Tâm lý học mầm non là gì?

Tâm lý học trẻ mầm non là gì? Học gì?

Út hỏi anh tâm lý học trẻ mầm non hả? Để anh kể cho nghe, nó là vầy nè...

Tóm lại, tâm lý học trẻ mầm non "mần răng" để hiểu mấy đứa nhỏ xíu xiu đó. Nó là một nhánh của tâm lý học trẻ em, tập trung nghiên cứu cách tụi nhỏ suy nghĩ, cảm nhận, học hỏi và phát triển. Nó quan trọng vì giúp mình hiểu rõ hơn về quá trình phát triển tâm lý của trẻ, từ đó có phương pháp giáo dục phù hợp.

Học tâm lý học mầm non học chi? Học tá lả hết á Út ơi!

Học về sự phát triển nhận thức, ngôn ngữ, cảm xúc, xã hội của trẻ. Học về các giai đoạn phát triển tâm lý, các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ. Học về các phương pháp đánh giá, can thiệp tâm lý cho trẻ. Nói chung là học hết tất tần tật để hiểu rõ con người bé nhỏ đó.

Anh nhớ hồi thực tập ở trường mầm non Hoa Mai (quận 3) năm 2015, mấy cô giáo toàn bảo "Tụi con phải hiểu tâm lý tụi nó mới dạy được!". Lúc đó anh còn ngơ ngác lắm, giờ ngẫm lại thấy đúng thiệt.

Ví dụ nha, có đứa bé cứ khóc nhè hoài, mình phải tìm hiểu xem nó khóc vì đói, vì buồn ngủ hay vì bị bạn giành đồ chơi chứ đâu phải cứ dỗ dành qua loa là xong đâu. Rồi còn vụ mỗi đứa mỗi tính, đứa thì hiếu động, đứa thì nhút nhát, mình phải có cách tiếp cận khác nhau chứ.

Nói chung là tâm lý học mầm non quan trọng lắm Út ơi. Nó giúp mình hiểu tụi nhỏ hơn, từ đó giúp tụi nó phát triển tốt nhất. Chứ không phải cứ nhồi nhét kiến thức là xong đâu à!

Như thế nào thì được gọi là trẻ em?

Út hỏi khó Anh quá! Anh đây không phải luật sư, cũng chẳng phải bác sĩ sản khoa. Nhưng thôi, vì Út hỏi thì Anh "chém gió" tí cho vui cửa vui nhà:

• Trẻ em ở Việt Nam mình á? Cứ dưới 16 tuổi là "mầm non tương lai" của đất nước, tha hồ mà ăn quà vặt, trốn ngủ trưa.

• Còn "trẻ em" kiểu Tây? Nó rắc rối như tơ vò. Có khi còn nằm trong bụng mẹ đã được tính là "người" rồi ấy chứ.

• Nói chung, "trẻ em" là cái đám người mà đầu óc lúc nào cũng trên mây, chỉ biết ăn với chơi thôi. À mà, Anh cũng từng như vậy... cách đây vài chục năm!

Quy định thế nào là trẻ em?

Út đây… Đêm nay sao buồn thế nhỉ… Nghĩ lung tung đủ thứ… Câu hỏi của anh… Trẻ em à…

Theo Luật Trẻ em hiện hành, trẻ em là người dưới 16 tuổi. Đúng rồi, 16 tuổi. Mà luật này… mình nhớ là Quốc hội thông qua năm 2016… Đã sửa đổi bổ sung nhiều lần rồi… Mà mình chẳng nhớ rõ lắm nữa… Lúc đó mình đang… à… đang lo thi đại học… cái gì cũng bận rộn cả…

• Quyền: Được học hành, được chăm sóc sức khỏe, được bảo vệ khỏi xâm hại… Nhiều lắm anh ạ. Mình nhớ hồi nhỏ, bố mẹ toàn kể chuyện về quyền được chơi đùa, được yêu thương…
• Bổn phận: Chăm ngoan, học hành tốt, vâng lời ông bà cha mẹ… Thực ra hồi đó mình cũng chẳng nghĩ nhiều đến bổn phận lắm đâu… toàn nghĩ đến chuyện được đi chơi thôi…
• Trách nhiệm: Cái này thì… gia đình, nhà trường, xã hội… ai cũng có trách nhiệm cả. Nhà nước nữa… phải bảo vệ trẻ em…

