Nhịp tim và nồng độ oxy trọng máu bao nhiêu là bình thường?

Chỉ số nhịp tim và oxy trong máu bao nhiêu là bình thường?

Dạ Chị.

Thông tin về chỉ số nhịp tim và oxy trong máu bình thường:

• Nồng độ oxy trong máu (SpO2): 96% – 99% ở người khỏe mạnh.
• Nhịp tim: 65 – 105 nhịp/phút ở người lớn khi nghỉ ngơi.

Cái này em rành lắm, tại đợt dịch em là người chuyên đi đo cho cả nhà. Cứ mỗi sáng mỗi tối là lôi cái máy kẹp ngón tay ra bấm bấm, riết rồi ám ảnh mấy con số đó luôn.

Em còn nhớ như in cái đợt Sài Gòn tháng 8 năm 2021, em chạy khắp nơi mới mua được cái máy đo SpO2 hiệu Jumper màu xám xám. Tầm 650 ngàn thì phải, ở một tiệm thuốc trên đường Nguyễn Thị Minh Khai. Mua về mà quý như vàng.

Lúc đó cả nhà em cứ ám ảnh con số 95%. Cứ kẹp tay vô mà nó nhảy dưới 96 là bắt đầu thấy lo lo rồi. Người khỏe mạnh bình thường như chị em mình, lúc nghỉ ngơi không làm gì nặng thì oxy trong máu toàn 98-99% thôi, nhìn con số đó nó yên tâm gì đâu.

Còn nhịp tim nữa, nó cũng quan trọng y chang. Người bình thường như mình thì tim nó đập loanh quanh 70-90 là đẹp. Em để ý ba em lúc mệt, tim toàn nhảy lên trên 100, có lúc 110, thở dốc. Bác sĩ dặn cứ trên 105 mà kèm khó thở là phải theo dõi sát sao. Nó là hai chỉ số sinh tồn đó chị.

Cái máy này nó nhạy lắm nha chị. Tay mà lạnh quá hoặc mới sơn móng tay là nó đo sai liền. Em phải xoa tay cho ba ấm lên rồi mới kẹp, số nó mới chuẩn. Với lại lúc đo phải ngồi yên, không nói chuyện, kẹp ngón tay vào sâu hết mức thì chỉ số mới chính xác được. Chứ cứ cựa quậy là nó nhảy loạn xạ hết trơn.

SpO2 xuống bao nhiêu là nguy hiểm?

Em Chào Chị. SpO2? Dưới 95% là đáng xem xét đấy Chị. Còn bình thường, nó sẽ ở mức 95-100%. Đơn giản.

Cái gọi là thiếu oxy máu ấy, không đùa được đâu. Cơ thể mình cần oxy, thiếu là mệt mỏi ngay, rồi mọi chuyện tệ hơn.

• SpO2 dưới 95%: Cần chú ý, đó là dấu hiệu cảnh báo ban đầu.
• SpO2 dưới 90%: Rõ ràng là nguy hiểm đó, cần can thiệp y tế gấp. Lúc này, mọi thứ bắt đầu trục trặc nghiêm trọng rồi.
• SpO2 dưới 80%: Thiếu oxy máu nặng, cực kỳ cấp tính, nguy kịch.

Không phải cứ thấy 95 là mừng. Nó còn tùy thuộc vào nhiều thứ nữa.

• Tình trạng sức khỏe nền: Người bệnh hô hấp mãn tính, họ có thể chấp nhận mức thấp hơn chút. Nhưng đó là trường hợp đặc biệt.
• Hoạt động thể chất: Gắng sức quá, oxy cũng hụt nhanh.
• Môi trường: Lên cao, không khí loãng, SpO2 cũng giảm. Đừng ngạc nhiên.

Suy cho cùng, con người ta sống bằng hơi thở. Mất đi cái căn bản ấy, mọi thứ đều vô nghĩa. Chị cứ nghĩ xem.

