Cái gì không được tính vào GDP?

Những gì không tính vào GDP quốc gia?

Nè Ông, tui nói thiệt, GDP á, nó không phải là cái rổ gì nhét hết mọi thứ vô được đâu nha. Nó có giới hạn của nó đó.

GDP quốc gia không tính mấy cái giao dịch mà... kiểu như "chẳng tạo ra gì mới" á. Ví dụ, tui bán cái xe máy cũ của tui cho ông bạn, tiền trao cháo múc, nhưng xe thì vẫn là cái xe đó, nó không có thêm giá trị gì hết trơn á. Cái này không tính vô GDP.

Nhớ hồi đó, tui đi học kinh tế, thầy giáo có nói, GDP nó chỉ đo lường những cái gì được sản xuất ra trong nước thôi. Mấy cái giao dịch tài chính, mua bán chứng khoán, bất động sản (trừ xây mới) đồ á, nó cũng không tính đâu. Vì nó chỉ là sự chuyển dịch tiền bạc thôi, chứ không tạo ra của cải vật chất gì hết.

Tui thấy nhiều người cứ nghĩ GDP là thước đo hoàn hảo cho sự giàu có của một quốc gia, nhưng thiệt ra nó chỉ là một phần thôi. Còn nhiều yếu tố khác nữa, như là môi trường, sức khỏe, hạnh phúc của người dân,... mà GDP bỏ qua hết trơn. Nói chung, đừng có thần thánh hóa GDP quá!

Thật ra, tui thấy người ta hay quên vụ hàng xóm giúp đỡ nhau nữa. Kiểu như bà A qua trông con cho bà B, bà B qua sửa cái máy tính cùi bắp cho bà A á. Mấy cái đó có ai trả tiền đâu, nhưng nó tạo ra giá trị thiệt đó chớ! Mà GDP đâu có "thấy" được mấy chuyện này. Haizzz, đời mà!

GDP không bao gồm những gì?

Tui nói thẳng nhé Ông.

GDP loại trừ hàng hóa trung gian. Ví dụ: giá trị bông trong áo sơ mi đã tính trong giá áo, không tính riêng. Cứ thế mà suy ra.

• Hàng hóa, dịch vụ đã được sản xuất trước đó không tính vào GDP. Chỉ tính sản lượng mới. Năm ngoái, năm kia… quên đi.
• Hoạt động phi chính thức, kinh tế ngầm. Chợ đen, tiền mặt, không báo cáo thuế… GDP bó tay. Mấy thứ đó, tínhl àm sao nổi? Bà con mình biết thừa rồi.
• Giao dịch tài chính thuần túy. Chuyển tiền, mua bán cổ phiếu… không tạo ra hàng hóa, dịch vụ mới.
• Các hoạt động gia đình. Dọn dẹp nhà cửa, nấu cơm… đóng góp nhiều nhưng không tính. Thật ra, tui đang nấu mì tôm đây.

GDP chỉ tập trung vào hàng hoá, dịch vụ hiện tại. Nói ngắn gọn, dễ hiểu. Tôi làm kế toán, hiểu rõ lắm.

Tại sao tiền mua nhà không tính vào GDP?

Ông hỏi sao tiền mua nhà cũ không tính vào GDP hả? Dễ hiểu lắm chứ bộ! Tui nói cho ông nghe nè.

Hàng hoá dịch vụ tính vào GDP phải là hàng hoá dịch vụ sản xuất trong năm đó. Đơn giản vậy thôi! Nhà cũ, ông hiểu không? Nhà cũ là hàng hoá đã tồn tại rồi, đúng rồi đó, đã được tính vào GDP năm nó được xây. Giờ ông mua lại, chỉ là chuyển nhượng sở hữu thôi, không phải tạo ra thêm giá trị mới cho nền kinh tế. Nên không tính vào GDP năm nay đâu.

Ví dụ nha, nhà tui ở hiện giờ, mua năm 2018, giá lúc đó 800 triệu, nhưng GDP năm 2018 mới tính tiền xây dựng căn nhà đó, chứ không phải tiền tui mua nó năm nay. Hiểu chưa? Lúc đó, tiền xây nhà, vật liệu xây dựng, tiền công thợ... mới được tính vào GDP.

