Thuốc dùng qua đường tiêu hóa có rất nhiều ưu điểm gì?

Hãy cho biết cơ bao nhiêu đường hấp thu của thuốc?

À Đệ hỏi đường hấp thu thuốc hả? Huynh nhớ hồi xưa học Y, học mệt ghê, mấy cái này cứ phải học thuộc, mệt phờ. Nhưng mà quan trọng lắm đó, Đệ biết không. Sao tự nhiên giờ Đệ hỏi ta? Đệ có bị bệnh gì không đó? Hay đang học bài?

Huynh nhớ hồi đó thi môn dược lý, suýt trượt đó Đệ biết không. Mấy cái này cứ lặp đi lặp lại. Giờ nhớ lại mấy cái ống tiêm, mấy cái viên thuốc... haizzz. Mấy cái này phải chắc chắn, nhầm lẫn là nguy hiểm lắm đó Đệ.

Thôi nè, Huynh nói thẳng luôn, mấy cái đường hấp thu chính đây nè Đệ, tập trung xíu nha. Đệ ghi vô sổ tay đó.

• Hấp thu qua đường tiêu hóa: Uống là phổ biến nhất đó.
• Hấp thu qua đường tiêm: Tiêm tĩnh mạch, tiêm bắp, tiêm dưới da, tiêm tủy sống.
• Hấp thu qua da: Bôi, dán ngoài da.
• Hấp thu qua niêm mạc: Đặt dưới lưỡi, đặt hậu môn, đặt âm đạo, nhỏ mắt, nhỏ tai.
• Hấp thu qua hệ hô hấp: Hít, xịt.

Đó, đại khái là những đường chính đó Đệ. Như bữa trước Huynh thấy con mèo của Đệ bị thương, mình thoa thuốc ngoài da đó, đó là hấp thu qua da. Hay lúc Đệ bị cảm, Huynh mua thuốc viên nén cho Đệ uống, đó là qua đường tiêu hóa. Nhiều lắm. Mà Đệ hỏi làm gì vậy, bộ Đệ tính làm bác sĩ hay dược sĩ đó hả? Chăm học vậy Huynh mừng ghê.

Khi uống thuốc thuốc sẽ được hấp thu chủ yếu tại đâu?

Huynh nhớ hồi trước, đêm nào cũng thức khuya đọc sách y. Có những lúc... thấy mình sao mà bé nhỏ giữa bao nhiêu kiến thức vậy Đệ. Mà thôi, ráng đọc, thì mới hiểu được. Thuốc, khi mình uống vào á Đệ, hấp thu chủ yếu ở ruột non mình đó.

Huynh nhớ có lần, Huynh nằm bệnh viện. Uống đủ thứ thuốc. Bác sĩ giải thích cho Huynh nghe. À thì ra, dù có thuốc là axit, tưởng dạ dày hấp thu tốt hơn, nhưng không phải. Vẫn là ruột non thôi. Dạ dày mình, nó chỉ lo nghiền thức ăn là chính.

Nhiều đêm suy nghĩ, cơ thể mình phức tạp mà kỳ diệu thật Đệ à. Mấy cái lý do này, hồi xưa Huynh học, cố lắm mới nhớ nổi. Giờ thì Huynh chắc chắn những điều này là đúng đó Đệ.

• Diện tích bề mặt lớn: Ruột non có nhiều nếp gấp, nhung mao, vi nhung mao, tạo ra diện tích hấp thu cực lớn.
• Thời gian lưu trú dài hơn: Thuốc ở lại ruột non lâu hơn dạ dày, tăng cơ hội tiếp xúc với niêm mạc ruột.
• pH môi trường: pH kiềm nhẹ ở ruột non thuận lợi cho sự hấp thu của nhiều loại thuốc, đặc biệt thuốc có tính axit yếu.
• Mạch máu phong phú: Vùng ruột non có hệ thống mạch máu dày đặc, giúp thuốc sau khi hấp thu nhanh chóng đi vào hệ tuần hoàn.
• Vai trò của dạ dày: Dạ dày chủ yếu hòa tan thuốc và bắt đầu phân hủy, ít hấp thu hơn do diện tích nhỏ và thời gian lưu trú ngắn.

