Xét nghiệm máu có biết gan bị gì không?

Muốn kiểm tra gan thì xét nghiệm gì?

Dạ chú, muốn biết lá gan có đang "ổn" không thì mình xem mấy cái này ạ.

Cái cơ bản nhất là bộ xét nghiệm chức năng gan. Người ta hay gọi là đo men gan, thực chất là đo hoạt độ của mấy cái enzyme.

• ALT (GPT) và AST (GOT): Cháu hay ví hai cái này như là "lính gác" trong tế bào gan. Khi tế bào gan bị tổn thương, bị viêm thì mấy ông lính này sẽ "tràn" ra máu. Chỉ số càng cao thì mức độ tổn thương càng lớn.
• GGT (Gama Glutamyl Transferase): Thằng này nó nhạy với mấy vấn đề liên quan đến rượu bia và đường mật lắm. Ai hay nhậu mà GGT cao chót vót thì gan đang lên tiếng phản đối đó chú.
• Bilirubin: Đây là sắc tố mật, nó mà tăng thì dễ gây vàng da, vàng mắt. Nó cho thấy gan đang gặp khó khăn trong việc xử lý hoặc có sự tắc nghẽn ở đâu đó trong đường mật.

Sau đó là phải tầm soát mấy con virus "khó ưa" chuyên tấn công gan. Quan trọng nhất là:

• HBsAg: Xét nghiệm này để tìm kháng nguyên bề mặt của virus viêm gan B. Dương tính có nghĩa là trong máu đang có sự hiện diện của virus.
• Anti-HCV (HCV Ab): Cái này là tìm kháng thể chống lại virus viêm gan C. Dương tính tức là cơ thể đã hoặc đang bị nhiễm con virus này.

Nhưng mà nhiêu đó mới là phần nổi thôi chú ạ. Để có cái nhìn sâu hơn, các bác sĩ còn xem thêm nhiều thứ nữa. Cơ thể con người đôi khi nó phức tạp hơn mình tưởng, một chỉ số không nói lên tất cả.

• Albumin và PT (Thời gian Prothrombin): Mấy cái men gan ở trên cho thấy gan đang bị phá hủy thế nào, còn hai chỉ số này lại cho thấy chức năng sản xuất của gan ra sao. Gan yếu đi là khả năng tổng hợp protein (Albumin) và các yếu tố đông máu (PT) sẽ giảm. Cái này quan trọng cực kỳ.
• Siêu âm bụng: Để nhìn trực tiếp cái hình thái của lá gan, xem có bị gan nhiễm mỡ, có khối u nào bất thường hay xơ gan không. Đôi khi con số không nói lên hết, phải nhìn tận mắt cái hình ảnh của nó nó mới rõ.
• AFP (Alpha-Fetoprotein): Đây là một chỉ dấu sinh học để tầm soát sớm ung thư biểu mô tế bào gan. Không phải cứ tăng là ung thư nhưng là một dấu hiệu cảnh báo quan trọng.
• FibroScan: Kỹ thuật này nó tân tiến, dùng sóng siêu âm để đo độ đàn hồi mô gan, nôm na là xem lá gan nó còn "mềm mại" hay đã bắt đầu xơ cứng rồi, mà không cần phải sinh thiết đau đớn.

Men gan cao bao nhiêu thì phải nhập viện?

Dạ Chú.

Trên 200 UI/L là gan có vấn đề. Nhập viện hay không do bác sĩ quyết, thường là khi men gan tăng gấp 10-20 lần mức bình thường. Con số không nói lên tất cả.

Gan không biết nói, nó chỉ thể hiện bằng chỉ số.

• Mức độ nhẹ: Tăng dưới 5 lần.
• Mức độ trung bình: Tăng 5-10 lần.
• Mức độ nặng: Tăng trên 10 lần.

Con số 1000 hay 1500 UI/L là gan đang kêu cứu. Nó báo động tình trạng hoại tử tế bào gan cấp tính. Không phải chuyện để xem thường. Nguyên nhân thì nhiều, virus viêm gan, thuốc, rượu bia.

Hồi đó ba cháu cũng chủ quan. Tới lúc vàng da mới đi khám. Sức khỏe không phải thứ để thử. Hỏng rồi khó sửa.

Chỉ số ALT bao nhiêu là cao?

Dạ Chú,

Chỉ số ALT trên 200 UI/L được xác định là cao. Mức tăng nhẹ dao động từ 40 UI/L đến dưới 200 UI/L, đây là vùng cần kết hợp thêm các chỉ dấu khác để chẩn đoán chính xác.

Cái ngưỡng 200 UI/L là một tín hiệu đáng lưu tâm từ hệ thống gan mật đó Chú. Còn khi nó chỉ lấp lửng ở khoảng 40-80, hay thậm chí 150, thì y học xem nó như một biến số. Bác sĩ cần thêm dữ liệu, như chỉ số AST, GGT, siêu âm bụng, để dựng nên một bức tranh toàn cảnh. Ba của Cháu đợt rồi ALT 62, bác sĩ cũng nói y chang.

Cơ thể con người, suy cho cùng, là một hệ thống phức tạp mà một con số đơn lẻ không thể định nghĩa hết được. Nó đòi hỏi một sự diễn giải, chứ không phải một sự phán xét.