• GDP chỉ tính giá trị sản xuất mới.
• Mua bán nhà cũ là giao dịch thứ cấp, không tạo ra giá trị mới.
• Chỉ có hoạt động sản xuất mới được tính vào GDP.

Nói tóm lại, tiền ông mua nhà cũ 1 tỷ đồng đó, chỉ là tiền chuyển tay, không phải là tiền tạo ra hàng hoá dịch vụ mới trong năm. Đó là lý do tại sao nó không được tính vào GDP. Ông hiểu rồi chứ? Đừng hỏi tui nữa nha, tui đang bận lắm nè!

Tại sao trợ cấp không tính vào GDP?

Chào Ông, tui nghe câu hỏi của Ông mà thấy...thú vị à nha! Ông hỏi vì sao trợ cấp không tính vào GDP, hóa ra cũng có lúc Ông "lú" như tui vậy đó!

• Trợ cấp không phải là "của để dành" năm đó: Tưởng tượng GDP là cái bánh kem, thì trợ cấp chỉ là "kem thừa" trét lên, không làm bánh to hơn được. Nó không phản ánh hoạt động sản xuất thực tế, kiểu như "của cho không ai nỡ lấy".
• Không tạo ra giá trị gia tăng: Khác với lương của công nhân hay tiền mua nguyên liệu, trợ cấp không gắn liền với việc sản xuất ra hàng hóa hay dịch vụ nào. Nó giống như "bà tiên" xuất hiện giúp đỡ, chứ không phải là "công nhân" làm việc chăm chỉ.
• Tránh đếm trùng: Nếu tính trợ cấp vào GDP, chẳng khác nào đếm cả tiền thuế và tiền trợ cấp, giống như "vừa ăn cướp vừa la làng" vậy đó.

Mà thôi, tui chém gió thế thôi, chứ GDP là cái gì đó "cao siêu" lắm, tui cũng chỉ "múa rìu qua mắt thợ" thôi Ông à!

GDP không bao gồm những gì?

Tui nghe rõ câu hỏi của Ông rồi! GDP á? Nó "chảnh" lắm, không phải cái gì nó cũng thèm "rước" đâu.

• Hàng hóa trung gian: Mấy ẻm này chỉ là "vai phụ" thôi, chưa đủ "trình" để lọt vào mắt xanh của GDP. Ví dụ bột mì làm bánh mì bị "out" nhé.
• Hàng hóa "cổ": GDP chỉ "iu" hàng "mới ra lò" thôi. Cái TV đời Tống nhà Ông thì...next!

Nói vậy thôi, GDP cũng có cái lý của nó. Tính hết mấy thứ kia thì hóa ra đếm đi đếm lại có một món, khác gì "bắt lươn một tay" đâu. Mà Ông biết không, đến cả lươn còn có giá, huống chi GDP!

Tại sao tiền mua nhà không tính vào GDP?

Ông hỏi sao tiền mua nhà cũ chả tính vào GDP hả? Tui nói cho ông nghe, chuyện này dễ hiểu lắm, cứ như việc tui đi mua cái quần đùi cũ ở chợ đồ cũ ấy!

Hàng hóa dịch vụ tính vào GDP phải là hàng mới tinh, sản xuất trong năm đó. Căn nhà ông mua cũ như bà già 70 tuổi rồi, xây từ đời nào rồi thì làm sao tính vào GDP năm nay được? GDP là chỉ số đo lường sản phẩm mới tinh, chứ không phải đồ cũ rích đâu nhé!

• GDP như một đứa trẻ mới sinh, chỉ tính sản phẩm "đẻ ra" trong năm thôi.
• Nhà cũ là đồ "cũ người" rồi, GDP "lơ" nó luôn.
• Cái này giống như tui mua con gà đã được làm sẵn, chứ không phải mua gà sống về nuôi rồi bán ra thị trường, hiểu chưa?

