Thiếu B12 gây ra bệnh gì?

Thiếu b12 gây ra bệnh gì: Nguy cơ tổn thương thần kinh vĩnh viễn

Hiểu rõ tác hại thiếu b12 gây ra bệnh gì giúp bạn chủ động nhận biết dấu hiệu suy giảm sức khỏe thầm lặng để kịp thời bảo vệ cơ thể. Việc phát hiện sớm các biểu hiện bất thường hỗ trợ ngăn ngừa nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho hệ thần kinh trung ương và duy trì cuộc sống khỏe mạnh.

Tổng quan về tác hại sức khỏe khi cơ thể thiếu hụt vitamin B12

Tình trạng cơ thể bị thiếu hụt vi chất dinh dưỡng thiết yếu này có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau và dẫn đến các hệ lụy y khoa phức tạp.

Khi hàm lượng chất này xuống quá thấp, hoạt động bình thường của hệ tiêu hóa, hệ thần kinh trung ương và quá trình tạo máu sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Các biểu hiện ban đầu thường khá mơ hồ, dễ nhầm lẫn với áp lực công việc thông thường, nhưng nếu kéo dài không điều trị sẽ chuyển thành bệnh lý mạn tính khó phục hồi.

Ước tính có khoảng 15% dân số toàn cầu đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt vi chất này ở các mức độ khác nhau. Đáng chú ý, cơ thể người có khả năng dự trữ lượng lớn vitamin tại gan, gấp khoảng 1.000 đến 2.000 lần nhu cầu tiêu thụ hàng ngày.

Chính cơ chế dự trữ đặc biệt này ^[2] giải thích vì sao các biểu hiện bệnh lý thường xuất hiện rất muộn, thậm chí mất vài năm sau khi chế độ ăn bị cắt giảm hoàn toàn nguồn dinh dưỡng từ động vật thì cơ thể mới bắt đầu phát tín hiệu suy kiệt.

Thiếu b12 gây ra bệnh gì đối với hệ tiêu hóa và dạ dày?

Thiếu vitamin B12 chính là một trong các nguyên nhân gây ra các vấn đề về tiêu hóa như táo bón, tiêu chảy, đầy hơi. Tình trạng này có thể trở thành mãn tính nếu không được điều trị. Khi nồng độ vi chất trong máu sụt giảm, các tế bào biểu mô lót dọc đường ruột không được tái tạo kịp thời, dẫn đến suy giảm chức năng nhu động ruột và cản trở quá trình hấp thụ chất dinh dưỡng tự nhiên.

Nói thật, tôi từng gặp nhiều người chịu đựng chứng đầy hơi mạn tính suốt cả năm trời, uống đủ loại men tiêu hóa không đỡ, cho đến khi đi xét nghiệm máu mới phát hiện thủ phạm là do cạn kiệt nguồn B12. Sự thiếu hụt này còn làm thay đổi các mô biểu mô ở khoang miệng, gây viêm lưỡi, loét miệng và làm mất các gai lưỡi mịn.

Hậu quả là người bệnh luôn có cảm giác đau rát, chán ăn, sụt cân không rõ lý do và gặp khó khăn lớn trong việc nhai nuốt thức ăn hàng ngày.

Bệnh thiếu máu hồng cầu to và những biến chứng tim mạch nguy hiểm

Một hệ lụy điển hình khác là sự gián đoạn quá trình tổng hợp DNA trong tủy xương, trực tiếp gây ra bệnh thiếu máu do thiếu vitamin b12. Lúc này, kích thước tế bào hồng cầu tăng vượt ngưỡng 100 fL, cấu trúc lỏng lẻo và dễ vỡ hơn bình thường. Do không thể nhân lên và trưởng thành đúng quy trình, số lượng hồng cầu khỏe mạnh bị sụt giảm nghiêm trọng, khiến khả năng vận chuyển oxy đi nuôi các mô cơ quan bị suy giảm nặng nề.

Khi các mô bị đói oxy, cơ thể sẽ phản kháng bằng cách ép tim phải đập nhanh hơn nhằm bù đắp lượng máu thiếu hụt.

Tình trạng này kéo dài liên tục dẫn đến các triệu chứng suy nhược cơ thể, chóng mặt, tim đập nhanh và đau ngực dữ dội khi gắng sức. Nếu không được phát hiện sớm để can thiệp kịp thời bằng các biện pháp y khoa, áp lực quá tải lên hệ tuần hoàn có thể diễn tiến thành các biến chứng nguy hiểm như tim to, suy tim mạn tính hoặc rối loạn tủy xương phức tạp.