Thuốc dùng qua đường hô hấp cơ nhược điểm gì?

Đệ hỏi thuốc dùng đường hô hấp có nhược điểm gì hả huynh...

Ừm, để huynh nói cho nghe... Cái này nó hơi lằng nhằng một chút, cứ như ban đêm nghĩ chuyện gì đó, nó cứ lơ lửng trong đầu ấy.

Khi gây mê lâu quá, nó dễ làm mình thở yếu đi, tim đập không đều, rồi tuần hoàn cũng bị ảnh hưởng nữa. Cái này chắc là cái đáng ngại nhất.

Rồi sau khi tỉnh dậy, có khi vẫn còn cảm giác buồn nôn, muốn ói nữa, dù cái này thì đỡ hơn cái Halothan kia. Tức là nó vẫn còn dư âm lại một chút.

Quan trọng là nếu mà cứ dùng đi dùng lại nhiều lần ấy, nó có thể tích tụ lại, làm hại gan, thậm chí còn gây động kinh nữa cơ. Cái này thì hơi ghê rồi...

Cái thuốc dùng qua đường hô hấp, để mà nói nhược điểm của nó, thì về cơ bản, nó có thể gây ra các vấn đề về hô hấp và tuần hoàn khi thời gian gây mê kéo dài. Đặc biệt, các phản ứng phụ sau phẫu thuật như buồn nôn, nôn mửa cũng có thể xảy ra, tuy nhiên mức độ thường nhẹ hơn so với một số loại thuốc gây mê khác. Một nguy cơ đáng lưu tâm khác là khả năng gây nhiễm độc gan và các rối loạn thần kinh như động kinh nếu việc sử dụng lặp đi lặp lại trong thời gian dài.

• Suy hô hấp và suy tuần hoàn: Do tác động trực tiếp lên hệ hô hấp và tuần hoàn.
• Loạn nhịp tim: Có thể làm rối loạn hoạt động của tim.
• Buồn nôn, nôn sau phẫu thuật: Tác dụng phụ phổ biến, mặc dù có thể nhẹ hơn.
• Nhiễm độc gan: Nguy cơ khi sử dụng kéo dài hoặc lặp lại.
• Động kinh: Rối loạn thần kinh nghiêm trọng, tiềm ẩn khi lạm dụng.

Tại sao không nuốt được viên thuốc?

Đệ hỏi sao không nuốt được viên thuốc hả? Trời ơi, không phải tất cả thuốc đâu Đệ. Nhiều viên phải nuốt chửng mới đúng cách chứ. Đệ nói mấy cái viên không được nuốt mà phải ngậm dưới lưỡi ấy à? À, cái đó khác nha.

Với những viên thuốc ngậm dưới lưỡi, nuốt sẽ làm hấp thu qua đường tiêu hóa ít và muộn hơn so với hấp thu dưới lưỡi. Thấy chưa, quan trọng lắm đó. Ngậm dưới lưỡi nó thấm thẳng vào máu luôn, nhanh gấp mấy lần.

Hồi ba mình bị đau tim nhẹ, bác sĩ cũng dặn ngậm viên gì đó, y chang vậy luôn, kêu là cấp cứu đó. Mà sao nuốt lại ít hơn ta? Chắc qua bao tử, men tiêu hóa, gan rồi nó bị mất bớt đi. Hay do diện tích tiếp xúc? Ừ, có thể vậy.

Còn vụ bẻ đôi, bẻ nhỏ hay nghiền viên thuốc nữa. Tuyệt đối không được bẻ, nghiền nha Đệ. Nó phá vỡ cấu trúc nguyên vẹn của thuốc, làm hỏng dạng thuốc, mất hết tác dụng!