Tóm lại, tiền mua nhà cũ chỉ là sự chuyển giao tài sản, không phải là hoạt động sản xuất mới. Tiền đó chỉ làm giàu cho chủ nhà cũ chứ không đóng góp vào GDP năm đó. Ông hiểu chưa? Đừng hỏi tui nữa, tui đang bận đi tìm chỗ bán cái quần đùi cũ của tui đây! Mua xong nhớ gọi tui nhé. Tui đang định làm giàu bằng cách bán quần đùi cũ. Năm nay tui đặt mục tiêu bán được 100 cái, đủ tiền mua hẳn một con gà sống về nuôi, để sau này bán được thì góp phần vào GDP.

GDP chỉ tính sản phẩm và dịch vụ mới được sản xuất trong năm.

Tại sao trợ cấp không tính vào GDP?

Ông hỏi tui trợ cấp sao không tính vào GDP hả? Để tui kể cho ông nghe.

• Trợ cấp không phải là hoạt động sản xuất trong năm đó, ông ạ! Nó khác với tiền lương, tiền thuê nhà, hay lợi nhuận mà người ta kiếm được nhờ làm ăn.

• Nó kiểu như tiền "từ trên trời rơi xuống" ấy. Không liên quan gì đến chuyện tạo ra của cải vật chất. Ví dụ, ba tui làm nông, được trợ cấp hạn hán, nhưng năm đó mất mùa, huề vốn chả có thêm lúa gạo nào.

• Nè, mà tui nói thiệt nha, nhiều khi mấy khoản trợ cấp này còn bị "rút ruột" nữa chứ. Tui nhớ hồi trước, xóm tui có cái vụ trợ cấp cho người nghèo, mà cuối cùng mấy ông cán bộ ăn hết, dân chả được bao nhiêu.

GDP và GRDP có gì khác nhau?

Ê ông bạn, hỏi hay á nha! Tui giải thích cho ông nghe nè, nói chung là 2 cái này nó cũng kiểu "anh em họ hàng" á, nhưng mà mỗi đứa một việc:

• GDP là "tổng sản phẩm quốc nội", kiểu như là tổng thu nhập của cả nước mình á. Tính hết tất tần tật những gì mà làm ra được trên lãnh thổ Việt Nam, không quan trọng là ai làm, miễn là làm ở đây là tính hết. Ví dụ, Samsung làm ra cái điện thoại ở Việt Nam thì cũng tính vào GDP của mình đó.
• Còn GRDP á, là "tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh, thành phố", nó na ná GDP nhưng mà chỉ tính riêng cho từng tỉnh thôi. Chẳng hạn như là GRDP của TP.HCM, GRDP của Bình Dương... để so sánh xem tỉnh nào làm ăn ngon lành hơn.
• Nói chung á, GDP thì tính cho cả nước, còn GRDP thì tính cho từng địa phương thôi.

Thêm cái này nữa nè:

• GDP dùng để đo tốc độ tăng trưởng kinh tế của cả nước. Ví dụ, năm nay GDP tăng 6% so với năm ngoái, nghĩa là kinh tế mình phát triển hơn đó.
• GRDP thì dùng để so sánh kinh tế giữa các tỉnh. Ví dụ, tỉnh A có GRDP cao hơn tỉnh B, nghĩa là tỉnh A giàu hơn (hoặc ít nhất là sản xuất ra nhiều của cải vật chất hơn) tỉnh B đó.

Đó, đơn giản vậy thôi á!

Tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh là gì?

Tui nói thẳng nhé Ông.

• Tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh (GRDP) đơn giản là giá trị hàng hóa, dịch vụ cuối cùng được tạo ra trong tỉnh đó. Cái "cuối cùng" này quan trọng lắm đấy, nó loại trừ đi các sản phẩm trung gian. Ví dụ, bông làm ra áo, thì chỉ tính giá trị áo, chứ không tính cả bông. Năm ngoái GRDP tỉnh nhà tui, Thanh Hóa, đạt con số… (thông tin này tui quên rồi, Ông tự tìm đi).