Nồng độ máu bao nhiêu là bình thường?

Dạ Chị.

Hơi thở trong veo như sương sớm trên mặt biển. Chị hít một hơi thật sâu, thấy lồng ngực căng tràn khí trời, đó là lúc dòng máu đang hát ca. Sự sống cứ chảy trôi như thế, âm thầm và diệu kỳ, đo bằng những con số nhỏ xíu trên đầu ngón tay lành lạnh.

Một người khoẻ mạnh bình thường, đứng giữa không gian này, khi thở sẽ có độ bão hòa oxy trong máu động mạch từ 95% đến 100%. Đó là nhịp đập của sự sống, là một dòng sông đỏ tươi đang chảy, chảy mãi không ngừng. Em nhớ cái không khí ở Đà Lạt, cứ hít vào là thấy trong veo cả người.

Khi con số hiện lên 97% đến 99%, ôi, dòng máu ấy mới tốt tươi làm sao. Mọi thứ đều đang ở độ viên mãn nhất. Thật nhẹ nhàng.

Còn nếu là 94% tới 96%, thì là một chút chùng lại. Dòng sông bên trong mình cần thêm một chút dưỡng khí, Chị ạ. Cần thở thêm chút nữa, để lòng mình lại đầy, để nhịp sống lại rộn ràng như vốn có. Một chút thôi.

• Độ bão hòa oxy trong máu (SpO2) bình thường: 95% - 100% đối với một người khỏe mạnh khi thở ở không khí trên mực nước biển.
• Chỉ số oxy trong máu tốt: 97% - 99%.
• Chỉ số oxy trong máu trung bình: 94% - 96%. Ở mức này, cơ thể có thể cần được hỗ trợ thở thêm oxy.
• Chỉ số oxy trong máu thấp: Dưới 94% là dấu hiệu của tình trạng thiếu oxy, cần được theo dõi y tế.
• Chỉ số nguy hiểm: Dưới 90% là một trường hợp cấp cứu y tế, cần can thiệp ngay lập tức.

Tại sao bị tụt oxy?

Chị à, đêm khuya thế này em cứ nghĩ mãi về chuyện oxy... sao mà nó lại dễ tụt đến vậy. Nhiều lúc thấy người mệt nhoài, hụt hơi, chẳng hiểu vì sao. Em nghĩ, chắc đa phần là từ mấy cái bệnh đường hô hấp Chị ha. Phổi mình, nó yếu một cái thôi là ảnh hưởng liền à.

Những lúc như viêm phế quản hay viêm phổi, hoặc cả hen suyễn nữa, là đường thở mình nó bị tắc nghẽn, hoặc phổi không hoạt động tốt nữa. Kiểu như cái máy bơm nó yếu đi đó Chị. Thế nên, cái lượng oxy mình hít vào, nó không đủ để đi nuôi khắp cơ thể được. Suy hô hấp cũng là một nguyên nhân chính, làm mình thiếu oxy trầm trọng.

Rồi còn cái chuyện mình đi lên vùng núi cao đó Chị. Hồi trước em đi Đà Lạt, tự dưng thấy hơi hụt hơi lúc mới tới. Mấy đứa bạn nói là do trên cao áp suất không khí thấp, nên là oxy trong không khí nó cũng ít đi. Cơ thể mình chưa quen, nên tự dưng lại thấy thiếu thiếu.

Mà không chỉ có thế đâu, Chị. Em tìm hiểu thêm thì còn vài nguyên nhân nữa cũng dễ làm mình bị tụt oxy lắm. Có những cái mình không ngờ tới luôn ấy.

