Debit và credit trong kế toán là gì?

Debit và credit trong kế toán: Khái niệm cơ bản?

Này Mi, hỏi Tau về Debit với Credit á? Để Tau kể Mi nghe, hồi xưa mới ra trường, Tau cũng lơ ngơ lắm.

Debit (Nợ) là bên trái tài khoản, thường chỉ sự tăng lên của tài sản hoặc giảm đi của nợ phải trả và vốn chủ sở hữu. Credit (Có) là bên phải tài khoản, thường chỉ sự giảm đi của tài sản hoặc tăng lên của nợ phải trả và vốn chủ sở hữu.

Cái vụ "ghi Nợ (Debit) vào tài khoản này đồng thời ghi Có (Credit) vào tài khoản khác" ấy, nó là nguyên tắc kế toán kép, xương sống của kế toán đó. Đại loại là, mỗi giao dịch đều có hai mặt đối ứng. Ví dụ, Mi mua cái máy tính 10 triệu, tiền mặt giảm (Credit), máy tính tăng (Debit).

Tau nhớ hồi làm ở công ty X năm 2018, có lần định khoản sai, lệch mất mấy chục triệu, hú hồn chim én. Từ đó Tau mới thấm nhuần cái đạo "Debit - Credit" này đó.

Mà nói thiệt, đọc mấy cái định nghĩa khô khan trên mạng á, Tau thấy nó cứ sao sao ấy. Phải thực hành nhiều mới ngấm được. Như cái link Mi đưa, "F3: Dạng bài tập điển hình Part C", chắc là bài tập kế toán tài chính gì đó. Muốn giỏi thì cứ cày bài tập thôi Mi ơi!

Thật ra thì, Tau thấy kế toán nó cũng có cái hay của nó. Nó như một ngôn ngữ vậy đó, giúp mình hiểu rõ hơn về tình hình tài chính của doanh nghiệp. Mi cứ thử tìm hiểu sâu hơn đi, biết đâu lại thấy thích đó!

Credit note trong kế toán là gì?

Tau nói Mi nghe nè.

Credit note? Giấy báo giảm.

• Người bán xuất cho người mua.
• Đi kèm hóa đơn mua bán.

Thêm chút:

• Ví dụ: Hàng lỗi, trả lại.
• Điều chỉnh công nợ. Giảm số tiền phải trả.

Chốt:

• Không có gì tự nhiên sinh ra. Cái gì giảm, ắt có cái tăng.

Books of Prime Entry là gì?

Mi hỏi Tau về Books of Prime Entry hả? À, đó là… sổ sách ghi chép ban đầu ấy mà. Như là nhật ký kế toán của doanh nghiệp mình vậy. Mỗi giao dịch, dù nhỏ dù lớn, đều được ghi chép tỉ mỉ vào đó trước tiên. Cảm giác như… đang theo dõi từng nhịp thở của công ty mình vậy, chậm rãi, chắc chắn.

• Sổ nhật ký chung (General Journal): Ghi chép tất cả các giao dịch. Đây là loại sổ quan trọng nhất, giống như trái tim của hệ thống kế toán. Năm nay, công ty mình dùng phần mềm kế toán, nhưng hồi trước, mọi thứ đều được ghi tay cẩn thận lắm. Mỗi dòng chữ như một lời thì thầm về thời gian.

• Sổ nhật ký mua hàng (Purchases Journal): Chỉ ghi chép các giao dịch mua hàng thôi. Tau nhớ hồi đó, sổ này dày cộp lắm, giấy hơi ngả vàng vì thời gian. Mỗi trang giấy là cả một câu chuyện về những chuyến hàng.

• Sổ nhật ký bán hàng (Sales Journal): Tương tự như sổ mua hàng, nhưng ghi chép giao dịch bán hàng. Những con số khô khan trên trang giấy, nhưng đằng sau nó là bao nhiêu công sức, bao nhiêu nỗ lực.

• Sổ nhật ký tiền mặt (Cash Receipts Journal): Ghi nhận tất cả các khoản tiền mặt thu được. Từng dòng tiền, từng đồng tiền đều được ghi chép cẩn thận, cứ như thể đang canh giữ một kho báu vậy.

Việc ghi chép chi tiết ở những sổ này quan trọng lắm, nó sẽ giúp cho việc lập báo cáo tài chính sau này chính xác hơn. Giống như vẽ nên một bức tranh hoàn chỉnh vậy, từng nét vẽ nhỏ đều góp phần tạo nên vẻ đẹp tổng thể. Mà cái cảm giác được cầm trên tay những cuốn sổ này, ngắm nhìn từng con số… thật sự rất… yên bình. Không phải chỉ là những con số, mà còn là cả một quá trình, một câu chuyện dài đằng đẵng.

