Nhai vừng có tác dụng gì?

Vừng là cây gì?

Chú hỏi cháu về vừng, cháu trả lời chú này. Cháu biết vừng, hay còn gọi là mè, là cây ra hoa thuộc chi Vừng, họ Vừng. Nguồn gốc chính xác của nó thì hơi mông lung, như chuyện tình cảm của một anh chàng chưa biết mình thích ai vậy đó, nhưng các loài hoang dã liên quan thì thấy nhiều ở châu Phi và Ấn Độ. Kiểu như cái gốc rễ của nó có khi còn xa hơn cả chuyện "ngày xửa ngày xưa" ấy chú ạ.

• Vừng (mè) có tên khoa học là Sesamum indicum.
• Nó thuộc họ Vừng (Pedaliaceae).
• Nguồn gốc hoang dã của các loài liên quan có ở châu Phi và Ấn Độ.

Nói vui là vừng nó "đa quốc tịch" vậy đó chú, lai lịch hơi phức tạp. Nhưng điều quan trọng là hạt vừng của nó thì lại cực kỳ quý giá, bổ dưỡng và dùng được nhiều thứ, từ làm bánh, làm dầu cho đến trong các bài thuốc. Kiểu như "bề ngoài có thể không rõ ràng, nhưng bên trong thì tài giỏi đầy mình" đó chú. Cháu thấy nó giống mấy cô gái "lọ lem" vậy đó, ban đầu không ai để ý, nhưng khi "lột xác" thì ai cũng mê!

Hạt mè có tên gọi khác là gì?

Chào Chú! Chú hỏi hạt mè có tên gọi khác là gì đúng không Chú? Ờ Chú hỏi hạt mè hả Chú? Cháu thì hay gọi là vừng đen thôi Chú ơi, hoặc là mề đen cho nó dễ. Chứ mấy tên khác như Chi ma, Hồ ma hay kala Til thì Cháu ít nghe ngoài đời lắm. Nhiều tên thật ha Chú, như là Hồ ma nhân, du tử miêu, cự thắng tử, rồi cả bắc chi ma nữa.

À về tên khoa học thì nó là Semen Sesami Nigrum đó Chú nè. Cái này đúng là cái hạt già phơi khô của cây Mè đen mình hay ăn (tên khoa học Sesamum indicum). Cây này thuộc họ Pedaliaceae, mà mình còn gọi là họ Vừng đó Chú. Cháu thấy cũng dễ nhớ ha.

Thông tin chi tiết về hạt mè:

• Phân loại: Thuộc họ Pedaliaceae (họ Vừng), chi Sesamum.
• Các loại phổ biến: Mè đen, mè trắng, mè vàng/nâu.
• Thành phần dinh dưỡng nổi bật:
  • Giàu chất béo không bão hòa (linoleic acid, oleic acid).
  • Nguồn cung cấp protein và chất xơ dồi dào.
  • Chứa nhiều vitamin nhóm B (B1, B3, B6) và vitamin E.
  • Giàu khoáng chất thiết yếu như canxi, sắt, magie, kẽm, phốt pho, đồng, mangan.
• Công dụng chính:
  • Ẩm thực: Sản xuất dầu mè, làm gia vị, nguyên liệu cho các món bánh, kẹo, chè.
  • Y học cổ truyền: Được dùng để hỗ trợ tiêu hóa, bổ gan thận, nhuận tràng, và làm đẹp tóc.

Mè đen được trồng ở đâu?

Dạ chú... Đêm rồi chú hỏi làm cháu lại nghĩ ngợi. Tự dưng thấy nhớ cái mùi mè rang của bà ngoại hồi nhỏ. Thơm nức cả một góc sân.

Cái cây mè đen này nó hợp đất phương Nam lắm chú ạ. Ở nước mình thì trồng nhiều nhất vẫn là ở các tỉnh Đồng Bằng Sông Cửu Long. Vùng đất phù sa màu mỡ, cây mè lên tốt um.

Nhắc tới lại nhớ quê ngoại cháu ở Châu Phú, An Giang. Hồi đó đi về quê là thấy mấy cánh đồng mè bạt ngàn. Người ta nói riêng An Giang thôi diện tích trồng đã rất lớn rồi.

