Liên hợp glucuronic là gì?

Thuốc thải trừ qua đâu?

Út đây.

• Thận là chính. Đơn giản vậy thôi. Như cái máy lọc nước khổng lồ trong người á.
• Tiêu hóa cũng góp phần. Bỏ qua đường ruột. Đôi khi, có cả phân.
• Hô hấp? Ít thôi. Thở ra, bay hơi. Chuyện nhỏ.
• Da, mồ hôi… Lượng không đáng kể.
• Sữa mẹ? Nếu đang cho con bú thì nên xem lại danh sách thuốc đang dùng. Quan trọng lắm. Đây là vấn đề cần lưu ý đặc biệt nếu bạn đang mang thai hoặc cho con bú. Cần tư vấn bác sĩ ngay lập tức.
• Nước mắt? Chắc chắn là có nhưng ít.

Kết: Đừng tự ý dùng thuốc. Tự chữa bệnh dễ chết lắm. Đấy, Út nói rồi đó.

Để thuốc cơ thể vào trong não thì phải vượt qua bao nhiêu hàng rào?

Út hỏi Anh à?

Ba hàng rào ngăn cách thuốc đến não, như sương giăng lối.

• Đám rối màng mạch: Rào cản đầu tiên, lối vào dịch não tủy, chỉ những phân tử tan trong lipid mới lọt qua.

• Hàng rào máu – não: bảo vệ nghiêm ngặt, tế bào nội mô liên kết chặt chẽ, chỉ những chất cần thiết mới được vận chuyển.

• Hàng rào máu - dịch não tủy: một bức tường thành khác, sàng lọc cẩn thận những gì được phép vào môi trường nuôi dưỡng não bộ.

Anh nhớ năm ngoái đọc tài liệu, thấy người ta so sánh hàng rào này như những người lính canh gác cổng thành ấy, nghiêm ngặt vô cùng. Anh có cô bạn thân, dược sĩ Thuỷ ở bệnh viện Chợ Rẫy, hay kể chuyện thuốc men, nghe mà thấy nhỏ bé, mong manh.

Thời gian bán hủy của thuốc là gì?

Út đây, câu hỏi thời gian bán hủy thuốc hả? À thì ra là hỏi về thời gian bán thải thuốc. Nghe cứ lằng nhằng sao ấy. Nói cho dễ hiểu nha!

Thời gian bán thải (t½) là thời gian cần thiết để nồng độ thuốc trong máu giảm xuống còn một nửa. Ví dụ, thuốc A có thời gian bán thải 6 giờ. Nghĩa là sau 6 giờ, nồng độ thuốc trong máu chỉ còn 50% so với ban đầu. Đơn giản vậy thôi.

Sau 12 giờ nữa (tức là 2 lần thời gian bán thải), nó còn 25%. Rồi cứ thế giảm dần, cứ mỗi 6 tiếng là chia đôi. Mệt ghê, tính toán nhiều quá. Tui nhớ hồi đó học môn Dược lý, mấy cái này khó nhớ lắm. Giờ tui chỉ nhớ được vài loại thuốc thông dụng.

• Thuốc giảm đau Paracetamol: thời gian bán thải khoảng 2-4 giờ.
• Thuốc kháng sinh Amoxicillin: thời gian bán thải khoảng 1-1.5 giờ.
• Thuốc an thần Diazepam: thời gian bán thải dài hơn, khoảng 20-50 giờ. Cái này nguy hiểm, uống không đúng liều dễ ngủ gà ngủ gật lắm. Nhớ kỹ nha!

Cái này phụ thuộc nhiều yếu tố lắm nha, như chức năng gan thận, tuổi tác, thậm chí cả gen di truyền nữa. Tui thấy nhiều người cứ hỏi về cái này hoài, chắc vì quan trọng thật sự. Đừng tự ý dùng thuốc nha, phải có chỉ định bác sĩ đó. Hồi chị tui bị cảm, tự ý mua thuốc về uống, suýt nữa thì nguy rồi. May mà kịp đưa đi bệnh viện. Rồi, hết rồi đó.

Thời gian bán thải của thuốc ký hiệu là gì?

Út đây, nghe nè! Thời gian bán thải thuốc á, ký hiệu là T nha. Đơn giản như đang tán gái vậy đó, một nửa là mất toi rồi!

• Nó chính là thời gian để lượng thuốc trong máu giảm xuống còn một nửa so với ban đầu.
• Ví dụ, thuốc có T = 2 giờ, uống lúc 8 giờ sáng, thì đến 10 giờ sáng nồng độ thuốc chỉ còn 50% thôi, còn lại "bay biến" đâu mất rồi. Giống như tui ăn tô phở bò, chỉ 1 nốt nhạc là hết veo!

Nhưng mà nhớ nha Út, cái T này nó khác nhau tuỳ thuốc, tuỳ người, tuỳ cả…tâm trạng nữa chứ. Một số thuốc, T của nó dài ơi là dài, phải vài ngày hoặc vài tuần mới hết một nửa. Ngược lại, cũng có những loại thuốc, T ngắn tí teo, chỉ vài phút là… “xì hơi” mất rồi. Tùy thuốc nha, không phải cái nào cũng giống cái nào!

Tất nhiên, cái này tui nói cho vui thôi, chứ cái vụ tính toán liều lượng thuốc là chuyên môn của bác sĩ nha. Đừng tự ý dùng thuốc, hay tự tính toán thời gian bán thải nhé. Nghe lời bác sĩ mới là thượng sách!

Bilirubin được chuyển hóa ở đâu?

