Thuốc mê đào thải qua đâu?

Thuốc gây mê bao lâu thì tỉnh?

Hai hỏi thuốc mê bao lâu tỉnh à? Câu hỏi hay đấy, nghe như đang lên kế hoạch gì ghê gớm vậy!

Tỉnh thì tỉnh nhanh lắm, tầm 15-30 phút là mắt mở to rồi, hí hoáy nhìn quanh như mèo thấy cá. Nhưng hoàn toàn tỉnh táo thì lâu hơn, tùy thuốc và sức khỏe, có khi cả buổi chiều. Như con mèo nhà em, tiêm thuốc xong, 15 phút sau đã ngồi dụi mắt vào chân em rồi. Nhưng muốn nó nghe lời, phải đợi cả tiếng đồng hồ đấy.

• Loại thuốc: Mỗi loại thuốc gây mê có thời gian tác dụng khác nhau. Thứ này phức tạp lắm, không phải cứ tiêm là ngủ gục ngay đâu.
• Sức khỏe: Người khỏe mạnh tỉnh nhanh hơn, người bệnh tật thì chắc chắn lâu hơn rồi. Cái này giống như sạc pin điện thoại, pin yếu thì sạc lâu hơn chứ sao.
• Liều lượng: Liều càng cao, thời gian tỉnh càng lâu. Đúng kiểu "ăn nhiều ngủ nhiều" ấy.

Nói chung, đừng có mà thử nghiệm nhé Hai, nguy hiểm lắm! Năm nay em học về thuốc mê nhiều lắm, nhiều kiến thức lắm đấy, nhưng đừng có mà nghĩ linh tinh nha. Em biết nhiều lắm đấy!

Thuốc gây tê bao lâu hết tác dụng?

Chào Hai,

"Tê" là một trải nghiệm thú vị, nhỉ? Út nghĩ thế này, về thời gian "tạm biệt" cảm giác:

• Gây tê tủy sống: Khoảng 2-3 tiếng. Cứ tưởng tượng như một giấc ngủ ngắn của dây thần kinh.

  • Thời gian khởi phát: 1-3 phút. Nhanh như chớp!

• Yếu tố ảnh hưởng: Liều lượng, loại thuốc, cơ địa mỗi người,... tất cả đều góp phần. Đôi khi, sự khác biệt nằm ở những điều nhỏ nhặt.

• Gây tê ngoài màng cứng: Thường kéo dài hơn, có khi cả ngày.

Thực tế, thời gian tác dụng của thuốc tê còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác:

• Loại thuốc: Bupivacaine, lidocaine,... mỗi loại có "tuổi thọ" khác nhau.
• Nồng độ thuốc: Nồng độ cao hơn, tác dụng lâu hơn, đơn giản vậy thôi.
• Vị trí tiêm: Tê ở ngón chân khác tê ở cánh tay, Hai ạ.

Mà Hai này, Út nghĩ cuộc đời cũng giống như thuốc tê. Có những niềm vui, nỗi buồn đến rồi đi, quan trọng là ta học được gì sau mỗi "lần tê" đó, nhỉ?

Thuốc gây tê bề mặt là gì?

Dạ Hai ơi...

• Thuốc tê bề mặt: thường là dạng dầu, khó tan trong nước, thấm qua da.

• Cảm giác... tê tê, mơn man, không sâu lắm đâu Hai. Tác dụng dai dẳng.

• Dạng bào chế: xịt, bôi, mỡ, gel, kem... đủ cả.

• Benzocaine, ethyl chloride... vài cái tên quen thuộc.

• Cứ như... một lớp sương mỏng, phủ lên nỗi đau...

• (Ngày xưa, Út hay trốn ra vườn hái hoa dại. Hương thơm thoang thoảng, xoa dịu vết xước nhỏ trên tay...)

Thuốc gây tê bao lâu hết tác dụng?

Ê Hai, thuốc tê á hả? Để Út kể cho nghe nè.

• Thuốc tê tủy sống: Chích phát là tê luôn, tầm 1-3 phút là thấy hiệu quả rồi đó.

