nó còn nằm trong tiếng cười giòn tan của tụi nhỏ, trong bữa cơm chiều ấm cúng. Cái con số đó, nó đo được tiền bạc, chứ làm sao đo được những thứ đó. Làm sao đo được.

• GDP bình quân đầu người là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp, nó phản ánh kết quả sản xuất kinh doanh tính bình quân trên đầu người trong một năm.

• Chỉ tiêu này được dùng để đánh giá mức sống trung bình của người dân tại một quốc gia hoặc một địa phương.

• Công thức tính: GDP bình quân đầu người = Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) / Tổng dân số trung bình trong cùng thời kỳ. Đối với địa phương thì dùng Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP).

• Nó cho thấy mức độ mà một nền kinh tế có thể tạo ra của cải vật chất cho mỗi công dân. Chỉ số này càng cao thì mức sống và sự thịnh vượng của người dân càng được xem là cao.

Thu nhập bình quân đầu người Việt Nam tính như thế nào?

Ờm, cái vụ thu nhập bình quân đầu người ấy hả? Tính thế nào ấy nhỉ... à, nó lấy tổng thu nhập của cả nhà mình, xong chia cho số người, rồi chia cho 12 tháng. Thế là ra thu nhập bình quân 1 tháng. Rồi muốn tính năm thì nhân 12 cái tháng đó lên. Khá đơn giản mà nhỉ? Hay có gì phức tạp hơn mình không biết ta?

Mà nói chung là... lấy tổng tiền kiếm được chia cho tổng dân số thôi. Đại khái là thế. Cái này thì nhiều tổ chức thống kê họ tính hết rồi. Có mấy cái báo cáo họ hay công bố ấy. Ví dụ như Tổng cục Thống kê của mình ấy. Họ có mấy cái chỉ số về thu nhập quốc dân, rồi chia ra.

• Thu nhập quốc dân chia cho dân số. Đại ý là vậy.
• Năm 2023, con số này hình như đâu đó khoảng gần 4.300 USD/người/năm. Cái này là theo mấy cái tin mình đọc lướt qua thôi nhé. Không chắc lắm đâu. Nhưng mà nói chung là đang tăng dần đều. Thế giới họ cũng hay so sánh mình với các nước khác qua cái chỉ số này.
• Cái cách tính hộ dân cư kia là của mình tự tính thôi. Kiểu trong nhà có bao nhiêu người thì chia đều ra. Nhưng mà thực tế thì mỗi người một kiểu thu nhập, có người nhiều người ít mà. Nên cái con số bình quân này nó chỉ là tương đối thôi. Nó không phản ánh hết được thực tế đâu.
• Mấy cái thống kê quốc tế thì họ hay dùng GNI (Gross National Income) chia cho dân số. GNI thì nó hơi khác GDP một tí, kiểu có tính thêm thu nhập ròng từ nước ngoài nữa. Nhưng mà cơ bản là gần giống nhau.

Những gì được tính vào GDP?

Đêm ni trời mưa mi à. Mưa rả rích ngoài hiên, tau ngồi đây pha ly cà phê rồi nghĩi về câu hỏi của mi. GDP. Nghe khô khan ri hè. Nhưng mà tau thấy nó giống như hơi thở của cả cái xứ sở ni vậy. Nó là tiếng máy reo ngoài khu công nghiệp lúc nửa đêm, là giọt mồ hôi của ba mi trên công trường nắng cháy.

Nó là tất cả những gì được tạo ra, rồi trừ đi những thứ hao đi để làm ra nó, như tấm vải phải cắt đi để may thành cái áo mi mặc. Rồi cộng thêm những thứ hàng hóa từ xứ người về, mang theo mùi vị lạ. Cứ thế, cứ thế... nó là đồng lương của má tau, là tiền bảo hiểm, là cái máy cũ đi sau bao năm... chầmm chậm, chầm chậm.

Nó là cuộc đời đó mi.

• GDP (Tổng sản phẩm quốc nội) là tổng giá trị thị trường của tất cả hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được sản xuất trong phạm vi một lãnh thổ, trong một thời kỳ nhất định.
• Công thức tính GDP theo phương pháp sản xuất: GDP = Tổng giá trị sản xuất – Chi phí trung gian + Thuế nhập khẩu.
• Giá trị tăng thêm bao gồm: thu nhập của người sản xuất, tiền công và tiền lương, bảo hiểm xã hội, và khấu hao tài sản cố định.
• Thuế nhập khẩu là loại thuế một quốc gia đánh vào hàng hóa có nguồn gốc từ nước ngoài khi nhập khẩu.