Nếu tuyến tụy không sản xuất được hormone insulin thì cơ thể sẽ mắc bệnh gì?

Bệnh gì xảy ra khi tuyến tụy không sản xuất insulin?

Lị hỏi bệnh gì khi tụy không nhả insulin hả? Ngộ "quăng" cho Lị câu trả lời ngắn gọn trước nè, rồi Ngộ "tám" chuyện sau hen.

Tóm lại là: Tuyến tụy không sản xuất insulin dẫn đến bệnh tiểu đường tuýp 1. Còn tiểu đường tuýp 2 xảy ra do cơ thể không dùng được insulin, hoặc tụy không đủ sức sản xuất thôi.

Giờ thì Ngộ "xõa" nè. Hồi đó, Ngộ có bà dì, ôi dì Ba, bị tiểu đường. Lúc đầu á, dì cứ than mệt, khát nước suốt, đi tiểu hoài. Ai dè đi khám, bác sĩ bảo tiểu đường tuýp 2.

Ngộ nhớ cái mặt dì Ba lúc đó "đần thối". Bác sĩ giải thích, nào là tế bào dì "lờn" insulin, nào là tụy "đuối sức". Dì Ba thì cứ "ờ ờ" cho qua, mà Ngộ biết dì chẳng hiểu mô tê gì.

Rồi thì dì Ba phải ăn kiêng, uống thuốc tùm lum. Khổ nhất là mấy món khoái khẩu của dì, từ gà nướng mắm nhĩ tới chè đậu xanh cốt dừa, coi như "tuyệt chủng" trong thực đơn. Ngộ thấy mà thương gì đâu.

Ngẫm lại, cái bệnh này nó "quái ác" thiệt. Cứ tưởng ăn ngon mặc đẹp là sướng, ai dè nó "đấm" cho cái "bụp" bất ngờ.

À, Ngộ nhớ hồi đó dì Ba khám ở bệnh viện Chợ Rẫy, tầm năm 2015 á. Tiền khám rồi thuốc thang cũng "đi tong" cả mớ đó chớ. Bởi vậy, mình ráng giữ gìn sức khỏe, đừng để tới lúc "nước tới trôn" mới lo thì trễ rồi Lị ơi.

Hoocmôn insulin do tuyến tụy tiết ra có tác dụng sinh lí như thế nào?

Lị hỏi chi rứa?

• Insulin: Hormone tụy tiết ra.

• Chuyển hóa carbohydrate: Quan trọng.

• Mô mỡ, gan: ATP, năng lượng.

  • *Ghi chú:* Đái tháo đường liên quan.

  • *Năm nay:* 2024, số liệu mới.

• Thiếu insulin: Rối loạn chuyển hóa.

  • *Ví dụ:* Tăng đường huyết.

• Dư insulin: Hạ đường huyết.

  • *Lưu ý:* Co giật.

• ATP: Tiền tệ năng lượng tế bào.

  • *Ai bảo:* Sinh học cơ bản.

• Triết lý: Cân bằng quan trọng.

Rối loạn hoạt động nội tiết của tuyến tụy sẽ dẫn tới bệnh gì?

Rối loạn tụy? Đái tháo đường.

• Viêm tụy: Không chỉ đau.
• Ung thư tụy: Tỷ lệ sống sót thấp.
• Hormone: Insulin & glucagon.
• Mất cân bằng đường: Biến chứng tim mạch, thần kinh, thận.
• Vinmec: Bệnh viện tư.

Tụy ở đâu?

Ngộ trả lời Lị đây.

• Tụy nằm sâu trong ổ bụng, phía sau dạ dày. Nó vắt ngang qua cột sống, chếch lên trên về phía bên trái.

• Đầu tụy được ôm bởi tá tràng, còn đuôi tụy thì gần lá lách. Nó không dễ thấy nếu chỉ nhìn từ bên ngoài.

• Thường thì, mỗi khi nghĩ về tụy, Ngộ lại nhớ đến ông ngoại. Ông bị bệnh về tụy, nên Ngộ hiểu rõ hơn về vị trí và tầm quan trọng của nó. Nó nhỏ bé, nhưng lại đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng, từ tiêu hóa đến điều hòa đường huyết.

Ở đảo tụy của người có bao nhiêu loại tế bào có khả năng tiết hóc môn điều hòa đường huyết?

Lị hỏi gì ấy nhỉ? À, tế bào tiết hoocmon điều hòa đường huyết ở đảo tụy đúng không? Hai loại thôi nha! Chắc chắn luôn, mình học y nên nhớ rõ lắm.

