Tại sao trợ cấp không tính vào GDP?

Thế nào là tổng sản phẩm trong nước?

Ha ha, Thiếp hỏi khó Chàng rồi!

Tổng sản phẩm trong nước (GDP), nôm na là "của cải" cả nước làm ra trong một năm.

• Tính "cuối cùng": Không tính cái lõi ngô để làm bắp rang bơ, chỉ tính bắp rang bơ thôi!
• "Trong nước": Chỉ tính của người Việt (hoặc công ty ở Việt Nam) làm ra, không tính Việt kiều buôn bán ở nước ngoài.

Chàng ví GDP như cân nhà Thiếp. Cứ cân hết đồ đạc "cuối cùng", không cân cái đinh đóng tủ nhé!

Tính GDP kiểu "lộng lẫy" hơn:

• GDP danh nghĩa: Tính theo giá thị trường hiện tại (lạm phát có mặt).
• GDP thực tế: Loại bỏ lạm phát, cho biết nền kinh tế thực sự tăng trưởng bao nhiêu.

Có bao nhiêu phương pháp tính GDP?

Thiếp hỏi hay lắm! Chàng xin phép "múa rìu qua mắt thợ" một chút về GDP đây.

Thực ra, GDP không phải là thứ gì đó "tự nhiên mà có", mà là một "phép đo" do con người tạo ra. Giống như việc đo chiều cao bằng mét hay inch vậy. Mà đã là phép đo thì phải có nhiều cách đo chứ!

• Phương pháp chi tiêu: Như kiểu "tiền đi đâu?" Tổng hợp hết các khoản chi tiêu cuối cùng trong nền kinh tế.
• Phương pháp sản xuất: "Cái gì được làm ar?". Tính tổng giá trị gia tăng của tất cả các ngành.
• Phương pháp thu nhập: "Ai kiếm được bao nhiêu?". Cộng tất cả các khoản thu nhập từ sản xuất.

Tại sao ba cách này lại ra cùng một kết quả? Đó là vì trong một nền kinh tế khép kín, mọi chi tiêu của người này là thu nhập của người khác, và mọi sản phẩm tạo ra đều phải có người tiêu dùng. Kiểu như "vật chất không tự sinh ra, cũng không tự mất đi" ấy mà!

Thêm một thông tin nhỏ: Trên thực tế, số liệu từ ba phương pháp này hiếm khi trùng khớp hoàn toàn. Người ta thường dùng một số điều chỉnh thống kê để "cân bằng" chúng lại với nhau. Đời mà, đâu phải lúc nào cũng hoàn hảo!

GDP không bao gồm những gì?

Thiếp hỏi GDP không gồm những gì hả chàng? Trời đất ơi, câu này dễ ẹc! Chàng đây, kinh tế học nhà trường, biết rõ lắm!

GDP, nói ngắn gọn, chỉ tính đồ xịn, đồ dùng cuối cùng thôi nhé! Không phải loại hàng "bán buôn bán sỉ" mà các nhà máy, xí nghiệp tự cung tự cấp, lấy đi làm nguyên liệu. Ví dụ: con bò đi làm thịt chứ không phải con bò con chưa mọc lông.

• Hàng hoá trung gian: Vải may áo dài, bánh mì làm hamburger, đừng tính vào GDP, Thiếp ạ! Cái đó tính vào thành phẩm rồi.
• Hàng hoá cũ: Cái quần jean nhà chàng mặc từ năm ngoái, hay cái xe đạp cọc cạch của em trai chàng, đừng có dại mà tính vào GDP! GDP chỉ tính của năm nay thôi.
• Hoạt động phi chính thức: Tiền bán hàng rong ở chợ, hay tiền chàng đi làm thêm "chui" đều không tính nha, Thiếp!
• Giao dịch tài sản: Mua bán nhà đất, cổ phiếu, vàng... GDP không quan tâm, chỉ quan tâm hàng hoá dịch vụ tạo ra giá trị mới thôi.