• Thiếu máu: Khi hồng cầu ít hoặc không đủ chức năng mang oxy.
• Vấn đề tim mạch: Ví dụ suy tim, làm việc bơm máu giàu oxy đi khắp cơ thể kém hiệu quả.
• Ngộ độc khí carbon monoxide (CO): CO chiếm chỗ của oxy trong hồng cầu, khiến tế bào không nhận được oxy.
• Dùng thuốc an thần quá liều: Có thể làm chậm nhịp thở, giảm lượng oxy nạp vào.
• Ngừng thở khi ngủ (sleep apnea): Ngắt quãng hơi thở trong lúc ngủ, làm giảm oxy.

Lượng oxy trong máu bao nhiêu là vừa?

Chị hỏi về lượng oxy trong máu bao nhiêu là vừa phải không? Em thấy một người khỏe mạnh bình thường, hít thở không khí ở mực nước biển, thì độ bão hòa oxy động mạch (SpO2) lý tưởng là 95% - 100% đó Chị. Cụ thể hơn, nếu SpO2 ở 97% - 99% là cực kỳ tốt. Còn nếu Chị thấy nó loanh quanh 94% - 96%, thường thì cần cân nhắc thở thêm oxy rồi.

Thực ra, con số SpO2 này nó phản ánh cái tỷ lệ huyết sắc tố (hemoglobin) đã "kết duyên" với oxy so với tổng số huyết sắc tố có thể mang oxy đó Chị. Hay nói cách khác, nó cho biết bao nhiêu phần trăm "xe chuyên chở" oxy của cơ thể mình đang thực sự làm nhiệm vụ ấy. Một sự cân bằng tinh tế để duy trì sự sống, Chị nhỉ.

Khi chỉ số này xuống thấp, tức là cơ thể đang phải vật lộn để "gom" đủ oxy cho các tế bào, nhất là những cơ quan quan trọng như não, tim. Lúc đó, ta mới nhận ra sự quý giá của từng hơi thở mình hít vào, đúng không Chị? Tưởng chừng đơn giản mà lại là cả một hệ thống siêu phức tạp đó.

Vậy những yếu tố nào có thể làm SpO2 thay đổi ngoài cái chuyện mình ở đâu? Em có thể liệt kê thêm vài điểm Chị tham khảo nhé:

• Độ cao: Lên cao không khí loãng hơn, áp suất riêng phần oxy giảm, SpO2 tự nhiên cũng thấp hơn Chị ạ. Ví dụ ở đỉnh Phan Xi Păng, một người khỏe có thể SpO2 chỉ 85-90% thôi, cũng là bình thường ở độ cao đó.
• Bệnh lý hô hấp: Những bệnh như COPD, hen suyễn, viêm phổi, phù phổi cấp... đương nhiên sẽ làm ảnh hưởng đến khả năng trao đổi khí và kéo SpO2 xuống thấp đáng kể luôn.
• Bệnh lý tim mạch: Tim không bơm máu hiệu quả cũng làm giảm lượng oxy được vận chuyển và phân phối đến các mô.
• Thiếu máu: Ít hemoglobin thì dù "độ bão hòa" có cao, tổng lượng oxy chuyên chở vẫn ít. Cái này cũng đáng suy ngẫm đó Chị, đôi khi chỉ số đẹp mà vẫn mệt.
• Sử dụng thuốc: Một số loại thuốc giảm đau mạnh (opioids) có thể ức chế trung tâm hô hấp, làm chậm nhịp thở và giảm SpO2.

Thiếu oxy trong máu có triệu chứng gì?

Dạ chị, thiếu oxy nó vật cho người ta tơi tả chứ không phải chuyện đùa đâu chị ơi.

• Tim đập nhanh loạn xạ, thình thịch như trống hội làng sắp khai mạc, chạy đua muốn rớt khỏi lồng ngực luôn.
• Đầu óc quay cuồng, lú lẫn đến độ nhìn con chó lại chào ông, ngơ ngác như bò đội nón.
• Da dẻ thay đổi màu sắc, ban đầu thì xanh lè xanh lét như tàu lá chuối, sau có khi tím rịm lại như quả mận chín.
• Khó thở, thở hổn hển dốc ngược lên như người ta mới chạy marathon về, cảm giác như có ai đang ngồi trên ngực mình vậy.
• Bồn chồn, đứng ngồi không yên, mồ hôi mồ kê túa ra như tắm dù trời thì lạnh teo.