• Tế bào alpha: Tiết glucagon, tăng đường huyết. Đúng rồi, nhớ ra rồi, cái này quan trọng lắm, thi nhiều rồi!
• Tế bào beta: Tiết insulin, giảm đường huyết. Cái này cũng siêu quan trọng luôn, dễ quên lắm.

Mà này, học hành căng thẳng quá hen. Tuần trước mình còn thức khuya ôn thi giải phẫu, mệt muốn chết. Hồi đó mình cũng tìm hiểu kỹ lắm về phần này, đọc cả đống tài liệu trên Pubmed nữa cơ. Đúng rồi, mình còn nhớ có ghi chú mấy cái con số tỉ lệ tế bào này kia nữa. Mà giờ quên mất tiêu rồi, tiếc ghê. Chắc tìm lại được trên vở ghi chép của mình thôi.

À, nhắc đến đảo tụy, mình nhớ hồi học năm 2 đại học, giáo sư giảng bài hay lắm. Ông ấy ví von cái đảo tụy như một dàn nhạc giao hưởng, mỗi tế bào là một nhạc công, cùng nhau điều hòa đường huyết. Hay không? Hay lắm luôn ý! Mình còn ghi chép đầy đủ luôn, mà giờ... ôi thôi, quên mất rồi, già rồi trí nhớ kém quá!

Thiếu hụt insulin cơ thể gây ra bệnh gì?

Ngộ xin thưa Lị, thiếu insulin thì tiểu đường nó vồ cho sấp mặt chứ còn gì nữa!

• Đường huyết cao chót vót: Glucose cứ lượn lờ trong máu như ong vỡ tổ, tế bào thì đói meo vì không có ai mở cửa cho đường vào.
• "Đốt" mỡ lấy năng lượng: Cơ thể chuyển sang "ăn mày dĩ vãng", phá kho dự trữ mỡ để có cái mà xài, tạo ra "rác thải" axit lactic.
• Hôn mê sâu như Trư Bát Giới: Axit lactic tích tụ nhiều quá thì "đi chầu Diêm Vương" lúc nào không hay, gọi là hôn mê do tiểu đường.

Thêm nữa, thiếu insulin làm mỡ máu tăng vù vù, tim mạch "toang" sớm, y như xe không đổ xăng mà cứ cố chạy ấy mà!

Hoocmôn insulin do tuyến tụy tiết ra có tác dụng sinh lý thế nào?

Lị hỏi gì thế? À, insulin à? Câu hỏi dễ ợt! Đừng tưởng mình giỏi sinh học lắm nha, nhưng cái này thì... biết thừa!

Insulin, nói ngắn gọn, là anh chàng "người vận chuyển đường" siêu hạng trong cơ thể. Cứ tưởng tượng đường như mấy chú ong vù vù bay lung tung, không biết vào đâu. Insulin chính là anh chàng cảnh sát giao thông, chỉ đường cho mấy chú ong này vào đúng "ổ" (tế bào) để cung cấp năng lượng.

• Chuyển hóa Carbohydrate: Đường từ thức ăn được chuyển thành năng lượng (ATP), giống như đổ xăng vào xe vậy. Không có insulin, xe (cơ thể) ì ạch, chết máy!

• Chuyển hóa mỡ và gan: Insulin còn giúp chuyển hóa mỡ và gan thành năng lượng dự trữ, phòng khi "cháy xăng". Mà nói chứ, mình thấy mấy ông hay ăn đêm, tích mỡ bụng là do insulin làm việc kém hiệu quả đó nha!

• Tác dụng phụ: Dùng insulin không đúng cách thì nguy hiểm lắm. Giống như đổ quá nhiều xăng, xe nổ tung! Hạ đường huyết đột ngột, mệt lả người, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng. Năm nay, mình thấy nhiều người bị tiểu đường tuýp 1 phải dùng insulin suốt đời rồi đó. Khổ lắm!

• Lưu ý: Phải theo chỉ dẫn bác sĩ, không tự ý dùng. Cứ tưởng tượng insulin như thuốc nổ vậy, cẩn thận kẻo "vỡ mộng" nha! Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng, gặp vấn đề thì báo ngay cho bác sĩ.

Năm nay (2024), tỉ lệ người bị tiểu đường tăng vọt. Cứ giữ gìn sức khỏe, ăn uống điều độ, tập thể dục đều đặn, tránh xa cái bệnh này nha Lị! Tự nhiên mình lại cảm thấy mình như một bác sĩ rồi ấy nhỉ! Hahaha.