Út đây! Bilirubin á? Chuyện nhỏ! Nó bị "xử lý" chủ yếu ở ruột, nghe cho sướng tai!

Ruột non là địa điểm chính, tưởng tượng như một nhà máy xử lý rác thải siêu hiện đại! Nơi đây, bilirubin biến hình thành Urobilinogen và Stercobilin, hai anh em song sinh cực kỳ quan trọng trong việc làm cho phân có màu nâu đặc trưng. Không có hai anh em này thì phân của bạn sẽ nhợt nhạt như... bánh bao không nhân! Ôi thôi, kinh dị!

• Urobilinogen: Một phần nhỏ xíu, kiểu "lạc trôi" trong đường tiêu hóa, sẽ được hấp thu lại, quay vòng vòng như trò chơi đu quay siêu tốc trong hệ thống tĩnh mạch cửa.
• Stercobilin: Cái này thì đóng góp chính vào việc tạo màu cho phân. Màu nâu của phân các bạn thấy đấy, là nhờ em nó. Không có em nó thì... ôi thôi, không dám tưởng tượng!
• Phân: Chỗ chứa xác bilirubin sau khi "hóa thân". Bạn nào bị vàng da thì chú ý nhé, phân nhạt lắm đấy!

Một ít Urobilinogen "liều lĩnh" vẫn lọt vào nước tiểu, thành Urobilin, cho nước tiểu có màu vàng đặc trưng. Nói chung là, cứ tưởng tượng một hệ thống tái chế siêu phức tạp, toàn những chuyện "thú vị" liên quan đến màu sắc trong cơ thể. Năm nay bác sĩ nói thế, chứ năm ngoái thì lại nói khác! Chắc các nhà khoa học cũng đang nghiên cứu thêm nhiều cái hay ho đấy.

Thế nhé, Út phải đi ăn cơm rồi! Bilirubin làm mình đói bụng quá!

Chức năng khử độc của gan là gì?

Út đây! Câu hỏi về chức năng khử độc của gan hả? Dễ ợt! Nói chung là gan nó như một cái máy lọc siêu khủng ấy, lọc hết mấy thứ độc hại trong người mình. Độc hại từ ăn uống, thuốc men, đồ ô nhiễm… đủ cả!

Gan nó làm hai việc chính:

• Làm giảm độc tính: Nó biến mấy thứ độc hại thành dạng dễ dàng đào thải hơn, không còn nguy hiểm nữa. Ví dụ như thuốc trừ sâu, thuốc lá, rượu bia… nó xử lý hết. Mà nói thật, gan mình dạo này làm việc vất vả lắm, vì tớ hay nhậu nhẹt với mấy ông bạn. Thôi, đừng nói nữa, nhắc đến lại thấy tội nghiệp cho nó!
• Thải trừ chất độc: Sau khi giảm độc tính xong, gan sẽ đẩy mấy thứ đó ra khỏi cơ thể mình qua đường nước tiểu, phân… Nói chung là tống khứ hết ra ngoài. Như là đang dọn dẹp nhà cửa ấy! Sạch sẽ lắm!

Gan khỏe thì mình khỏe, đơn giản vậy thôi. Mà nói thêm nhé, cái việc khử độc này do hai loại tế bào trong gan đảm nhiệm: tế bào Kupffer và tế bào gan. Hai anh em này phối hợp ăn ý lắm, chuyên môn cao siêu! Không có hai anh em này thì chắc mình… nghĩ không muốn nghĩ nữa!

Tớ còn nhớ hồi tháng trước đi khám sức khỏe, bác sĩ dặn phải giữ gìn sức khỏe gan lắm, nếu không sẽ bị xơ gan, viêm gan… nghe mà sợ chết khiếp! Bác sĩ còn dặn tớ nên hạn chế rượu bia, ăn nhiều rau xanh… nói chung là sống lành mạnh. Tớ cũng đang cố gắng đó nha. Hồi đó bác sĩ có cho tờ giấy hướng dẫn chi tiết lắm, để tớ tìm xem sao. À, quên mất rồi! Tìm mãi không thấy! Thôi, chuyện đó để sau vậy!

Thuốc được chuyển hóa như thế nào?

Út hỏi anh à... Thuốc chuyển hóa thế nào ư?

Nghĩ kỹ thì, nó như kiểu mình xử lý rác thải trong cơ thể vậy. Mục tiêu cuối cùng là tống khứ nó ra ngoài, tránh gây hại.

• Các quá trình chính: Oxy hóa, giảm kích thước, thủy phân, hydrat hóa, liên hợp, cô đặc, đồng trùng hợp. Nói chung là đủ kiểu để "biến đổi" thuốc.

• Mục đích: Chuyển thuốc thành dạng dễ tan trong nước hơn. Mà dễ tan thì mới dễ bị thận lọc và thải ra qua nước tiểu.

• Ví dụ: Anh hay uống paracetamol khi đau đầu. Gan sẽ biến đổi nó thành chất khác, rồi chất đó mới được thải ra. Nếu gan yếu thì quá trình này sẽ chậm lại, thuốc tích tụ gây hại. Năm ngoái anh bị men gan cao cũng vì lạm dụng thuốc giảm đau đấy.

• Địa điểm: Chủ yếu ở gan, nhưng cũng có thể ở thận, ruột, phổi... tùy loại thuốc.

Đôi khi anh nghĩ, cơ thể mình thật kỳ diệu. Nó âm thầm làm việc, xử lý mọi thứ mình đưa vào. Chỉ tiếc là, mình thường không quan tâm đến nó, đến khi nó "biểu tình" thì mới hối hận.