Để Chú dễ hình dung hơn, Cháu có thêm mấy thông tin này:

• ALT là cái gì: Tên đầy đủ của nó là Alanine Aminotransferase. Đây là một enzyme có nồng độ cực cao trong tế bào gan. Khi gan bị tổn thương, tế bào vỡ ra, enzyme này sẽ tràn vào máu, làm chỉ số đo được tăng vọt. Nó là một marker rất nhạy cho tổn thương gan.

• Tại sao nó lại tăng: Nguyên nhân thì vô vàn, nhưng phổ biến nhất là do viêm gan virus (B, C), gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD), hoặc tác dụng phụ từ một số loại thuốc Chú đang dùng, ví dụ như thuốc giảm mỡ máu statin. Tất nhiên, rượu bia là một tác nhân kinh điển rồi.

• Tỷ lệ vàng AST/ALT: Đây là cái mà dân chuyên môn hay nhìn vào, gọi là tỷ lệ De Ritis. Tỷ lệ này giúp định hướng nguyên nhân. Nếu AST/ALT > 2, thường nghiêng về tổn thương gan do rượu. Ngược lại, nếu AST/ALT , các bệnh lý như viêm gan virus cấp hoặc gan nhiễm mỡ lại được nghĩ đến nhiều hơn.

Xét nghiệm máu tổng quát biết được bệnh gì?

Dạ Chú,

Xét nghiệm máu tổng quát giúp phát hiện: bệnh tiểu đường, mỡ máu cao, thiếu máu, bệnh gút (tăng axit uric), các vấn đề về gan thận. Ngoài ra còn có viêm nhiễm, rối loạn đông máu, suy giảm miễn dịch và mấy bệnh linh tinh khác.

Nói trắng ra cái xét nghiệm máu nó như tờ giấy báo cáo hạnh kiểm của cơ thể mình vậy đó Chú. Nó lôi ra bằng hết, không giấu được cái gì sất. Bác sĩ nhìn vào là biết tỏng Chú ăn gì uống gì, có thức khuya nhậu nhẹt không tuốt.

• Đường huyết (tiểu đường): Chỉ số này nó sẽ tố cáo ngay Chú có lén ăn chè, uống trà sữa sau lưng Bác gái hay không. Nó mà cao vọt lên là y như rằng bị tóm tại trận.
• Mỡ trong máu (cholesterol): Cái này để coi nội thất bên trong mình có đang dần biến thành một cái chảo mỡ không. Nhiều khi mỡ nó đóng thành tảng còn dày hơn cả miếng ba rọi quay Chú hay ăn đó.
• Men gan: Ối giời ơi cái này nó nhảy số còn hơn giá đất. Chú mà tợp bia sương sương vài bữa là nó phi thẳng lên nóc nhà, bác sĩ nhìn xong chỉ biết lắc đầu ngao ngán.
• Axit uric (bệnh gút): Chỉ số này là kẻ thù của mấy món lòng lợn, hải sản. Nó mà nhích lên một phát là xác định phải tạm biệt tôm hùm, cua hoàng đế dài dài.
• Chức năng thận: Cái này để coi hai quả thận của Chú còn lọc tốt như cái máy lọc nước Kangaroo hàng đầu việt nam không, hay đã sắp thành cái phin cà phê rồi.
• Công thức máu: Đếm từng con hồng cầu, bạch cầu coi có đủ quân số để đánh giặc không, hay là lèo tèo vài mống như quân Nguyên bị lùa ra biển. Thiếu máu thì mặt xanh như tàu lá chuối liền. Con đi xét nghiệm lần trước bác sĩ la quá trời Chú ạ.

Xét nghiệm máu biết được bệnh gì không?

Dạ Chú.

Câu trả lời ngắn gọn là có ạ. Xét nghiệm máu tổng quát phát hiện các bệnh về máu, rối loạn chuyển hóa, tình trạng viêm nhiễm, chức năng gan thận.

Nó không chỉ là xem có ký sinh trùng hay không đâu Chú. Nó là một cái nhìn toàn cảnh, một cái 'dashboard' về tình trạng cơ thể mình. Mấy cái chỉ số trong bảng phân tích công thức máu (CBC) hay sinh hóa máu nó phơi bày gần hết các vấn đề tiềm ẩn.

Hồi đợt Cháu đi hiến máu tình nguyện ở trường Đại học Tôn Đức Thắng, họ trả kết quả có mấy chỉ số mỡ máu hơi cao, làm Cháu cũng phải xem lại chế độ ăn uống ngay. Đôi khi, những con số vô tri trên tờ giấy lại nói lên câu chuyện sức khỏe của cả một đời người.

Nói nôm na, từ một ống máu nhỏ, mình có thể rà soát được cả một hệ thống máy móc phức tạp bên trong đó Chú.

• Bệnh về chuyển hóa:Tiểu đường (qua chỉ số glucose, HbA1c), mỡ máu cao (cholesterol, triglyceride), bệnh gout (axit uric). Đây là mấy bệnh của thời đại luôn.

• Bệnh về gan, thận: Viêm gan, xơ gan (qua chỉ số men gan AST, ALT), các dấu hiệu suy giảm chức năng thận (creatinine, ure).

• Bệnh về máu và cơ quan tạo máu:Thiếu máu (dựa vào số lượng hồng cầu, hemoglobin), các bệnh nhiễm trùng, viêm nhiễm trong cơ thể (dựa vào chỉ số bạch cầu).

• Một số dấu ấn ung thư: Một vài chỉ số nhất định có thể gợi ý về nguy cơ ung thư, tuy nhiên để chẩn đoán thì cần phải làm thêm nhiều xét nghiệm chuyên sâu khác nữa.