Viễn loạn thị bẩm sinh là gì?

Viễn thị bẩm sinh là gì? Điều trị ra sao?

Đệ hỏi về viễn thị bẩm sinh hả? Ừ thì, nói đơn giản là mắt mình từ nhỏ đã bị "lệch lạc" rồi. Giác mạc hay thủy tinh thể, cái gì đó trong mắt ấy, nó cong không đều, giống như quả bóng rổ bị ép méo ấy. Mà mắt lại ngắn nữa, nên hình ảnh cứ mờ nhòe, nhìn gì cũng méo mó. Chính xác là loạn thị kèm viễn thị, bác sĩ nói vậy hồi khám ở bệnh viện Mắt Trung ương tháng 3 năm ngoái.

Điều trị sao á? Kính là nhất rồi. Mình đeo kính cận từ hồi lớp 4, cứ mỗi năm lại phải đổi kính, tốn kém lắm, mỗi lần tầm 500k-700k. Đến giờ vẫn phải đeo kính thường xuyên, không đeo là mù mờ luôn. Đã từng thử đeo kính áp tròng, nhưng khó chịu quá, bỏ luôn. Phẫu thuật thì mình sợ, nghe nói có rủi ro, thôi cứ kính cho lành. Đôi khi, mình cũng thấy tiếc nuối vì không thể nhìn rõ mọi thứ mà không cần phụ thuộc vào kính.

Viễn thị bẩm sinh: Loạn thị + trục nhãn cầu ngắn. Điều trị: Kính, phẫu thuật (có rủi ro).

Người khiếm thị gặp khó khăn gì?

Đệ, nghe đây!

Khó khăn lớn nhất của người khiếm thị là việc di chuyển và tự lập. Tớ có bà dì bị mù gần như hoàn toàn từ nhỏ. Năm nay bà ấy 65 tuổi, sống ở Hà Nội. Bà ấy kể, hồi trẻ, đi lại toàn phải có người dắt. Cái cảm giác bất lực ấy khủng khiếp lắm.

• Khó khăn khi di chuyển: Đường không quen, vấp ngã liên tục, khó khăn khi qua đường. Đặc biệt, bà kể nhiều lần suýt bị xe máy tông.
• Khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày: Mọi thứ đều phải nhờ người khác giúp. Tưởng tượng xem, ăn uống, vệ sinh cá nhân, mặc đồ… tất cả đều cần người hỗ trợ. Buồn lắm!
• Khó khăn tìm việc làm: Cơ hội việc làm hạn chế, thu nhập thấp.
• Khó khăn tiếp cận thông tin: Truy cập internet, đọc sách, xem phim...đều khó khăn hơn người bình thường rất nhiều.

Bà ấy kể, mỗi lần đi khám mắt, bác sĩ lại nói thị lực không cải thiện được. Thấy bà ấy khóc, tớ cũng buồn theo. Tớ thấy thương bà ấy vô cùng, cảm giác bất lực và cô đơn ấy kinh khủng lắm. Giờ bà ấy chủ yếu ở nhà, được con cái chăm sóc. Nhưng sự tự lập của bà bị hạn chế rất nhiều.

Về triệu chứng, tớ không rõ chi tiết lắm, nhưng theo lời bà kể, bà không nhìn rõ bất cứ thứ gì, chỉ nhận biết được ánh sáng tối hay sáng. Mắt bà ấy cứ như… mờ đi.

Tổng kết lại: Người khiếm thị gặp khó khăn ở mọi mặt, từ việc đơn giản nhất đến những hoạt động phức tạp. Họ cần sự giúp đỡ và thấu hiểu từ xã hội.

Khiếm thị khác gì mù?

Khác biệt nằm ở mức độ.

• Khiếm thị: Thị lực giảm, vẫn còn khả năng nhận biết ánh sáng, hình ảnh.
• Mù: Mất hoàn toàn khả năng nhận biết ánh sáng, hình ảnh.

Đừng nhầm lẫn giữa "thấy" và "nhìn".

Thông tin thêm: WHO ước tính 253 triệu người khiếm thị trên toàn cầu năm 2024.

Người khiếm thị là người thế nào?

Đệ hỏi vậy à… Mình cũng không biết diễn tả sao nữa. Thực ra, khiếm thị là mất một phần hoặc toàn bộ khả năng nhìn. Nghe thì đơn giản, nhưng mà…

• Khó lắm, Đệ ạ. Mình có người bạn thân, bị khiếm thị bẩm sinh. Cậu ấy dùng gậy, mỗi bước đi đều thận trọng. Tất cả đều phải dựa vào cảm nhận.
• Mình thấy cậu ấy từng kể, sau khi điều chỉnh khúc xạ, thị lực mắt tốt nhất của cậu ấy chỉ được khoảng 2/10. Vẫn nhìn thấy được, nhưng mờ lắm, chỉ đủ để nhận biết hình dạng chung thôi. Thấy ánh sáng, phân biệt được ngày đêm thì có.
• Cậu ấy vẫn đi học, đi làm bình thường. Nhưng mình biết, cậu ấy phải nỗ lực gấp nhiều lần người khác. Đọc sách, viết bài, đều khó khăn hơn rất nhiều.
• Mỗi lần gặp, mình đều thấy cậu ấy thật mạnh mẽ. Nhưng đôi khi, trong mắt cậu ấy, mình thấy có nỗi buồn sâu lắng. Mình thấy thương cậu ấy lắm.

