Trương lực cơ bắp là gì?

Trương lực cơ bắp là gì? Chức năng hệ thần kinh

Hiểu rõ về trương lực cơ bắp là gì giúp bạn phân biệt chính xác trạng thái sẵn sàng ngầm của cơ bắp với sức mạnh cơ học thông thường. Khám phá ngay các cơ chế cốt lõi để bảo vệ và chăm sóc cơ thể tối ưu mỗi ngày.

Trương lực cơ bắp là gì và cách nhận biết cơ bản

Trương lực cơ bắp là gì? Đây là mức độ kháng cự hoặc sức căng tự nhiên đối với chuyển động thụ động trong cơ bắp của bạn, ngay cả khi cơ đang ở trạng thái thư giãn hoàn toàn.^[1] Bạn có thể dễ dàng cảm nhận được trương lực cơ của chính mình nếu nhéo bắp tay lúc đang thả lỏng - lực cản nhẹ mà bạn cảm nhận được chính là biểu hiện của trương lực cơ.

Bản chất sinh lý của sức căng cơ bắp

Hệ thống thần kinh trung ương đóng vai trò cốt lõi trong việc điều khiển liên tục trạng thái này thông qua các phản xạ tủy sống.^[2] Nó giúp cơ bắp luôn duy trì một độ săn chắc nhất định để cơ thể không bị nhũn nhão, đồng thời sẵn sàng chuyển động bất cứ lúc nào. Nói thật, nhiều người hay nhầm lẫn giữa trương lực cơ và sức mạnh cơ bắp, nhưng chúng hoàn toàn khác nhau. Sức mạnh là khả năng nâng vật nặng, còn trương lực là trạng thái sẵn sàng ngầm của cơ bắp.

Vai trò và ý nghĩa của trương lực cơ đối với cơ thể

Sức căng cơ bắp đóng vai trò nền tảng trong việc duy trì tư thế thẳng của cơ thể chống lại trọng lực mà không đòi hỏi chúng ta phải suy nghĩ hay tốn sức liên tục. Nhờ có trương lực cơ ổn định, các khớp xương được giữ vững chắc ở vị trí đúng, giúp quá trình vận động hàng ngày diễn ra mượt mà và nhịp nhàng hơn rất nhiều.

Tác động đến khả năng giữ thăng bằng

Thực tế thì, nếu không có trương lực cơ ở mức độ cân đối, cơ thể sẽ mất đi khả năng phản xạ giữ thăng bằng cơ bản. Các nghiên cứu sinh lý học thần kinh cho thấy sự thay đổi dù nhỏ ở trương lực cơ cũng có thể làm giảm đáng kể độ linh hoạt và tốc độ phản ứng của cơ bắp trước các kích thích bất ngờ từ môi trường xung quanh.

Hiện tượng tăng trương lực cơ và giảm trương lực cơ

Khi hệ thần kinh bị tổn thương hoặc rối loạn, trạng thái cân bằng của trương lực cơ sẽ bị phá vỡ, dẫn đến hai thái cực bệnh lý thường gặp là hiện tượng tăng trương lực cơ và giảm trương lực cơ là gì.

Biểu hiện của tình trạng tăng trương lực cơ

Tăng trương lực cơ khiến cơ bắp trở nên quá cứng nhắc, khó co duỗi hoặc chuyển động thụ động gặp sức kháng cự lớn. Tình trạng này thường xuất hiện ở những người gặp vấn đề về thần kinh trung ương như tai biến mạch máu não hoặc chấn thương tủy sống, gây cản trở nghiêm trọng đến sinh hoạt thường ngày.

Đặc điểm của tình trạng giảm trương lực cơ

Ngược lại, giảm trương lực cơ làm cho cơ bắp trở nên mềm nhũn, lỏng lẻo, thiếu sức sống và các phản xạ xương khớp bị giảm sút đáng kể. Trẻ em sinh ra gặp hội chứng này thường được gọi phổ biến trong dân gian là tình trạng em bé mềm nhũn, đòi hỏi quá trình vật lý trị liệu kiên trì để cải thiện khả năng vận động.

So sánh giữa Tăng trương lực cơ và Giảm trương lực cơ

Tăng trương lực cơ

- Cơ bắp quá cứng, co cứng, khó kéo giãn hoặc cử động thụ động.

- Phản xạ gân xương tăng mạnh, co giật hoặc co rút cơ.

- Gây hạn chế tầm vận động của khớp, đi lại khó khăn, cứng khớp.

- Tổn thương hệ thần kinh trung ương, bệnh lý não bộ hoặc tủy sống.

Giảm trương lực cơ

- Cơ mềm nhũn, lỏng lẻo, thiếu sức kháng cự khi vận động thụ động.

- Phản xạ gân xương giảm hoặc mất hoàn toàn, khớp lỏng lẻo.

- Chậm phát triển vận động, khó giữ vững tư thế đầu và cổ.

- Rối loạn thần kinh ngoại biên, bệnh di truyền hoặc bẩm sinh.

Hành trình tập vật lý trị liệu cải thiện trương lực cơ của Nam

Nam, nhân viên văn phòng 32 tuổi tại Hà Nội, nhận thấy cơ cẳng tay bị cứng và mỏi đờ sau một thời gian dài làm việc căng thẳng với máy tính kết hợp lối sống ít vận động.

Anh tự ý tập tạ nặng ở nhà với hy vọng cải thiện, nhưng tình trạng cứng cơ càng tồi tệ hơn, thậm chí gây đau nhói ở cổ tay khiến việc cầm nắm đồ vật trở nên khó khăn.

Sau khi thăm khám bác sĩ thần kinh cơ, Nam được chẩn đoán rối loạn trương lực cơ cục bộ do căng thẳng và sai tư thế kéo dài, đồng thời được hướng dẫn các bài tập giãn cơ thụ động.

Kiên trì tập luyện và điều chỉnh tư thế làm việc trong 6 tuần, trương lực cơ ở tay Nam đã ổn định trở lại, giảm hẳn cảm giác co cứng và giúp anh sinh hoạt thoải mái hơn.

Thong tin cung cấp trong bài viết nay chi mang tinh chat tham khao, giao duc va khong thay the cho chan doan hay tu van y khoa tu chuyen gia y te. Nguoi co dau hieu bat thuong ve co xuong khop hoac than kinh nen gap bac si de duoc kiem tra chinh xac.