Tại sao stress lại sụt cân?

Tại sao stress lại sụt cân? Đốt cháy calo

Hiện tượng tại sao stress lại sụt cân gây ảnh hưởng lớn đến thể trạng người bệnh khi gặp căng thẳng kéo dài. Tìm hiểu cơ chế thay đổi cân nặng giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe và phòng tránh nguy cơ suy nhược.

Tại sao stress lại sụt cân? Cơ chế sinh học và hành vi

Cảm giác sụt cân nhanh chóng khi đối mặt với áp lực tâm lý xuất phát từ nhiều cơ chế sinh học và hành vi khác nhau. Phản ứng của cơ thể phụ thuộc vào ngữ cảnh, thời gian kéo dài của căng thẳng cũng như thể trạng của từng cá nhân.

Nói thật, khi công việc dồn dập và áp lực đỉnh điểm, tôi cũng từng trải qua cảm giác nhìn đĩa thức ăn mà không thấy một chút hứng thú nào. Cơ thể lúc nào cũng trong trạng thái bồn chồn, lồng ngực thắt lại, và việc ăn uống trở thành một nghĩa vụ mệt mỏi thay vì niềm vui. Đó là lúc hệ thống thần kinh và nội tiết đang âm thầm thay đổi toàn bộ nhịp hoạt động bên trong.

Sự sụt giảm cảm giác thèm ăn dưới tác động của hormone

Khi bạn đối mặt với stress cấp tính hoặc mãn tính, tuyến thượng thận sẽ kích hoạt phản ứng chiến hay bỏ chạy. Quá trình này giải phóng các hormone căng thẳng như adrenaline và corticotropin (CRH). Hormone CRH đóng vai trò chính trong việc ức chế mạnh mẽ cảm giác thèm ăn của bạn. ^[1]

Hormone CRH được tiết ra làm bạn thấy ngang dạ, mất ngon miệng và không muốn dung nạp bất kỳ thực phẩm nào. Thậm chí, nghĩ đến đồ ăn đôi khi còn gây cảm giác buồn nôn nhẹ. Cơ thể lúc này ưu tiên phân bổ năng lượng cho các cơ quan sinh tồn khẩn cấp thay vì hệ thống tiêu hóa.

Tăng cường đốt cháy năng lượng và trao đổi chất

Căng thẳng kích thích hệ thần kinh giao cảm hoạt động hết công suất. Hệ thống này thúc đẩy quá trình phân giải mỡ và tiêu hao calo diễn ra nhanh hơn bình thường.^[2] Kết quả là cơ thể đốt cháy nhiều năng lượng hơn ngay cả khi bạn đang ngồi yên một chỗ lo âu.

Nhiều người lầm tưởng tác động của stress lên cân nặng chỉ làm mệt mỏi tinh thần, nhưng thực tế nó đẩy nhịp tim và tốc độ trao đổi chất lên cao. Quá trình này tiêu hao một lượng lớn calo, khiến trọng lượng cơ thể sụt giảm đáng kể chỉ sau vài tuần áp lực kéo dài.

Các yếu tố hành vi và rối loạn tiêu hóa đi kèm

Bên cạnh các phản ứng sinh học tự nhiên, thói quen sinh hoạt hàng ngày thay đổi đột ngột cũng đóng góp phần lớn vào hiện tượng giảm cân. Quá bận rộn và lo âu khiến bạn thường xuyên rơi vào tình trạng bỏ bữa hoặc không có thời gian ăn uống đầy đủ các nhóm chất.

Căng thẳng làm dạ dày và ruột hoạt động kém đi, gây đau bụng, khó tiêu và giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng. Khi hệ tiêu hóa bị rối loạn, lượng thức ăn ít ỏi bạn miễn cưỡng đưa vào cơ thể cũng không được hấp thụ trọn vẹn, dẫn đến thiếu hụt năng lượng trầm trọng.

Thêm vào đó, cơ thể bị mất nước nhanh hơn do nhịp tim nhanh và mồ hôi tiết ra nhiều khi lo âu. Tình trạng sụt nước này diễn ra song song với việc mất mỡ và khối lượng cơ, làm trọng lượng trên cân giảm xuống một cách đột ngột.

Phân biệt sụt cân do stress và các bệnh lý nguy hiểm

Không phải mọi trường hợp gầy đi khi áp lực đều là do căng thẳng thuần túy. Đôi khi, nguyên nhân giảm cân do stress lại là dấu hiệu cảnh báo sớm của các bệnh lý tiềm ẩn như cường giáp, tiểu đường hoặc các vấn đề về dạ dày nghiêm trọng.

Nếu bạn giảm cân kèm theo các dấu hiệu như sốt về chiều, mệt mỏi cực độ không rõ nguyên nhân, đau bụng dữ dội hoặc thay đổi đại tiện bất thường, hãy đến gặp bác sĩ ngay lập tức. Đừng chủ quan quy mọi thứ cho stress mà bỏ lỡ thời điểm chẩn đoán bệnh lý quan trọng.

So sánh sụt cân do stress và sụt cân do bệnh lý

Sụt cân do stress

• Mất ngủ, bồn chồn, tim đập nhanh, đau dạ dày do lo âu.
• Áp lực công việc, biến cố tâm lý, lo âu kéo dài làm ức chế vị giác.
• Dao động theo mức độ căng thẳng, có thể hồi phục khi tâm trạng ổn định.
• Cải thiện giấc ngủ, điều chỉnh dinh dưỡng và giảm áp lực tinh thần.

Sụt cân do bệnh lý

• Sốt nhẹ, suy kiệt thể lực, thay đổi thân nhiệt hoặc rối loạn tiêu hóa nặng.
• Rối loạn chuyển hóa, bệnh tuyến giáp, tiểu đường hoặc khối u.
• Sụt giảm liên tục không ngừng dù chế độ ăn vẫn duy trì bình thường.
• Cần thăm khám chuyên khoa, xét nghiệm máu và tuân thủ phác đồ điều trị.

Hành trình sụt cân và phục hồi của Minh tại thành phố Hồ Chí Minh

Minh, nhân viên văn phòng 28 tuổi tại quận 3, TP.HCM, đối mặt với khối lượng công việc khổng lồ trong đợt chuyển giao dự án cuối năm. Thách thức lớn nhất là anh mất hoàn toàn cảm giác thèm ăn, chỉ uống cà phê qua bữa.

Chỉ sau ba tuần, Minh sụt gần 4kg, người lúc nào cũng phờ phạc, tay chân bủn rủn và thường xuyên cáu gắt với đồng nghiệp. Cơn đau dạ dày bắt đầu hành hạ anh vào mỗi buổi sáng.

Nhận ra tình trạng tồi tệ, Minh quyết định ép bản thân rời khỏi bàn làm việc đúng giờ, dành 30 phút buổi tối đi dạo công viên và chuẩn bị những món ăn lỏng dễ nuốt như cháo dinh dưỡng.

Sau một tháng điều chỉnh lại nhịp sinh hoạt và tập hít thở sâu, Minh đã tăng lại 2kg, cơn đau dạ dày thuyên giảm và tinh thần lấy lại sự cân bằng cần thiết.