Mà nói thật… luật pháp thì là luật pháp… Nhưng thực tế… nhiều khi… thở dài… mình thấy… cái này nhiều khi… khó nói lắm. Nhiều chuyện mình thấy… không phải cứ có luật là được… đúng không anh? Giờ mình cũng đang… đang nghĩ về tương lai… về việc… làm sao để… tốt hơn… cho thế hệ trẻ sau này…

Buồn ngủ quá rồi… anh ngủ ngon nhé…

Dưới 16 tuổi gọi là gì?

Út đây! Dưới 16 tuổi gọi là... trẻ trâu à nha! Đùa tí thôi chứ, luật pháp nghiêm túc lắm, không đùa được đâu. Trẻ em nhé, nghe dễ thương hơn nhiều.

• Luật bảo vệ các em ấy kỹ lắm. Như bảo bối của quốc gia ấy.
• Đủ 16 tuổi là bắt đầu bước vào tuổi... dở dở ương ương. Chuyển từ "trẻ trâu" thành "thanh niên nghiêm túc"... à không, vẫn còn "trẻ trâu" nhưng kiểu... "trẻ trâu cấp cao" haha.

Mà nói nhỏ nhé, hồi Út học cấp 2, thấy mấy anh chị 16 tuổi điệu lắm, kiểu như chim non sắp biết bay nhưng vẫn chưa đủ lông đủ cánh. Giống như con gà tây nhỏ con nhưng lại nghĩ mình là đại bàng ấy. Phải rồi, nói chung là dưới 16 tuổi là trẻ em, còn lại thì... tùy thuộc vào mỗi người thôi.

Vị thành niên là từ 16 đến dưới 18 tuổi, còn từ 18 tuổi trở lên là người lớn rồi, phải tự chịu trách nhiệm với hành động của mình. Chứ không phải như hồi nhỏ, có bố mẹ lo lắng hết mọi thứ. Tự dưng thấy... già sớm quá.

Trẻ em lứa tuổi mầm non là gì?

Út đây. Câu hỏi về trẻ mầm non hả anh? Đêm nay sao thấy buồn buồn thế nhỉ… Nghĩ nhiều…

Trẻ mầm non là trẻ từ 3 tháng đến 6 tuổi. Ừ, đúng rồi, mình nhớ hồi đó… Con gái mình, Su, năm nay 4 tuổi, đang học mẫu giáo. Nhớ lúc nó mới 3 tháng, bé xíu xiu… Giờ thì… lớn phổng phao rồi. Thời gian trôi nhanh thật.

• Nhà trẻ: Nhận trẻ từ 3 tháng đến 3 tuổi. Su hồi đó ở nhà trẻ gần nhà, mình nhớ cô giáo tên là Thu, hiền lắm. Mỗi lần đón Su, thấy nó cười toe toét, lòng mình cũng vui lây.
• Trường mẫu giáo: Nhận trẻ từ 3 đến 6 tuổi. Giờ Su đang học mẫu giáo, trường có sân chơi rộng rãi, các cô giáo rất nhiệt tình. Mình thấy yên tâm phần nào.

Nhớ hồi ấy, lo lắng lắm, cứ sợ con mình bị ốm, sợ con mình không thích nghi được với môi trường mới. Nhưng may mà mọi thứ đều ổn. Mình cũng… thấy nhớ Su ghê. Giờ này chắc nó đang ngủ ngon lành rồi. Thôi, mình cũng đi ngủ đây. Ngủ ngon anh nhé.

Trẻ em được ưu tiên bảo vệ ở đâu?

