Làm sao biết bị ghẻ?

Làm sao biết bị ghẻ? Dấu hiệu và triệu chứng nhận biết

làm sao biết bị ghẻ là vấn đề quan trọng giúp người bệnh sớm phát hiện các biểu hiện ngoài da để phòng tránh nguy cơ lây lan cho người xung quanh. Việc nắm bắt kịp thời các dấu hiệu đặc trưng giúp bảo vệ sức khỏe làn da và tránh các biến chứng viêm nhiễm nặng nề.

Tổng quan: Ký sinh trùng Sarcoptes scabiei và dấu hiệu bị ghẻ

Tình trạng ngứa dữ dội về đêm, nổi sẩn đỏ và mụn nước có thể liên quan đến nhiều bệnh lý da liễu khác nhau. Không có đủ thông tin để kết luận ngay bệnh gì nếu chỉ dựa vào cảm giác ngứa, nhưng cách nhận biết bị ghẻ nước đặc trưng nhất là cơn ngứa bùng phát mạnh lúc nửa đêm và xuất hiện các luống ghẻ mờ nhạt.

Ước tính có khoảng 200 đến 300 triệu người trên toàn thế giới mắc bệnh ghẻ mỗi năm, tập trung nhiều nhất ở các môi trường sinh hoạt đông người. Hầu hết mọi người khi bị ngứa đều ngay lập tức ra nhà thuốc mua tuýp mỡ bôi dị ứng thông thường. Nhưng có một sai lầm tai hại khiến tình trạng bệnh lây lan nhanh gấp ba lần - tôi sẽ tiết lộ lý do cụ thể ở phần hướng dẫn kiểm tra luống ghẻ bên dưới.

Nhiều người - trong đó có cả tôi trước đây - cứ đinh ninh ngứa là do thời tiết giao mùa. Tôi cũng từng mua lá trầu không về tắm suốt một tuần. Khá là mệt mỏi. Kết quả là bệnh không thuyên giảm mà còn lây cho cả gia đình. Thực tế thì, việc tự chẩn đoán sai tốn của tôi gần 1 tháng trời mất ngủ và cào gãi đến trầy xước da.

Hướng dẫn chi tiết cách kiểm tra luống ghẻ tại nhà bằng mắt thường

Để trả lời chính xác câu hỏi làm sao biết bị ghẻ, bạn không thể chỉ dựa vào cảm giác ngứa. Bạn cần tìm kiếm dấu vết của Sarcoptes scabiei (ký sinh trùng ghẻ) để lại trên da.

Định vị vùng da non

Ký sinh trùng ghẻ cực kỳ thích những vùng da mỏng, mềm và có nhiều nếp gấp. Bạn hãy dùng đèn pin điện thoại soi kỹ vào các vị trí sau: kẽ ngón tay, mặt trong cổ tay, vùng quanh rốn, đùi non và nách. Đây là nơi chúng thường đào hang để đẻ trứng.

Nhận diện luống ghẻ và mụn nước

Nói thật, tìm luống ghẻ khó hơn bạn nghĩ. Hầu hết mọi người chỉ thấy mụn nước đỏ. Bạn phải căng nhẹ vùng da ở kẽ ngón tay và tìm những đường hầm có cấu trúc dạng sợi chỉ, mảnh, ngoằn ngoèo, dài tầm 3-5 mm. Đường hầm này thường có màu trắng nhạt hoặc xám, kèm theo vảy da nhỏ.

Đừng vội. Ở đầu luống ghẻ, bạn sẽ thường thấy một mụn nước nhỏ bằng đầu đinh ghim. Đó chính là nơi con ghẻ đang trú ngụ.

Và đây chính là sai lầm tai hại mà tôi đã nhắc đến ở trên: tự ý bôi thuốc có chứa corticoid (loại thuốc thường dùng cho viêm da cơ địa). Thuốc này làm giảm viêm ngứa tạm thời nhưng lại ức chế hệ miễn dịch tại chỗ, khiến ký sinh trùng ghẻ sinh sôi bùng nổ vô kiểm soát (tình trạng ghẻ Na Uy). Hậu quả là lớp vảy tiết dày lên và lây lan cực kỳ nhanh.

Tại sao bị ghẻ lại ngứa vào ban đêm?

Có một nguyên lý rất đơn giản nhưng ít ai để ý. Ban ngày, khi chúng ta hoạt động, ký sinh trùng ghẻ thường nằm im. Nhưng khi màn đêm buông xuống, nhiệt độ cơ thể tăng lên nhẹ khi trùm chăn ấm, tạo điều kiện lý tưởng cho chúng hoạt động.