Tổn thương hệ thần kinh trung ương và bệnh lý thần kinh ngoại biên

Vi chất này giữ vai trò then chốt trong quá trình tổng hợp myelin - lớp vỏ bảo vệ bọc quanh các sợi thần kinh giúp dẫn truyền tín hiệu nhanh chóng. Khi nguồn cung bị cắt đứt, nồng độ các axit độc hại tích tụ trong ty thể tăng cao, trực tiếp phá hủy bao myelin và gây thoái hóa sợi trục tiến triển. Tổn thương này ban đầu biểu hiện qua cảm giác tê bì, ngứa ran như kiến bò ở đầu ngón tay, ngón chân, kèm theo yếu cơ và mất thăng bằng khi đi lại.

Tác động tiêu cực của việc suy giảm bao myelin đối với hệ thần kinh trung ương là vô cùng đáng ngại. Người bệnh dễ rơi vào trạng thái lú lấn, suy giảm nhận thức sâu sắc, rối loạn tâm trạng hoặc trầm cảm mạn tính.

Đặc biệt ở nhóm người cao tuổi, có khoảng 10-15% đối tượng gặp phải các dấu hiệu thiếu vitamin b12 ở người lớn. ^[3] Nếu để tổn thương hệ thần kinh tiến triển quá sâu mà không bổ sung vitamin b12 đúng cách, các sợi thần kinh ngoại biên và dây thần kinh thị giác có nguy cơ bị hủy hoại vĩnh viễn, không thể phục hồi lại chức năng ban đầu.

Phân biệt triệu chứng giữa thiếu hụt Vitamin B12 và Folate (Vitamin B9)

Thiếu hụt Vitamin B12 (Cobalamin)

• Thường xuyên xuất hiện các đợt rối loạn mạn tính như táo bón, tiêu chảy, đầy hơi
• Diễn tiến rất muộn, từ vài năm trở lên do cơ thể có nguồn dự trữ dồi dào tại gan
• Kích thước tế bào hồng cầu tăng to, vượt quá ngưỡng bình thường 100 fL
• Gây tổn thương bao myelin, tê bì tay chân kéo dài, có nguy cơ thoái hóa vĩnh viễn

Thiếu hụt Folate (Vitamin B9)

• Chán ăn, viêm loét lưỡi nhưng ít khi gây rối loạn nhu động ruột mạn tính
• Biểu hiện nhanh chóng chỉ sau vài tuần đến vài tháng do cơ thể dự trữ rất ít
• Tế bào hồng cầu phát triển bất thường với kích thước lớn, tương tự thiếu B12
• Không gây tổn thương thoái hóa bao myelin ngoại biên, không có cảm giác tê bì

Hành trình tìm lại sức khỏe của cô Lan: Cuộc chiến với chứng tê bì chân tay

Cô Lan, một kế toán viên 54 tuổi sống tại Hà Nội, đột ngột đối mặt với những đợt đầy hơi mạn tính kéo dài kèm theo cảm giác mệt mỏi cực độ mỗi khi bước vào giờ làm việc chiều.

Nghĩ rằng mình chỉ bị đau dạ dày thông thường do áp lực công việc, cô tự mua các loại men tiêu hóa và thuốc giảm axit về uống liên tục trong hai tháng nhưng các triệu chứng không hề thuyên giảm.

Tình hình trở nên tồi tệ hơn khi đôi bàn chân cô bắt đầu có cảm giác tê rát như kiến bò, mất cảm giác nhẹ khiến cô suýt ngã mấy lần khi bước xuống cầu thang cơ quan.

Sau khi đến bệnh viện kiểm tra công thức máu, cô ngỡ ngàng nhận kết quả kích thước hồng cầu tăng lớn lên đến mức 108 fL do cơ thể thiếu hụt trầm trọng vitamin B12, bắt nguồn từ chứng viêm teo dạ dày làm giảm khả năng hấp thụ vi chất.

Thông tin trong bài viết này chỉ mang tính chất giáo dục và không thay thế cho lời khuyên y tế từ chuyên gia. Tình trạng sức khỏe của mỗi cá nhân có sự khác biệt lớn. Hãy luôn tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa hoặc nhà cung cấp dịch vụ y tế trước khi đưa ra quyết định bổ sung vi chất hoặc thay đổi phác đồ điều trị.