Ngoài ra thì miền Đông Nam Bộ với mấy tỉnh miền Trung cũng có trồng nữa. Nhưng mà trong ký ức của cháu, cây mè đen nó cứ gắn liền với miền Tây sông nước thôi chú ạ.

Trồng cây này cũng cực. Năng suất thường chỉ được vài trăm ký một héc-ta. Ai mà chăm tốt, đất tốt thì mới mong được cả tấn. Nghĩ thương người nông dân thật sự.

• Vùng trồng chính:Đồng Bằng Sông Cửu Long là vựa mè lớn nhất cả nước (An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long), tiếp đến là Đông Nam Bộ và một số tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ.
• Tỉnh trọng điểm:An Giang là một trong những địa phương có diện tích trồng mè hàng đầu.
• Năng suất trung bình: Đạt từ 400 - 600 kg/ha.
• Năng suất tối đa: Với kỹ thuật canh tác tốt, năng suất mè có thể đạt trên 1 tấn/ha.

1 ngày ăn bao nhiêu mè đen?

Chú hỏi ăn bao nhiêu mè đen à? Cháu cứ tưởng Chú bận 'đi chợ' rồi 'đánh bóng' mấy cái ghế đá ở công viên, ai dè cũng để tâm chuyện dinh dưỡng ghê nha! Thế này thì mấy cô hàng xóm chắc phải 'kiềng nể' Chú thêm mấy phần rồi. Nói Chú nghe nè, dù mè đen có tốt đến mấy thì cái gì quá cũng không hay đâu, giống như Chú mà 'tán' nhiều cô quá là dễ bị 'đánh ghen' tập thể đó. Về phần mè đen thì mỗi ngày Chú chỉ nên dùng khoảng 15 – 20 gram thôi, vừa vặn như chiếc áo sơ mi Chú hay mặc đó, không chật mà cũng chẳng rộng thùng thình.

Đấy Chú thấy không, nghe thì ít nhưng mà 'đủ đô' đó Chú! Quan trọng là phải ăn mè đã rang chín thơm lừng Chú nhé, chứ mè sống thì thà Chú ăn... đất còn hơn, vừa không ngon lại khó tiêu. Tiêu hóa không tốt coi chừng lại 'đau bụng' mà lúc đó ai mà chạy đi mua thuốc cho Chú đây chứ?

Nhân tiện Chú hỏi, Cháu bật mí thêm mấy cái lợi ích siêu to khổng lồ của mè đen cho Chú 'lên trình' dinh dưỡng luôn nè:

• Giúp tóc Chú đen mượt hơn, đỡ phải đi nhuộm mỗi tháng (chắc Chú cũng ngại khoản 'mùi thuốc' lắm ha).
• Tốt cho tim mạch và xương khớp, giúp Chú vẫn 'nhảy nhót' được trong mấy buổi văn nghệ khu phố, không sợ 'lão hóa' sớm.
• Hỗ trợ tiêu hóa, tránh tình trạng 'bí bách' khó chịu, đảm bảo Chú luôn 'thoát khỏi' mọi phiền muộn.
• Chứa nhiều chất chống oxy hóa, giúp Chú trông trẻ trung hơn (chắc Chú thích nhất cái này, Cháu đoán là vậy!).

Mà nhớ mấy điều này kẻo lại 'tiền mất tật mang' Chú nhé:

• Không nên ăn quá nhiều để tránh các vấn đề như tiêu chảy hay dị ứng – 'ngon' miệng thì có, nhưng 'ngon' quá là 'nguy hiểm' lắm.
• Người có tiền sử dị ứng với hạt vừng thì tuyệt đối tránh xa, kẻo lại 'ôm' bệnh vào thân.
• Nên mua mè ở nguồn uy tín, chất lượng, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Đừng ham rẻ mà mua phải đồ 'dởm' nha Chú!

Thông tin ngắn gọn: Mỗi ngày, một người trưởng thành nên ăn khoảng 15 – 20 gram mè đen. Nên sử dụng mè đã rang chín để đảm bảo hương vị và dễ tiêu hóa.