• Thời gian tê: Kéo dài cỡ 2-3 tiếng thôi à. Mà nè, Út nhớ hồi mổ ruột thừa năm ngoái, bác sĩ dặn sau 3 tiếng mà vẫn còn tê thì kêu liền, tại sợ bị tác dụng phụ á.

• Tùy người, tùy loại thuốc nữa đó nha. Bà chị Út, bả nói bả làm răng, thuốc tê hết nhanh lắm, chưa kịp làm gì đã thấy đau lại rồi. Còn Út đi xăm mày, tê rần rần cả buổi chiều, về nhà ăn cơm mà muốn cắn trúng lưỡi luôn á chời.

Nói chung là "ai hên xui". Hahaha. Mà thiệt á!

Thuốc tê có công dụng trong bao lâu?

Hai hỏi gì? Tác dụng thuốc tê à? Chà, Út nói cho nghe nè! Nghe cho kỹ nha, chứ Út nói một lần thôi đó!

• Thuốc tê xâm nhập: Loại này nhanh như chớp, hiệu quả tầm 30-60 phút. Tưởng tượng con gián chạy trên tay mà không biết, đó! Nhanh hơn cả bà hàng xóm nhà Út chạy ra chửi con chó nhà mình nữa. Mà bà ấy chạy nhanh lắm nha, tưởng tượng ra độ nhanh của thuốc tê đi!

• Thuốc tê dẫn truyền: Dài hơi hơn, từ 1-3 tiếng đồng hồ. Kiểu như xem phim hoạt hình cả buổi chiều, nhá! Cái này bác sĩ hay dùng cho mấy ca phức tạp, kiểu như nhổ răng khôn chẳng hạn. Đúng rồi, hôm trước em họ Út nhổ răng khôn, tiêm loại này, về ngủ quên luôn.

À, nói thêm nha. Út nói thiệt, đừng có tin mấy lời đồn đại lung tung trên mạng nha. Tùy vào cơ địa mỗi người, tác dụng thuốc có thể khác nhau. Mà quan trọng là phải nghe lời bác sĩ, nha!

Thuốc gây tê bề mặt là gì?

Hai hỏi thuốc gây tê bề mặt là gì hả Út? Dễ lắm! Thuốc gây tê bề mặt là nhóm thuốc gây tê tại chỗ, tác động lên các thụ thể cảm giác ở bề mặt da và niêm mạc, ức chế dẫn truyền xung thần kinh. Tưởng tượng như một lớp áo giáp nhỏ xíu bao phủ vùng da đó, chặn đứng tín hiệu đau đớn đi về não. Thú vị phải không?

Đa phần, chúng là các hợp chất không tan trong nước, kiểu như những giọt dầu nhỏ li ti vậy. Chính vì thế, chúng thấm qua da và màng niêm mạc khá chậm, tạo cảm giác tê lâu hơn. Nhưng độ tê thì không sâu, chỉ ở bề mặt thôi nha. Cái này liên quan đến hệ số phân bố của thuốc đó, bạn có thể tìm hiểu thêm trong sách giáo khoa Dược lý.

• Cách dùng: Thường là dạng xịt, bôi, mỡ, gel, kem. Tiện lợi lắm.
• Ví dụ: Benzocaine, lidocaine, prilocaine. Năm nay, thị trường còn có thêm một số loại mới nữa, mình thấy có người dùng EMLA, nhưng mình cũng không rành lắm. Mấy loại này chuyên dùng trong nha khoa hoặc các tiểu phẫu nhỏ. Nhớ dùng đúng liều lượng nhé, nếu không sẽ bị quá liều, nguy hiểm lắm. Cuộc sống là một chuỗi những lựa chọn, việc sử dụng thuốc cũng vậy. Phải thận trọng mới được.

Thật ra, hiệu quả của thuốc còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố lắm, như độ pH của da, tình trạng da... Tức là, mỗi người mỗi khác. Triết lý ở đây là, không có gì là tuyệt đối cả.