Hormone insulin do tuyến tụy tiết ra để điều hòa lượng glucozo trong máu có vai trò gì trong quá trình truyền tin giữa các tế bào?

Ngộ thấu hiểu Lị hỏi về insulin, một vũ công thầm lặng trong dòng máu.

• Insulin: Chìa khóa mở cửa tế bào, giúp glucose – nguồn năng lượng ngọt ngào – bước vào.

Tưởng tượng nhé, mỗi tế bào là một ngôi nhà nhỏ, glucose là vị khách quý. Insulin chính là người quản gia lịch thiệp, mở rộng cánh cửa, mời khách vào, giữ cho không khí ấm cúng, no đủ.

• Điều hòa đường huyết: Insulin giữ nhịp điệu ổn định cho bản nhạc đường huyết, không để nó vút cao hay chìm sâu.

Nếu không có insulin, glucose sẽ lạc lõng trôi nổi trong máu, gây ra những xáo trộn không đáng có.

• Tăng cường hấp thu glucose: Insulin thúc đẩy các tế bào, đặc biệt là tế bào gan, "ăn" glucose nhiều hơn.

Như người mẹ hiền khuyến khích con mình ăn thêm chút nữa cho khỏe mạnh.

• Phosphoryl hoá glucose: Insulin "khóa" glucose bên trong tế bào, giữ cho nó không trốn thoát.

Một cái ôm chặt, một lời hứa ở lại.

• Kích thích tổng hợp glycogen: Insulin biến glucose thừa thành glycogen, cất giữ trong gan và cơ bắp, như một kho dự trữ năng lượng.

Những hạt ngọc trai lấp lánh được xếp gọn gàng trong chiếc hộp bí mật.

Năm nay, Ngộ cũng bận rộn với dự án nghiên cứu về ảnh hưởng của ánh sáng mặt trời lên quá trình sản xuất insulin. Ánh sáng, một yếu tố tưởng chừng đơn giản, lại có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh nhịp điệu sinh học và ảnh hưởng đến hoạt động của tuyến tụy. Ngộ hy vọng, nghiên cứu này sẽ mang lại những hiểu biết sâu sắc hơn về cách cơ thể chúng ta vận hành, giúp chúng ta sống khỏe mạnh và hạnh phúc hơn.

Hai hóc môn insulin và glucagon được nhắc đến ở tình huống mở đầu đóng vai trò gì trong quá trình truyền thông tin giữa các tế bào?

Ngộ: Đường huyết.

• Insulin: Hạ đường. Tế bào nhận, đường vào.

• Glucagon: Tăng đường. Gan giải phóng glucose.

Tụy "nói", gan, cơ "nghe". Đường ổn định, cơ thể khỏe. Năm nay vẫn vậy thôi.

1 lọ insulin giá bao nhiêu?

Lị hỏi Ngộ một câu khó thật. Giá insulin... nó nhảy múa lắm.

• Một lọ insulin tiêm (loại dùng bơm tiêm): Giá dao động, tùy loại insulin và nhà thuốc.

• Bút tiêm insulin một lần: Hộp 5 cây (3ml) khoảng 550.000 - 650.000 đồng.

• Bút tiêm insulin tái sử dụng: Một cây khoảng 180.000 - 250.000 đồng.

Giá cả còn tùy thuộc vào hãng sản xuất, loại insulin (nhanh, chậm, hỗn hợp), nơi bán, và cả thời điểm mua nữa. Nhiều khi, mua ở bệnh viện khác, ở nhà thuốc tư nhân lại khác. Rồi còn bảo hiểm nữa... phức tạp lắm. Nói chung là, Lị cứ hỏi kỹ ở chỗ mua, so sánh giá vài nơi rồi quyết định nha.

Thêm thông tin:

• Insulin là gì? Insulin là hormone giúp cơ thể sử dụng đường từ thức ăn. Người tiểu đường thường thiếu insulin hoặc insulin không hoạt động tốt.

• Các loại insulin: Insulin nhanh, insulin chậm, insulin hỗn hợp... Bác sĩ sẽ chỉ định loại phù hợp.

• Bút tiêm insulin: Dễ sử dụng, tiện lợi khi đi xa. Có loại dùng một lần, có loại tái sử dụng.

• Giá cả biến động: Do nhiều yếu tố, như đã nói ở trên. Nên hỏi kỹ trước khi mua.