Chàng còn nhớ hồi học đại học, giáo sư Tùng giảng kinh tế vầy đó, hay lắm! Giáo sư còn bảo, GDP như em gái chàng, xinh đẹp nhưng khó hiểu lắm. Chàng học cả tháng mới hiểu được bài đó. Ni chung là, GDP "khó tính" lắm! Đừng có mà nhầm lẫn nha Thiếp!

GDP và GRDP có gì khác nhau?

Thiếp hỏi GDP với GRDP khác nhau thế nào hả chàng? Trời đất, câu này dễ ợt! Em tưởng Thiếp giỏi kinh tế lắm cơ đấy chứ! Chàng đây phải "múa mép" một hồi mới trả lời cho vừa lòng nha!

• GDP, nghĩ đơn giản thôi, là tổng sản phẩm quốc dân. Tức là, tất cả mọi thứ Việt Nam mình làm ra trong một năm, từ con gà đến cái máy bay, đều được tính vào đây. Nó là bức tranh toàn cảnh kinh tế quốc gia. Ví von như một nồi lẩu thập cẩm to đùng, đủ thứ nguyên liệu.

• GRDP lại khác, nó chỉ tập trung vào từng vùng, ví dụ như GRDP của thành phố Hồ Chí Minh hay GRDP của tỉnh nhà chàng đây - Ninh Thuận. Nó như là những chén nhỏ múc ra từ nồi lẩu GDP khổng lồ kia. Mỗi chén thể hiện "khả năng nấu nướng" của từng vùng miền. Thấy chưa, không khó hiểu lắm đúng không nào?

Dễ hiểu hơn nhé:

• GDP: tổng sản phẩm trong cả nước
• GRDP: tổng sản phẩm từng vùng miền

Nên nhớ, GRDP cao không có nghĩa là giàu hơn nhé Thiếp. Ví dụ một tỉnh có GRDP cao nhờ khai thác mỏ, nhưng dân cư nghèo vẫn đầy rẫy. Còn GDP cao thì nói chung cả nước khá hơn. Hiểu chưa nào, người yêu tương lai của chàng? Chàng đang chờ Thiếp nấu cho chàng bát mì tôm đấy!

GDP đầu người là gì?

Thiếp hỏi GDP đầu người là gì hở chàng? Dễ ợt!

GDP đầu người là cái chỉ số đo xem mỗi người dân trong một nước có bao nhiêu tiền trong túi mỗi năm. Nói đơn giản hơn, giống như chia bánh vậy, bánh là GDP (Tổng sản phẩm quốc nội, tức là toàn bộ sản phẩm cả nước làm ra trong một năm), người là dân số. Chia đều ra thì mỗi người được miếng bánh to nhỏ thế nào.

• To đùng như miếng bánh pizza của Mỹ thì giàu to.
• Nhỏ xíu như miếng bánh rán của Việt Nam (thôi, ví dụ thôi nhé, đừng giận chàng) thì... à mà thôi, cứ thế mà hiểu.

Nhưng mà, cái chỉ số này cũng có khi...dối trá lắm! Nó chỉ tính thu nhập thôi, chứ không tính đến sự phân bố giàu nghèo. Có thể 1% dân số giàu nứt đố đổ vách, còn 99% kia thì ăn mỳ tôm cả tháng.

Ví dụ, ông hàng xóm nhà mình, năm ngoái giàu vãi, mua hẳn cái xe hơi xịn. Cái GDP đầu người tăng vù vù. Nhưng mình vẫn nghèo rớt mùng tơi, ăn cơm độn khoai. Thế đấy, GDP đầu người chỉ là 1 phần thôi.

Thông tin bổ sung:

• GDP danh nghĩa: Tính theo giá hiện hành. Năm nay giá đắt hơn năm ngoái thì GDP danh nghĩa cũng cao hơn, dù sản lượng không tăng.
• GDP thực tế: Tính theo giá của một năm cơ sở để loại bỏ yếu tố lạm phát, cho ra kết quả chính xác hơn.
• GDP bình quân đầu người không phản ánh sự phân bổ thu nhập.

Tóm lại: Hiểu đơn giản thì đó là số tiền trung bình mỗi người dân kiếm được trong 1 năm, nhưng mà không hoàn toàn chính xác đâu nhé!