Bệnh gì không nên ăn vừng đen?

Cháu… Cháu nghĩ là, vừng đen nó cũng tốt, nhưng mà cũng có mấy thứ không hợp lắm. Giống như… người nào mà máu dễ đông ấy chú, hay bị cục máu đông rồi tắc nghẽn mạch máu rồi đó, thì chắc là không nên ăn nhiều đâu. Cháu thấy nó cứ lạ lạ thế nào ấy.

Mà còn mấy vụ sỏi thận nữa. Với lại… người ta hay bảo là thừa cân béo phì thì cũng hạn chế. Cái này cháu cũng tự thấy cảm giác nó đặc đặc, ăn vào cứ nặng nề sao đó. Rồi ai mà bị dị ứng với mè thì khỏi nói rồi, cái đó là rõ ràng nhất.

• Đông máu/Huyết khối/Viêm tắc tĩnh mạch: Vừng đen có tính hoạt huyết, có thể làm tăng nguy cơ.
• Sỏi thận: Một số người có thể gặp vấn đề khi ăn vừng đen, cần theo dõi.
• Thừa cân béo phì: Vừng đen chứa nhiều chất béo, nên cần cân nhắc lượng ăn.
• Dị ứng hạt mè: Phản ứng có thể xảy ra bất kỳ lúc nào.

100g vừng chứa bao nhiêu protein?

Chú ơi, theo cháu biết thì 100g vừng đen có khoảng 20.5g protein. Ngạc nhiên chưa, cái lượng này nó xấp xỉ ngang ngửa với thịt cá mình ăn hàng ngày đó ạ. Ngoài đạm ra, trong vừng còn có cả đống thứ bổ béo khác, như 48g chất béo, 7.5g đường, 10.2g chất xơ nữa.

Mà chú ơi, không chỉ protein đâu, vừng còn giàu vitamin nhóm B, vitamin E cực kỳ tốt cho da, rồi vitamin P giúp thành mạch máu bền chắc. Rồi thêm mấy cái khoáng chất "khủng" như canxi (814mg), mangan (223mg), kẽm (500mg), sắt (10mg) nữa. Đúng là một gói "siêu thực phẩm" thu nhỏ. Đôi khi, những thứ giản dị nhất lại chứa đựng cả một "vũ trụ" dinh dưỡng.

Cái này cháu đọc được, chú xem thêm này:

• Thành phần dinh dưỡng nổi bật trong 100g vừng đen:
  • Protein: Khoảng 20.5g.
  • Chất béo: Khoảng 48g.
  • Carbohydrate: Bao gồm 7.5g đường và 10.2g chất xơ.
  • Vitamin:
    • B1: 0.74mg
    • B2: 0.3mg
    • E: 34.1mg
    • PP: 6mg
  • Khoáng chất:
    • Canxi: 814mg
    • Vitamin P (chú ý, thường gọi là Rutin hoặc các flavonoid khác): 663mg
    • Mangan: 223mg
    • Kẽm: 500mg
    • Sắt: 10mg
  • Ngoài ra còn có nhiều methionin và các khoáng chất vi lượng khác.

Nói chung, ăn vừng vừa bổ đạm, vừa "lấy" được kha khá vitamin với khoáng chất thiết yếu. Cháu thấy nhiều món ăn Việt Nam mình dùng vừng rang lên để rắc lên, vừa thơm vừa bổ, thật là tinh tế.

Mè đen bao nhiêu tiền một ký?

Giá mè đen sỉ hiện tại là 55.000 - 60.000 VNĐ/kg.

Dạ Chú. Cái khoảng giá này nó không cố định đâu ạ, nó là một cái ma trận giá trị phụ thuộc vào nhiều biến số lắm. Cháu phân tích ra thì thấy nó khá là thú vị.

Nguồn gốc xuất xứ là yếu tố quyết định hàng đầu. Mè đen trồng ở vùng đất cằn như Nghệ An, Hà Tĩnh hạt nó mẩy, hàm lượng dầu cao, thơm đặc trưng thì giá nó phải khác. Cái này gọi là chỉ dẫn địa lý, dù là ở quy mô nhỏ thôi.