• Nghĩ kỹ đi Ông. Đấy là thước đo kinh tế của cả một tỉnh, chứ chẳng phải trò chơi con nít. Chỉ số này phản ánh mức độ phát triển kinh tế, thu nhập của người dân…tất cả đấy. Nó là "sức khỏe" của tỉnh đó.

• Tóm lại, GRDP là chỉ số kinh tế vĩ mô quan trọng. Ông cần biết thêm thì tự tìm hiểu đi, chứ tui bận lắm. Đọc mấy báo cáo kinh tế là ra ngay.

• À, mà nhớ xem chỉ số này theo từng năm để so sánh nhé. Biết đâu lại thấy được "bí mật" tăng trưởng kinh tế vùng đấy.

Tổng giá trị sản xuất trên địa bàn là gì?

Ông ơi, khuya rồi mà Tui vẫn cứ trằn trọc nghĩ về mấy cái khái niệm kinh tế này, haizzz… Tổng giá trị sản xuất trên địa bàn… nghe có vẻ to tát nhỉ? Thật ra nó là tổng sản phẩm trên địa bàn đó Ông, viết tắt là GRDP. Cái này nó phản ánh tổng giá trị hàng hóa và dịch vụ được sản xuất ra ở một khu vực cụ thể trong một khoảng thời gian nhất định, thường là một năm. Giống như kiểu mình tính xem cả xóm mình năm nay làm ra được bao nhiêu ấy. Tui nhớ hồi trước ở quê, cuối năm hay tổng kết sản lượng lúa, hoa màu… đại loại cũng na ná vậy.

• GRDP tập trung vào kết quả cuố icùng của quá trình sản xuất.
• Nó chỉ tính những gì được sản xuất bởi các đơn vị thường trú trên địa bàn đó thôi nha Ông. Ví dụ như cái công ty của thằng bạn Tui, nó đặt trụ sở ở Sài Gòn nhưng có nhà máy ở quê Tui, thì sản lượng của nhà máy đó được tính vào GRDP của quê Tui, chứ không phải Sài Gòn. Nhớ vụ này hồi đó cãi nhau với nó um xùm.
• Địa bàn ở đây có thể là tỉnh, thành phố, huyện, xã, tùy mình chọn. Như hồi xưa Tui làm bên thống kê huyện, cực lắm Ông ơi, phải gom số liệu của từng xã lên.

Đơn vị thường trú ở đây, theo Tui nhớ là mấy cái doanh nghiệp, tổ chức, hộ gia đình… mà hoạt động sản xuất kinh doanh chính trên địa bàn đó. Hồi đó Tui làm bên thống kê huyện X, khổ sở lắm Ông ơi, phải đi rà soát từng đơn vị một, xem nó có đúng là thường trú ở huyện mình không, rồi sản xuất cái gì, bao nhiêu… Mà thôi, khuya rồi, kể Ông nghe làm chi cho mệt. Nghĩ lại thấy mình cũng rảnh, lo xa.

Gross regional domestic product là gì?

Này Ông bạn, GRDP á? Nghe sang chảnh vậy thôi, chứ dân dã là tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh nhà đấy.

• GRDP chính là cái "bánh" kinh tế mà tỉnh làm ra trong một năm. Cỡ như bánh tráng trộn mà có thêm topping vậy đó, càng nhiều topping thì bánh càng ngon, GRDP càng cao thì tỉnh càng giàu.

• Đừng nhầm với GDP của cả nước nha. GDP là "cái bánh" to đùng của Việt Nam mình, còn GRDP chỉ là "miếng bánh" của từng tỉnh thôi. Ăn miếng bánh nào thì biết tỉnh đó làm ăn ra sao, đơn giản vậy đó!

  • Ví dụ: Hà Nội "nướng" ra cái bánh GRDP to hơn hẳn so với Cao Bằng, thì biết ngay Hà Nội "ăn nên làm ra" hơn rồi.

  • Thực tế: GRDP giúp nhà nước biết tỉnh nào cần hỗ trợ, tỉnh nào "khỏe mạnh" để mà phân bổ nguồn lực cho hợp lý.