Chúng bắt đầu di chuyển, đào hầm dưới lớp sừng của da với tốc độ khoảng 2-3 mm mỗi ngày để đẻ trứng. Việc di chuyển này, kết hợp với các chất tiết và phân của con ghẻ, tạo ra phản ứng dị ứng dữ dội. Khoảng 15-20% trường hợp cào gãi liên tục trong vô thức lúc ngủ sẽ dẫn đến viêm da mủ (bội nhiễm vi khuẩn) cần can thiệp y tế.

Nhưng phần thú vị nhất nằm ở đây. Không phải ai nhiễm ghẻ cũng ngứa ngay lập tức. Trong lần đầu tiên nhiễm bệnh, cơ thể bạn cần khoảng 2-6 tuần để phát triển phản ứng dị ứng với ký sinh trùng. Đáng sợ thay, trong khoảng thời gian ủ bệnh không triệu chứng này, bạn vẫn có thể lây cho người khác.

Bảng phân biệt dấu hiệu bệnh ghẻ với bệnh tổ đỉa và viêm da dị ứng

⭐ Bệnh ghẻ (Nhiễm ký sinh trùng)

- Cực kỳ cao, thường có nhiều người trong cùng gia đình hoặc phòng trọ bị ngứa cùng lúc

- Ngứa dữ dội, bùng phát không thể chịu nổi vào ban đêm khi đi ngủ

- Kẽ ngón tay, nếp gấp cổ tay, rốn, đùi non, vùng sinh dục (hiếm khi ở mặt, trừ trẻ sơ sinh)

- Sẩn nhỏ màu đỏ rải rác, có mụn nước nhỏ ở kẽ tay, kèm theo luống ghẻ dài 3-5 mm xám nhạt

Bệnh tổ đỉa (Dyshidrotic Eczema)

- Không lây nhiễm, đây là bệnh lý tự miễn/dị ứng của cơ thể

- Ngứa nhiều, đau rát khi mụn nước căng to, ngứa không phân biệt ngày đêm

- Chỉ xuất hiện ở lòng bàn tay, lòng bàn chân và rìa các ngón (không có ở vùng da khác)

- Mụn nước sâu, chìm dưới da, sờ vào thấy cứng như hạt sắn, mọc tập trung thành từng cụm

Viêm da dị ứng (Atopic Dermatitis)

- Không lây cho người khác, mang tính chất cơ địa và di truyền

- Ngứa dai dẳng suốt cả ngày, bùng phát khi tiếp xúc với dị nguyên (thời tiết, xà phòng, lông thú)

- Mặt ngoài khuỷu tay, khe nhượng chân, cổ, mặt (thay đổi tùy theo độ tuổi)

- Mảng da đỏ, khô, bong tróc vảy, có thể rỉ dịch nếu gãi nhiều, bề mặt da dày lên (chàm hóa)

Hành trình phát hiện và điều trị ghẻ của Hùng

Hùng, 20 tuổi, sinh viên sống tại một khu trọ đông đúc ở quận Cầu Giấy (Hà Nội), bắt đầu bị ngứa kẽ ngón tay vào đầu mùa hè. Cậu cứ nghĩ mình bị viêm da cơ địa do thời tiết nóng ẩm và mồ hôi, nên ra hiệu thuốc mua kem bôi chứa corticoid để tự điều trị.

Mấy ngày đầu bôi thuốc, vùng da giảm đỏ và bớt ngứa đôi chút. Nhưng đến tuần thứ 3, cơn ngứa bùng phát kinh khủng. Cậu thức trắng đêm vì gãi, các sẩn đỏ lan rộng ra cả quanh rốn và đùi non. Hai người bạn cùng phòng cũng bắt đầu gãi xước cả da vào ban đêm.

Lúc này Hùng mới nhận ra vấn đề không phải do cơ địa. Sau khi tìm hiểu và soi đèn pin điện thoại vào kẽ tay, cậu phát hiện những luống ghẻ màu xám mờ nhạt. Bác sĩ da liễu xác nhận chẩn đoán và yêu cầu cả phòng trọ phải bôi thuốc DEP đồng thời luộc sôi toàn bộ quần áo, chăn màn ở 60 độ C.

Quá trình giặt giũ và bôi thuốc vô cùng vất vả, Hùng bị kích ứng nhẹ da do bôi thuốc quá dày. Sau khi điều chỉnh lớp thuốc mỏng hơn, tình trạng ngứa giảm khoảng 80% chỉ sau 3 ngày. Mọi người học được bài học đắt giá: ngứa lây lan trong phòng tập thể thường do ký sinh trùng, không phải dị ứng.