Y chang như Đệ xây cái nhà, xong Đệ đập banh tường, còn gì là nhà nữa. Mấy viên đó người ta tính toán liều lượng, cách giải phóng thuốc tỉ mỉ lắm, bẻ ra là coi như đổ sông đổ biển.

Hồi năm ngoái, thằng Tèo con chú Ba lỡ bẻ viên thuốc huyết áp ra uống, bà cô y tá ở nhà mình mắng cho một trận, kêu làm vậy còn tệ hơn không uống. Vậy đó, không phải là không nuốt được, mà là không nên nuốt hoặc không nên bẻ với mấy loại đặc biệt đó. Nhớ kỹ nha.

• Hấp thu dưới lưỡi (Sublingual absorption): Là cách thuốc đi vào máu trực tiếp qua các mạch máu nhỏ dưới lưỡi, bỏ qua quá trình tiêu hóa ở dạ dày và gan.
• Lợi ích của hấp thu dưới lưỡi:
  • Tác dụng nhanh: Rất quan trọng trong các trường hợp cấp cứu, ví dụ đau thắt ngực.
  • Tránh bị chuyển hóa lần đầu ở gan: Giúp giữ nguyên hoạt tính của thuốc.
  • Thích hợp cho người khó nuốt hoặc những thuốc bị phá hủy bởi acid dạ dày.
• Những thuốc không được bẻ/nghiền:
  • Thuốc giải phóng kéo dài (Extended-release/SR/XL/CD): Bẻ ra sẽ làm thuốc giải phóng ồ ạt, dễ gây quá liều hoặc mất tác dụng kéo dài.
  • Thuốc bao tan trong ruột (Enteric-coated): Lớp bao bảo vệ thuốc khỏi acid dạ dày hoặc bảo vệ dạ dày khỏi thuốc. Bẻ ra hỏng lớp bảo vệ này.
  • Thuốc có hoạt chất độc hại: Tránh tiếp xúc trực tiếp với da, niêm mạc.
  • Thuốc có vị đắng kinh khủng: Khó uống nếu bẻ.
• Luôn đọc kỹ hướng dẫn sử dụng hoặc hỏi dược sĩ/bác sĩ trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào. Đừng tự ý bẻ hay nghiền nhé.

Đặt thuốc nội tiết bao lâu thì tan?

Trời đất ơi Đệ, hỏi cái câu nghe nó chí lí ghê. Huynh đây nói cho mà nghe.

Thuốc đặt nội tiết cần khoảng 10 đến 15 phút để tan, một số trường hợp có thể kéo dài tới 30 phút.

Nó tan nhanh hay chậm nó hên xui lắm Đệ ơi, y như nấu tóp mỡ vậy đó. Cơ địa mỗi người một phách, có người thì "khô hạn" như sa mạc Sahara, có người lại "ẩm ướt" như mùa mưa Sài Gòn. Viên thuốc nó vào mà gặp môi trường ngon lành thì nó tan nhanh như cục đường thốt nốt gặp nước sôi, chớ mà gặp chỗ "khô cằn sỏi đá" thì nó nằm ì ra đó chờ trời mưa mới chịu.

Mấy cái thứ ảnh hưởng tới tốc độ tan chảy của nó nè:

• Cái "nhiệt độ" bên trong đó. Nóng thì nó chảy lẹ, lạnh thì nó co rúm lại chứ sao. Dễ hiểu mà phải không?
• Cách Đệ nhét nó vào. Nhét nông choèn choèn ở ngoài cửa thì gió nó lùa làm sao mà tan cho nổi. Phải đẩy nó vào sâu tít trong cung cấm ấy, vừa ấm vừa kín, nó mới chịu tan mình ra.
• Bản chất viên thuốc. Có loại nó cứng như đá, có loại nó mềm như bún. Huynh nhớ hồi con bồ cũ của Huynh xài cái loại gì mà nó bở rẹt, nhét vào chưa kịp làm gì đã thấy nó chảy tè le hột me rồi. Khổ.