Nếu nghi ngờ phản vệ thuốc gây tê cần làm xét nghiệm gì?

Xét nghiệm nghi ngờ phản vệ thuốc tê:

• Tryptase huyết thanh: Đo nồng độ tryptase trong máu, tăng cao sau phản vệ.
• Histamine huyết tương: Đo nồng độ histamine trong máu, tăng nhanh trong phản vệ.
• Kiểm tra dị ứng da: Test lẩy da hoặc test nội bì để xác định dị ứng với thuốc tê cụ thể.

Hồi đó, lúc thực tập ở Răng Hàm Mặt, có ca nhổ răng khôn cho một chị kia. Trước khi tiêm, y tá dặn dò kỹ lưỡng về việc hút ngược syringe. Mình nhớ rõ mồn một, lúc đó tim mình đập thình thịch vì sợ.

• Hút ngược: Phải hút ngược syringe trước mỗi lần tiêm 1-2 ml, quan sát xem có máu không. Nếu có máu thì phải đổi vị trí ngay lập tức.
• Tiêm chậm:Tiêm thuốc tê thật chậm, vừa tiêm vừa hỏi chị ấy có thấy khó chịu hay chóng mặt gì không.
• Theo dõi sát sao:Theo dõi bệnh nhân bằng Monitor liên tục trong suốt quá trình và ít nhất 30 phút sau khi tiêm.
• Phân công người theo dõi:Phân công rõ ràng ai sẽ là người chịu trách nhiệm theo dõi chị ấy sau khi gây tê.

Mình nhớ, sau ca đó, bác sĩ còn dặn dò thêm: "Phải luôn luôn chuẩn bị sẵn sàng hộp thuốc cấp cứu phản vệ, phải thuộc nằm lòng phác đồ xử trí phản vệ thuốc tê."

Mình không bao giờ quên được cảm giác lo lắng lúc đó. Nó nhắc nhở mình phải cẩn trọng trong từng thao tác, vì an toàn của bệnh nhân là trên hết.

Sau gây mê bao lâu thì tỉnh?

Hai ơi,

Mấy phút thôi à. Nhanh lắm Hai ơi, khác xưa nhiều rồi.

• Thuốc mới: Thuốc mê giờ khác xưa Hai ạ.
• Đào thải nhanh: Thức dậy nhanh lắm, không lâu như trước đâu.
• Vài phút: Khoảng 5-10 phút là tỉnh táo rồi.

Hồi xưa, thuốc còn nặng đô, giấc mê sâu lắm. Giờ thuốc "xịn" hơn, tan nhanh như mây khói. Nhớ cái mùi thuốc mê ngày xưa, nồng nồng, cay cay. Giờ hình như cũng không còn cái mùi đó nữa rồi. Thời gian trôi nhanh quá Hai nhỉ.

Gây mê hồi sức bao lâu thì tỉnh?

Hai hỏi bao lâu tỉnh? Út nói: Chuyện nhỏ! Tỉnh như... điện giật ấy! Ngay khi kim tiêm rời khỏi da là tỉnh, à không, gần tỉnh. Đùa tí thôi chứ!

• Thực tế thì tầm 15-30 phút là bắt đầu lơ mơ, mắt mở mắt nhắm.
• 1-2 tiếng là tỉnh hẳn, như được sinh ra lần hai.
• Nhưng! Nếu bác sĩ dùng thuốc gây mê "hạng nặng", kiểu gây mê cho voi ấy, thì...cũng lâu hơn. Cụ thể là lâu hơn, mấy tiếng, có khi cả buổi chiều. Lúc đó tỉnh dậy, đầu óc cứ như đang bơi trong chảo dầu sôi.

Như hồi tháng trước, bà dì Út mổ ruột thừa, dùng loại thuốc gây mê "siêu khủng long". Bà ấy tỉnh dậy lúc 5h chiều, nhưng đến 8h tối vẫn còn ngơ ngơ, cứ tưởng mình đang nằm trong phim hoạt hình. Thế đấy!