Út đây! Câu hỏi hay đó nha! Chuyện trẻ em được bảo vệ ở đâu á hả? Thì chủ yếu là ở nhà, ở với gia đình mình đó. Đó là ưu tiên hàng đầu luôn. Nếu không được thì mới tính đến chuyện gửi vào những gia đình nhận nuôi thay thế ấy.

Gia đình là quan trọng nhất. Nghĩ lại hồi nhỏ, mình cũng được ba mẹ chăm sóc chu đáo lắm, dù có lúc bị la vì nghịch ngợm, nhưng mà vẫn thấy ấm áp. Mà giờ mình thấy nhiều bạn bè cũng vậy, gia đình luôn là chỗ dựa vững chắc nhất. Chỉ khi nào gia đình không thể bảo vệ trẻ được nữa, mới cần đến các biện pháp khác. Đúng không?

• Gia đình ruột thịt: Đây là hình thức tốt nhất, đảm bảo sự phát triển toàn diện.
• Gia đình nhận chăm sóc thay thế: Nếu gia đình ruột thịt không đủ điều kiện, gia đình này sẽ là sự lựa chọn tiếp theo. Điều kiện khắt khe lắm nha, phải được thẩm định kỹ lưỡng.
• Cơ sở trợ giúp xã hội: Đây là biện pháp cuối cùng, tạm thời thôi, nhằm bảo vệ trẻ trong những trường hợp khẩn cấp, ví dụ bị bạo hành, bỏ rơi,... Mục tiêu vẫn là tìm gia đình cho các bé.

À, nhớ năm nay mình đọc được báo cáo của UNICEF, có nói là Việt Nam đang nỗ lực cải thiện hệ thống bảo vệ trẻ em. Họ đang tập trung vào việc nâng cao chất lượng các cơ sở trợ giúp xã hội, đào tạo cán bộ, và quan trọng nhất là tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ trẻ em nữa. Hy vọng mọi chuyện sẽ tốt hơn! Đúng rồi, mình còn nhớ... à thôi, lan man quá rồi, tóm lại là vậy đó nha!

Đánh giá nguy cơ và xác định các nhu cầu của trẻ em cần được bảo vệ là trách nhiệm của ai?

Út đây! Câu hỏi khó nhằn ghê á! Như kiểu… mấy anh chị làm xã ấy, toàn lo mấy vụ giấy tờ, họp hành… Nhưng mà trách nhiệm chính là ở…

Người làm công tác bảo vệ trẻ em cấp xã! Đó là điều hiển nhiên rồi. Họ là người trực tiếp tiếp xúc với các gia đình, nắm bắt tình hình, phải không? Cấp xã mà, gần dân nhất.

• Phải thường xuyên đi kiểm tra, khảo sát tình hình trẻ em trong khu vực mình phụ trách. Năm nay, mình nhớ chị Thuận - cán bộ xã mình - đi khảo sát tận nhà bà Năm, con bà ấy hay bị bạo hành. Mệt lắm, nhưng quan trọng.
• Xây dựng kế hoạch hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Mình thấy họ làm cái chương trình "nuôi heo đất" để giúp đỡ trẻ em nghèo đói, cũng hay đấy chứ.
• Còn nữa, phải phối hợp với các bên khác, như công an, y tế… để bảo vệ trẻ em bị xâm hại. Nhớ có vụ bé Lan bị bắt cóc hồi tháng trước không, toàn bộ xã huy động tìm kiếm đó. Khổ ghê.
• Thực ra, trách nhiệm không chỉ của người cấp xã đâu. Cha mẹ, nhà trường, cộng đồng… ai cũng phải có trách nhiệm. Nhưng cấp xã là người chịu trách nhiệm chính trong việc đánh giá nguy cơ và bảo vệ trẻ em.

Mình thấy nhiều khi họ làm việc cũng vất vả lắm. Làm sao mà toàn diện được khi nguồn lực có hạn? Nhưng mà… ít ra cũng phải cố gắng hết sức chứ. Đúng không? Chứ để trẻ em bị bỏ rơi, bị xâm hại… thì tội nghiệp quá! Lại còn phải làm báo cáo nữa chứ… nhiều giấy tờ lắm!