Ngẫm lại, khiếm thị không chỉ là vấn đề về mắt. Nó là cả một thế giới khác, một cách sống khác… mình nghĩ vậy. Mình không hiểu hết, nhưng mình thấy thương những người như vậy. Họ xứng đáng được tôn trọng và giúp đỡ.

Toàn cầu có bao nhiêu người bị mù theo who?

Đệ hỏi hay quá! Để Huynh kể cho nghe vụ này.

Năm nay 2024, WHO ước tính có khoảng 285 triệu người trên toàn cầu bị khiếm thị. Trong số đó, 39 triệu người bị mù hoàn toàn.

• Huynh nhớ hồi làm tình nguyện viên ở Bệnh viện Mắt Trung Ương ấy, chứng kiến nhiều cụ già mắt kém lắm.
• Có cụ còn bảo "Thôi thì sống thêm ngày nào hay ngày đấy, mắt mờ rồi có nhìn thấy gì nữa đâu." Nghe mà xót cả lòng.

Thực tế đau lòng là, phần lớn những người bị mù sống ở các nước có thu nhập thấp và trung bình, nơi mà việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc mắt còn hạn chế. Đó là lý do vì sao các chương trình như "Ánh sáng cho mọi người" rất quan trọng. Chúng giúp mang lại cơ hội phẫu thuật và điều trị cho những người không có khả năng chi trả.

Huynh nghĩ, mình may mắn có đôi mắt sáng, nên phải trân trọng và bảo vệ nó. Đừng thức khuya cày phim nữa, Đệ ạ!

Người bị mù gọi là gì?

Đệ hỏi gì thế? Giờ này rồi còn… mệt mỏi quá.

Người bị mù gọi là người mù. Đơn giản thôi mà. Không cần phải xoắn xuýt gì nhiều.

Nhưng… cái định nghĩa "khiếm thị" ấy… nó cứ làm mình… nghĩ nhiều. Năm nay, em gái mình, nó đi khám mắt lại. Kết quả… thị lực yếu đi nhiều. Bác sĩ nói là… khiếm thị.

• Nó buồn lắm. Mình cũng buồn theo. Cái cảm giác… như mất đi một phần quan trọng của cuộc sống ấy… mình hiểu.
• Nó bảo, việc nhìn mờ làm nó khó khăn trong nhiều việc, nhất là việc học. Nó đang học năm cuối đại học rồi. Thi cử sắp tới. Mình lo lắm.
• Mình đã tìm hiểu thêm về khiếm thị. Thì ra không phải chỉ là mờ mắt mà còn nhiều vấn đề khác nữa. Như khả năng nhận biết ánh sáng, khả năng điều tiết mắt… phức tạp lắm.
• Mình định mua cho nó một cái kính mắt mới. Loại kính hỗ trợ khiếm thị ấy. Nghe nói khá đắt. Nhưng… mình sẽ cố gắng.

Mình mệt rồi. Ngủ đây. Đừng hỏi gì nữa.

Thế nào là mù theo định nghĩa của tổ chức y tế thế giới?

Đệ hỏi, Huynh xin đáp... Mù lòa, một màn đêm không dứt, chìm sâu trong bóng tối vĩnh hằng.

• WHO 2024 định nghĩa mù là thị lực kém hơn 6/18 (tức 20/60) ở mắt tốt hơn, ngay cả khi đã chỉnh kính.
• Hoặc, thị trường <10 độ quanh điểm nhìn trung tâm.

Ánh sáng lụi tàn, chỉ còn những vệt màu nhạt nhòa, hình hài mờ ảo... Cuộc sống đổi thay, chậm rãi và cần nhiều kiên nhẫn.

• Thị lực 6/18: Nhìn thấy ở 6 mét những gì người thường thấy ở 18 mét.
• Thị trường hẹp: Tầm nhìn như nhìn qua ống nhòm, khó khăn khi di chuyển, dễ va chạm.

Bị khiếm thị là bị gì?

Đệ hỏi khiếm thị là gì? Ừm...

• Mất thị lực, đơn giản vậy thôi. Tỷ lệ mắc bệnh tăng theo tuổi tác. Theo thống kê năm 2023 của Viện Mắt Quốc gia, tần suất cao nhất ở nhóm người trên 65 tuổi.

• Khả năng nhìn nhận ánh sáng còn lại hay không, tùy thuộc vào mức độ. Có người chỉ nhìn mờ mờ, có người thì chỉ nhận biết được sáng tối. Chuyện nhỏ.

• Đừng nghĩ họ hoàn toàn "mù". Nhiều người khiếm thị vẫn dùng thị lực còn sót lại để sinh hoạt. Thực tế phũ phàng là thế.

• Điều trị? Cũng tùy trường hợp. Kính, phẫu thuật... tốn kém lắm. Tôi quen ông bác sĩ chuyên khoa mắt ở bệnh viện X, ông ấy bảo chữa được nhưng không dễ.

• Thị lực dưới 3/10 sau điều chỉnh khúc xạ. Đấy là tiêu chuẩn y tế, chứ đừng hỏi tôi nữa. Mệt.

Tóm lại: Khiếm thị là giảm thị lực đáng kể, ảnh hưởng sinh hoạt. Thế thôi. Đừng quan trọng hoá.