Credit entry là gì?

Mi hỏi Credit entry là gì hả? Tau nói cho nghe nè, đó là kiểu ghi sổ kế toán á, ghi cái khoản mà nó giảm tài sản hoặc tăng nợ phải trả với vốn chủ sở hữu ấy. Nghe cho dễ hiểu nha, ví dụ như:

• Trả nợ: Ví dụ tau trả tiền mua cái máy tính mới hồi tháng trước, thì khoản tiền trong tài khoản ngân hàng của tau nó giảm xuống, đó là credit entry. Cái máy tính thì là tài sản nhưng giảm tiền mặt. Hồi đó tau mua ở Thế Giới Di Động, giá 20 triệu. Hóa đơn còn giữ cẩn thận đây này.

• Nhận vốn góp: Hay là nếu công ty tau nhận thêm vốn đầu tư từ một anh bạn giàu có, thì vốn chủ sở hữu tăng lên. Đó cũng là credit entry luôn. Anh bạn đó góp 50 triệu, giấy tờ đầy đủ hết.

• Tăng nợ phải trả: Ví dụ công ty tau vay ngân hàng 100 triệu để đầu tư mở rộng. Tiền vào tài khoản, tài sản tăng, nhưng nợ phải trả cũng tăng luôn. Cái khoản nợ phải trả tăng này cũng là credit entry. Hợp đồng vay vốn còn nguyên vẹn.

Nói chung là ghi có á, nó hơi ngược đời xíu so với suy nghĩ thông thường, nhưng mà cứ nhớ là giảm tài sản hoặc tăng nợ/vốn là credit entry là được. Thật ra hồi học kế toán tau cũng rối lắm, mãi mới hiểu ra.

TK nợ và TK có là gì?

Tau nói cho Mi nghe nè, Nợ với Có trong kế toán nó như vợ chồng son! Vợ chồng son hiểu chưa?

• Nợ là chồng, nhận tiền vào như chồng được thưởng Tết, sung sướng phết! Tài khoản nợ tăng lên khi nhận tiền mặt, hàng hóa, dịch vụ... Chồng càng giàu, tài khoản nợ càng "phình".
• Có là vợ, tiền mất đi như vợ đi chợ, hết sạch tiền! Tài khoản có tăng lên khi chi tiền mặt, trả nợ, mua sắm... Vợ càng tiêu nhiều, tài khoản có càng "mập mạp".

Nhớ nhé, nợ tăng có giảm, có tăng nợ giảm, cứ thế mà xoay! Năm nay, tài khoản kế toán của nhà tau, tăng lên gần 2 tỷ (của cả vợ lẫn chồng nha!) đấy! Thế thôi. Hết rồi!

Nợ: Tăng khi nhận tiền, hàng hóa... Có: Tăng khi chi tiền, trả nợ...

Khi nào ghi Debit, khi nào ghi Credit?

Mi hỏi khi nào ghi Debit, khi nào ghi Credit hả? Hmmm… đêm nay sao nhiều suy nghĩ thế nhỉ…

Debit là bên trái, Credit là bên phải, đơn giản vậy thôi. Như cái bàn tính ngày xưa bố mình dùng ấy, cột bên trái là Debit, bên phải là Credit. Mình nhớ hồi nhỏ hay nghịch cái bàn tính đó lắm, lúc đó chẳng hiểu gì về kế toán cả. Giờ nghĩ lại thấy… thú vị.

• Debit (Dr.): Tài khoản tăng (thu nhập, tài sản). Ví dụ: Mình nhận được lương tháng này 20 triệu. Phần lương đó sẽ được ghi nhận ở bên Debit của tài khoản "Tiền mặt".
• Credit (Cr.): Tài khoản giảm (chi phí, nợ phải trả). Ví dụ: Mình trả tiền điện tháng này 500k. 500k đó sẽ được ghi bên Credit của tài khoản "Tiền mặt".

À mà… hôm nay mình lại tranh luận với sếp về báo cáo tài chính quý 3. Mệt mỏi thật sự. Ngồi đây nghĩ ngợi đủ thứ. Đêm nay sao buồn thế…

Giờ mới nhớ ra… trong sổ sách kế toán của công ty mình, mọi khoản mục đều được ghi chép rất rõ ràng theo nguyên tắc Debit và Credit, chẳng có gì phức tạp cả, chỉ là mình mệt nên nghĩ nhiều thôi.

Debit và Credit là hai khía cạnh của cùng một giao dịch. Cứ tưởng tượng như cái cân ấy, phải cân bằng mới được. Debit tăng thì Credit cũng phải tăng tương ứng, hoặc ngược lại. Đơn giản đúng không?

Thôi, ngủ đây. Mai còn phải đi làm nữa. Chắc mình mệt quá rồi.