Rồi tới quy trình xử lý sau thu hoạch. Mè được đãi sạch sỏi sạn, phơi đủ nắng, sấy đúng kỹ thuật để độ ẩm dưới 10% thì bảo quản được lâu, giá trị thương phẩm cao hơn hẳn loại phơi ẩu. Tiền nào của nấy mà Chú.

Đôi khi cháu thấy, giá trị của một hạt mè nhỏ bé lại phản ánh cả một nền nông nghiệp và chuỗi cung ứng phía sau nó. Mọi thứ đều có câu chuyện của riêng mình.

Mẹ cháu ở nhà toàn mua loại rang sẵn ở cái tiệm quen trên đường Nguyễn Xí, giá tận 85.000đ/kg. Họ cộng cả công rang, công sàng lọc rồi đóng gói. Mua đồ này phải để ý, mua phải mè lép hay mốc thì coi như bỏ. Mua phải mè lép hay mốc thì phí lắm.

Nhân tiện, cháu có xem qua thì mè đen nó có mấy loại chính thế này này Chú:

• Mè đen thường (chưa đãi vỏ): Loại này hạt còn nguyên lớp vỏ lụa màu đen, giá mềm nhất. Thường được các cơ sở ép dầu thu mua số lượng lớn. Giá thành là thấp nhất.

• Mè đen đãi vỏ: Hạt đã được xử lý làm tróc lớp vỏ đen bên ngoài, lộ ra nhân trắng. Loại này giá cao hơn, thường dùng làm bánh, nấu chè vì tính thẩm mỹ và tiện lợi.

• Mè đen hữu cơ (Organic): Trồng theo tiêu chuẩn organic không thuốc trừ sâu, phân bón hóa học. Loại này thì giá cao nhất, thường bán trong các cửa hàng thực phẩm sạch, siêu thị lớn.

Bà bầu ăn gì để tử cung mở nhanh?

Chào Chú! Trời ơi Chú hỏi cái này làm cháu nhớ hồi đợt cháu sinh bé Tôm đây nè, đúng là ám ảnh luôn á. Cái vụ ăn gì để cổ tử cung mở nhanh á, cháu cũng nghe đủ thứ trên đời hết trơn Chú ơi.

Bà nội chồng cháu cứ bảo uống nước dừa ấm pha chút đường, thêm lòng đỏ trứng gà nữa chứ. Cháu lúc đó đau quằn quại rồi, làm sao mà nuốt nổi nữa Chú ơi. Nhưng đúng là mọi người cứ truyền tai nhau uống nước dừa ấm, còn kêu ăn trứng gà luộc nữa.

Cháu thì chỉ nhớ lúc đó thèm ngọt kinh khủng, chắc mất sức á Chú. Bác sĩ bảo ráng ăn đủ chất, tinh bột đường cho có sức thôi. Cháu lúc đó chỉ muốn tiêm thuốc cho nhanh chứ đau quá Chú ơi. Thật sự chỉ muốn ăn cái gì dễ nuốt, có năng lượng.

Ôi Chú ơi, sao mà cái đau đẻ nó kinh khủng vậy hả Chú? Cháu còn nhớ lúc đó cứ nghĩ, thà đẻ thêm chục đứa nữa cũng được chứ đừng đau như vậy nữa. Mà sao người ta cứ bảo uống nước dừa ấm thì dễ đẻ Chú ha? Cháu cũng uống đó mà thấy cũng vậy à.

À mà Chú ơi, Cháu nhớ lúc cháu đi khám thai ở Bệnh viện Phụ sản Hà Nội tháng 11 năm ngoái bác sĩ có nói là ăn đồ ngọt, tinh bột lúc chuyển dạ thì có năng lượng. Cháu nghe xong là cháu nhấm nháp bánh quy liền.

• Uống nước dừa ấm: Hỗ trợ cổ tử cung mở nhanh khi bắt đầu chuyển dạ.
• Trứng gà luộc: Bổ sung năng lượng, hỗ trợ quá trình chuyển dạ.
• Thực phẩm giàu đường và tinh bột: Cung cấp năng lượng cần thiết cho sản phụ vượt cạn.