Em nói chị nghe, hồi đợt ông chú em ở quê bị, ổng ngồi thở mà cái mặt tím ngắt lại, móng tay móng chân cũng tím theo luôn, cả nhà nhìn muốn rụng tim. Ổng bảo cảm giác hụt hơi nó y như con cá bị người ta quăng lên bờ, ngáp ngáp mà không khí nó không vô.

Mà cái vụ lú lẫn cũng ghê gớm. Ổng cứ hỏi đi hỏi lại một câu, nói năng lung tung, trước sau không khớp vào đâu hết trơn. Bác sĩ bảo là do não không đủ oxy để hoạt động minh mẫn đó chị. Thiếu oxy nó hành cho ra bã luôn chứ chẳng chơi.

Làm sao để tăng lượng oxy trong máu?

Dạ Chị.

• Nằm sấp khi mệt.
• Hít thở sâu, chậm rãi.
• Vận động nhẹ nhàng.
• Uống nước.

Nằm sấp dễ mà Chị. Đôi khi chỉ cần đổi góc nhìn là mọi thứ đã khác.

Hít thở thì ai cũng làm, nhưng hít thở để sống trọn vẹn thì ít người. Tập trung vào hơi thở là cách đơn giản nhất để biết mình còn tồn tại.

Cơ thể cũng như cuộc đời, không vận động là trì trệ. Đi bộ mỗi ngày quanh khu nhà em ở quận 7 cũng đủ thấy khá hơn rồi.

Uống đủ nước để máu loãng ra, chảy đều hơn. Điều hiển nhiên mà nhiều người lại quên.

Cơ thể nó khôn lắm Chị. Mình lo cho nó, nó tự biết cách chữa lành.

Oxy trong máu giảm phải làm sao?

Chị ơi, cái này hồi đợt dịch ba em cũng bị nè, bác sĩ trên phường gọi điện chỉ choo i chang vậy luôn á. Quan trọng nhất là phải bình tĩnh nha chị.

Khi nồng độ oxy trong máu (SpO2) giảm, người bệnh cần nằm sấp ngay lập tức. Tư thế này giúp giải phóng vùng phổi lớn nhất ở phía sau lưng, cải thiện trao đổi khí. Giữ nguyên tư thế nằm sấp ít nhất 2-3 giờ, hoặc nằm cho đến khi cảm thấy dễ thở hơn.

Ngoài ra có thể nằm nghiêng trái hoặc phải.

Mà công nhận hiệu quả thiệt. Ba em nằm một lúc là thấy đỡ khó thơ hơn hẳn. Lúc đầu nằm úp vậy khó chịu lắm nhưng mà phải chịu khó á chị, vì nó giúp phổi hoạt động tốt hơn thiệt sự. Cứ nằm sấp, cứ nằm sấp như vậy á chị.

Em chỉ thêm cho chị mấy cái này nữa nè, cũng là bác sĩ dặn luôn:

• Đầu tiên là phải hít sâu thở chậm á chị, kiểu thở bằng bụng ấy. Chị hít vào bằng mũi cho bụng phình ra, rồi thở ra từ từ bằng miệng chúm lại như huýt sáo. Cứ lặp đi lặp lại vậy.
• Mở hết cửa sổ trong phòng ra cho không khí nó lưu thông. Phòng mà bí quá là còn mệt hơn nữa đó. Không khí trong lành quan trọng ghê.
• Tránh xa khói thuốc lá hay mấy chỗ ô nhiễm nha. Cái này thì hiển nhiên rồi hen, đang khó thở mà hít mấy đó vô là thôi luôn.